900 binden fazla eser hudut dışına çıkmadan kurtarıldı

Risk Altındaki Kültür Varlıkları Icom Kırmı­zı Listesi: Türkiye ça­lışmasının tanıtım programı, Muğla’nın Bodrum ilçesinde düzenlendi. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, programda yaptığı konuşma­da kültür varlığı kaçakçılığına karşı Türkiye’nin kararlı duru­şunu bir defa daha vurguladı.

Ersoy, “Kırmızı Liste’nin sırf Türkiye için değil, memleketler arası toplum için de cid­di katkılar sunacağını düşü­nüyorum” dedi. Kültür varlı­ğı kaçakçılığının, yapıtları bağ­lamından koparan ve bilimsel bilgilerin yok olmasına neden olan organize bir cürüm olduğu­na dikkat çeken Ersoy, bu su­çun günümüzde ulusal güven­lik sıkıntısı hâline geldiğini ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Kurulu tarafından terörizmin finansmanında kullanılan bir enstrüman olarak tanımlandı­ğını belirtti.

Ersoy, “Türkiye, bu suç­la çabayı hem emniyet, jandarma ve gümrük birim­lerimiz eliyle ulusal seviyede hem de memleketler arası iş birlik­leri aracılığıyla global ölçek­te kararlılıkla sürdürmekte­dir. Son sekiz yılda 9 binden fazla kültür varlığımızın iade edilmesini sağladık. Örneğin Amerika Birleşik Devletleri ile yürüttüğümüz yakın iş bir­liği sayesinde, Marcus Aureli­us heykeli de dâhil olmak üze­re pek çok yapıtımız ülkemize dönmüştür. Tekrar bu yıl hazi­ran ayında, İsviçre makam­larının titiz çalışmaları ve iş birliği sayesinde bu ülkede ele geçirilen 7 tarihi yapıtımızın iadesini sağladık. İnşallah bu­gün bu yapıtların tanıtımını da gerçekleştireceğiz.”

“ICOM Kırmızı Liste, kayıp eser kataloğu değil”

Ersoy, yapıtların köken ül­ke sonları dışına çıkmadan korunmasının temel olduğu­nu vurgulayarak, bu noktada ICOM Kırmızı Liste uygula­masının büyük değer taşıdığı­na dikkat çekti.

Bakan Ersoy, konuşmasın­da ICOM Kırmızı Liste uygula­masına dair kamuoyunda olu­şan yanlış bir algıya da açıklık getirdi. “Bu liste, kaybolmuş yapıtların bir envanteri ya da iş işten geçtikten sonra hazırla­nan bir kayıp listesi değildir” diyen Ersoy, Kırmızı Liste’nin, kaçakçılık riski yüksek eser tiplerini tanımlayan ve kolluk kuvvetleri, gümrük üniteleri, müze çalışanları ile sanat piya­sası aktörleri için rehber nite­liği taşıyan bir farkındalık ara­cı olduğunun altını çizdi.

“Uluslararası dayanışma şart”

Bakan Ersoy, kültür varlığı kaçakçılığıyla çabada ku­rumsal kapasitenin artırılma­sının da büyük değer taşıdığını vurguladı. Ersoy, Emniyet Ge­nel Müdürlüğü’nün Anadolu, Miras ve Define operasyonla­rı, Jandarma Genel Komutan­lığı’nın kaçak kazılara yönelik caydırıcı önlemleri ile Güm­rük Koruma Genel Müdürlü­ğü’nün hudut kapılarındaki et­kin çalışmaları sayesinde son beş yılda 900 bini aşkın yapıtın yurt dışına çıkarılmadan mü­zelerimize kazandırıldığını kaydetti. Kültür varlığı kaçak­çılığının tabiatı gereği ulusla­rarası ve organize bir kabahat oldu­ğunun altını çizen Bakan Er­soy, bu suça karşı gayretin başarısı için memleketler arası iş bir­liği ve dayanışmanın kaide oldu­ğunu vurguladı.

Ersoy, “Bakanlığımız, ICOM, memleketler arası meslektaşlarımız, kolluk kuvvetlerimiz ve kültür profesyonellerimiz olmak üze­re bu ortak şuurla bugün bu­rada bir ortaya gelen bizler, kül­tür varlıklarının ilişkin oldukları topraklarda korunması yönün­deki ortak irademizi bir sefer da­ha tüm dünyaya ilan ediyoruz. Birlikte bu çabayı kaza­nacağımızdan kuşkum yoktur. Sayın Emma Nardi’nin şahsın­da, bu çalışmalara takviye ve­ren ICOM’un kıymetli yetkili­lerine, bilhassa Sayın Sophie Delepierre ve grubuna çok te­şekkür ediyorum. Tıpkı halde, finansmanı Amerika Birleşik Devletleri Büyükelçiliği tara­fından sağlanan ve Amerikan Araştırma Enstitüsü Türkiye Ofisi aracılığıyla bize aktarı­lan dayanak de bu projenin ger­çekleşmesinde büyük rol oyna­mıştır” diye konuştu.

Bakan Ersoy, ICOM Kırmı­zı Liste – Türkiye çalışmasının yalnızca Türkiye için değil, ulus­lararası toplum için de önem­li bir kaynak olacağını belirtti.

12 bin yıllık insan yüzlü T biçimli dikilitaş bulundu

Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen Taş Zirveler Projesi kapsamında 2025 yılı hafriyat çalışmaları 10 farklı alanda sürüyor. Bu alanlardan biri olan Karahantepe’de gerçekleştirilen son hafriyatlarda, birinci defa insan yüzü betimli bir T biçimli dikilitaş gün yüzüne çıkarıldı.

Göbeklitepe ve etrafında bulunan T biçimli dikilitaşların üzerlerindeki kol ve el kabartmaları, uzun müddettir bu taşların insanı sembolize ettiği kanısını güçlendiriyordu. Karahantepe’de ortaya çıkarılan bu yeni buluntu ise, birinci kere bir T biçimli dikilitaş üzerinde insan yüzünün işlenmiş olmasıyla Neolitik devir araştırmalarında yeni bir dönüm noktası olarak nitelendiriliyor.

T biçimli dikilitaşların çatı taşıyıcısı olmanın ötesinde sembolik bir mana taşıdığı uzun müddettir kabul ediliyordu. Fakat bu keşifle birlikte, bu taşların sadece insanı temsil etmediği, birinci kere yüz çizgileriyle insanın kendisini direkt betimlediği de anlaşıldı.

Yaklaşık 12 bin yıl öncesine uzanan Taş Zirveler Projesi, insanlığın yerleşik yaşama geçiş sürecini ve inanç dünyasındaki dönüşümünü belgeleyen en kapsamlı arkeolojik teşebbüslerden biri. Anadolu’nun güneydoğusunda yürütülen çalışmalar, insanlık tarihinin bilinen en erken periyotlarına dair yeni bilgiler sunmaya devam ediyor. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, keşfe ait paylaşımında, “Taş Zirveler Projemiz kapsamında yürütülen hafriyatlarda, birinci kere insan yüzü betimli bir T biçimli dikilitaş gün yüzüne çıkarıldı.

Karahantepe’de bulunan bu eser, Neolitik çağ beşerinin kendini T biçimli sütuna işlediği birinci örnek olarak insanlık tarihine ışık tutuyor” sözlerini kullandı.