Hazine ve Maliye Bakanlığından edinilen bilgilere nazaran, 2025 yılında elde edilen gelirlere yönelik yıllık gelir vergisi beyannamelerinin verilmesi için tanınan müddet 31 Mart’ta dolacak.
Beyan için son üç günlük periyoda girilirken mükelleflerin, tüm gelir ögelerini eksiksiz, hakikat ve vaktinde bildirmesi gerekiyor. Bu kapsamda, bilhassa gayrimenkul sermaye iradı (kira gelirleri), beyan gereken fiyat gelirleri, menkul sermaye iratları (faiz, temettü gibi) ile kıymet artış yararları elde eden mükelleflerin, yasal müddet içinde beyannamelerini vermesi ehemmiyet taşıyor.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, eksik yapılan yahut hiç yapılmayan beyanlar nedeniyle mükelleflerin ilerleyen süreçte cezalı tarhiyat, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi üzere mali yaptırımlarla karşılaşabileceğine dikkati çekerek, “Gelişmiş tahlil ve karşılaştırma sistemleri sayesinde beyanlar ile gelir ortasındaki uyumsuzluklar süratli ve faal formda tespit edilebiliyor. Mükelleflerimizin, rastgele bir cezai süreçle karşılaşmamak için son gün yoğunluğunu beklemeden beyannamelerini gözden geçirmesi ve eksikliklerini tamamlaması ehemmiyet taşıyor” dedi.
Vergiye istekli ahengin artırılmasının, hem kamu maliyesinin sürdürülebilirliği, hem de vergi adaletinin sağlanması açısından temel öncelik olduğunu belirten Şimşek, kayıt dışı iktisatla gayretin kararlılıkla sürdürüleceğini vurguladı.
Şimşek, dijitalleşme ve yapay zeka dayanaklı kontrol altyapısı sayesinde, daha şeffaf, adil ve faal bir vergi sisteminin güçlendirilmesinin hedeflendiğini kaydetti.
Beyannamelere yakın izleme
GİB’in geliştirdiği yapay zeka dayanaklı sistemler ile tüm mükellefler artık kapsamlı ve kesintisiz formda izleniyor. Bankalar, finans kuruluşları ile kamu ve özel bölümden temin edilen bilgiler tek merkezde toplanıyor. Bu bilgiler yönetimin beyan ve bildirim sistemleriyle entegre ediliyor. Bu sayede mükelleflerin beyanları ile fiili ekonomik faaliyetleri karşılaştırılıyor, para akışları, tahsilat süreçleri ve süreç hacimleri üzerinden yapılan tahlillerle uyumsuzluklar tespit ediliyor. Böylelikle, beyan dışı bırakılan çıkarların ortaya çıkarılması kolaylaşıyor.
Sistem, gelir ile beyan edilen kar ortasındaki uyumsuzlukları, olağan dışı ciro dalgalanmalarını ve sektörel gerçekliklerle örtüşmeyen finansal davranışları inceleyerek dikkat cazibeli sapmaları belirliyor.
Bu çerçevede, daima ziyan beyan eden işletmeler, matrahsız yahut düşük matrahlı beyannameler sunan mükellefler, kesim ortalamalarından bariz halde ayrışanlar ile banka ve POS bilgileriyle beyanları ortasında uyumsuzluk bulunanlar, öncelikli ele alınıyor.
Yapılan sektörel tahlil ve karşılaştırmalar sonucunda, uzun müddet ziyan eden yahut düşük kar bildiren işletmelerin, ticari bir sonuçtan fazla ayrıntılı incelenmesi gereken değerli bir risk göstergesi olduğu bedellendiriliyor.
Gayrimenkul piyasası mercek altında
Ayrıca, Mekansal Data Tahlili (MEVA) Projesi’yle gayrimenkul bölümüne yönelik alım-satım süreçleri ayrıntılı incelenerek kapsamlı fiyat tahlilleri gerçekleştiriliyor.
Taşınmazların pozisyonu, imar durumu, metrekare ünite pahaları, bölgesel arz-talep istikrarı, ulaşım imkanları ve sosyoekonomik göstergeler birlikte bedellendiriliyor.
Uydu imgeleri, tapu kayıtları ve coğrafik bilgi sistemleri dataları entegre edilerek, piyasa bedelinden sapmalar tespit ediliyor. Böylelikle, satış bedeli ile beyan edilen pahalar karşılaştırılıyor, emsal nitelikteki taşınmazlara ait emsal tahlilleriyle fiyat tutarlılığı sorgulanıyor ve anomali gösteren süreçler riskli olarak belirleniyor.
Kira gelirleri tahlil ediliyor
Gelir Yönetimi, kira gelirlerine ait de saha çalışmalarıyla desteklenen kontroller yürütüyor. Kiracı ve konut sahipleriyle gerçekleştirilen direkt görüşmelerden elde edilen bulgular, elektrik, su ve doğal gaz abonelik dataları, kullanım sürekliliği, tüketim yoğunluğu ve abonelik sahipliği üzere göstergelerle birlikte çapraz denetime tabi tutuluyor. Bu kapsamda, taşınmazların fiili kullanım durumu yüksek doğrulukla tespit edilerek, dönemsel tüketim bilgileri üzerinden kira ilgisinin varlığı ve sürekliliği tahlil ediliyor.
Bu bilgilerle, beyan edilen kira gelirleri ile fiili kullanım ve piyasa şartlarına dayalı kira kıymetleri mukayeseli bedellendiriliyor.
Düşük beyan, hiç beyan etmeme yahut muvazaalı (danışıklı) kullanım üzere riskli durumlar ortaya çıkarılıyor.
Temettü ve kar hissesi gelirlerinde beyan ahengi yakından izleniyor
Öte yandan, menkul sermaye iradı gelirlerine yönelik kontroller de genişletildi.
Merkezi Kayıt Kuruluşundan (MKK) temin edilen bilgiler, pay senedi süreçleri, temettü ve kar hissesi dağıtımları, portföy büyüklükleri ve süreç hacimleri üzerinden tahliller yapılarak, mükellef bazında gelir akışları ayrıntılı biçimde izleniyor. Bu datalar, beyan edilen gelirlerle karşılaştırılarak, uyumsuzluklar eksik beyanlar ve riskli süreçler tespit ediliyor.
Özellikle yüksek gelir kümesinde yer alan mükellefler bakımından ağırlaştırılan bu çalışmalar kapsamında, gelirlerin sürekliliği, dağıtım devirleri ve yatırım davranışları da dikkate alınarak, kapsamlı risk profilleri oluşturuluyor.
