Zayıflama emelli kullanılan ve son yıllarda popülerliği artan iğne tedavilerinde fiyatların önemli halde gerilemesi gündemde. Bunun en değerli nedeni, kelam konusu ilaçların temel etken hususu olan “semaglutid” için kritik bir patent mühletinin sona ermesi.
Dünyanın önde gelen ilaç üretim merkezlerinden Hindistan’da, Ozempic ve Wegovy üzere ilaçlarda kullanılan semaglutid hususuna ait patent müdafaası cuma günü prestijiyle ortadan kalktı. Bu gelişme, birebir içerik ve tesire sahip daha uygun fiyatlı jenerik eserlerin kısa müddette piyasaya sunulmasının önünü açıyor.
Jenerik ilaçlar, bir eserin patent müddetinin dolmasının akabinde farklı üreticiler tarafından tıpkı etken unsur ve formda geliştirilebiliyor. Yepyeni ilacı geliştiren firmalar yüksek Ar-Ge ve yatırım maliyetleri nedeniyle eserlerini makul bir mühlet patentle korurken, bu yükümlülükleri taşımayan üreticiler daha düşük maliyetlerle misal ilaçları satışa sunabiliyor.
Uzmanlara nazaran bu değişim, bilhassa orta gelir kümesindeki ülkelerde bugüne kadar değerli olduğu için erişimi sonlu kalan tedavilere ulaşımı değerli ölçüde kolaylaştırabilir.
Bununla birlikte, kelam konusu iğnelerin birtakım yan tesirleri de bulunuyor. Kullanıcılar ortasında bulantı ve çeşitli sindirim sistemi meseleleri yaygın olarak rapor edilirken, ilacı bırakan bireylerde kilo artışının süratli biçimde geri dönebildiğine dair çalışmalar da dikkat çekiyor.
Bu ay yayımlanan bir araştırmaya nazaran, 2026 yılının sonuna kadar semaglutid ile ilgili ana patentlerin müddeti, global obezite yükünün yüzde 48’ini kapsayan 10 ülkede sona erecek. Bu ülkeler ortasında Türkiye, Brezilya, Çin, Güney Afrika ve Kanada da yer alıyor.
Piyasada ağır rekabet bekleniyor
Patent müddetinin dolması, Hindistan’daki ilaç şirketleri ortasında rekabeti hızlandırdı. AFP’nin ulaştığı bilgilere nazaran, en az dört büyük üretici jenerik semaglutid iğnelerini piyasaya sunmaya hazır durumda. Birinci eserlerin hafta sonu prestijiyle satışa çıkabileceği söz ediliyor.
Araştırma şirketi Pharmarack ise Hindistan pazarında çok kısa müddette geniş bir eser çeşitliliği oluşacağını öngörüyor. Şirketin Lider Yardımcısı Sheetal Sapale, 50’den fazla markanın piyasada yer alabileceğini belirtiyor.
İlaç üretiminde global ölçekte kıymetli bir kapasiteye sahip olan Hindistan, daha evvel koronavirüs salgını sırasında da dünya genelinde aşı tedarikinde kilit rol üstlenmişti.
Dünya Sıhhat Örgütü bilgilerine nazaran ülkede bir yandan yetersiz beslenme önemli bir sorun olmaya devam ederken, öteki yandan artan gelir düzeyi ve kentleşme ile birlikte obezite oranları da yükseliyor. Mart ayında açıklanan resmi bilgilere nazaran, bayanların yüzde 24’ü, erkeklerin ise yüzde 23’ü fazla kilolu ya da obez durumda.
Türkiye’de tablo dikkat çekiyor
Ekim 2025’te NTV’ye konuşan Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, “Türkiye’de kilosu ülkü olan insan sayısı yüzde 30 ve sahiden çok az. Yüzde 65-70’e yakın insan kilolu” demişti.
Bu yıl mart ayında Anadolu Ajansı’na açıklama yapan Halk Sıhhati Genel Müdürü Muhammed Emin Demirkol ise Türkiye’de fazla kilolu ve obez oranının toplamda yüzde 66 olduğunu belirterek, “Her 3 vatandaşımızdan 2’si olması gerektiği kilonun üzerinde” bilgisini paylaşmıştı.
