ALARA AKGÜN
Çinli otomotiv devi BYD’nin Türkiye’de kurmayı planladığı üretim tesisinin askıya alınması, otomotiv dalında geniş yankı uyandırdı. Şirketin Lider Yardımcısı Stella Li’nin, Türkiye yatırımında üretime geçiş için belirlenmiş somut bir takvim bulunmadığını açıklaması, yatırımın geleceğine ait soru işaretlerini artırdı.
Geçtiğimiz yıl Türkiye ile yaklaşık 1 milyar dolarlık yatırım mutabakatı imzalayan BYD’nin Manisa’da yıllık 150 bin araç kapasiteli bir üretim tesisi kurması planlanıyordu. Alanda bugüne kadar rastgele bir inşaat yahut altyapı çalışmasına başlanmadı.
Konuyu Bloomberg HT’ye pahalandıran LenaCars Genel Müdürü ve otomotiv analisti Selçuk Nazik, yatırımın askıya alınmasının Türkiye açısından değerli ekonomik sonuçlar doğurabileceğini söyledi.
Nazik, BYD’nin Türkiye’de gerçekleştirmeyi planladığı yatırımın yalnızca üretim açısından değil, vergi gelirleri ve otomotiv ekosistemi bakımından da stratejik değer taşıdığına dikkat çekerek, “BYD fabrika yatırımı çok kıymetliydi. Bu yatırımın kaybedilmesi Türkiye açısından üzücü bir gelişme” dedi.
Yatırımın gerçekleşmemesi halinde kamu maliyesi açısından önemli bir gelir kaybının ortaya çıkacağını belirten Nazik, araç başına oluşabilecek vergi kaybının 7 bin 500 ila 11 bin dolar ortasında değişebileceğini söz etti.
Nazik, “Planlanan üretim kapasitesi dikkate alındığında hesaplamalarıma nazaran yaklaşık 500 milyon dolarlık bir vergi kaybı kelam konusu görünüyor. Bu nedenle BYD’nin mukaveleden doğabilecek yükümlülükleri ve muhtemel cayma kaideleri çerçevesinde kıymetlendirilmesi gereken bir süreçle karşı karşıyayız” değerlendirmesinde bulundu.
“Türkiye’ye BYD araçlarının Macaristan’dan gelmesi daha muhtemel görünüyor”
BYD’nin önceliğini Macaristan’daki yatırımlara vermesinin akabinde şirketin Avrupa operasyonlarını bu ülke üzerinden büyütmesinin beklendiğini kaydeden Nazik, gelecekte Türkiye’ye gelecek BYD modellerinin de büyük ölçüde Avrupa menşeli olacağını söyledi.”Avrupa menşeili olacağı için Türkiye’ye BYD araçlarının Macaristan’dan gelmesi daha muhtemel görünüyor” tabirlerini kullandı.
Son periyotta agresif fiyat siyasetiyle Türkiye elektrikli araba pazarında değerli bir pozisyon elde eden BYD’nin tüketici alışkanlıklarını değiştirdiğini belirten Nazik, markanın fiyat avantajıyla kısa müddette geniş bir müşteri kitlesine ulaştığını vurguladı.
Marka, 2024 yılında 8 bin adet satış gerçekleştirirken teşviğin akabinde 2025 yılında satış adedini 45 bine çıkardı. 2026 yılının birinci 5 aylık tablosunda satış sayıları 6 bin adede işaret ediyor.
“Fiyatlarda yüzde 25 ila 30 ortasında artış görülebilir”
BYD’nin Türkiye’de üretim yapmaması ve araçların yine Çin’den ithal edilmesi halinde maliyetlerin artabileceğini söz eden Nazik, bunun son satış fiyatlarına da yansıyacağını söyledi.”BYD fiyat avantajıyla Türkiye pazarına önemli biçimde nüfuz etti ve tüketiciyi markaya alıştırdı. Lakin bundan sonra araçların Çin’den gelmesi durumunda vergi ve lojistik maliyetlerinin tesiriyle fiyatlarda yüzde 25 ila 30 ortasında artış görülebilir” dedi.
BYD Lider Yardımcısı Stella Li ise Reuters’a yaptığı açıklamada, şirketin mevcut önceliğinin Macaristan’daki yatırımlar olduğunu belirterek, ikinci odak noktalarının Avrupa genelinde üretim yapabilecekleri yeni bir tesis için uygun lokasyon belirlemek olduğunu tabir etti.
Türkiye’de planlanan yatırımın geleceğine ait belirsizlik sürerken, bölüm temsilcileri kararın hem otomotiv endüstrisi hem de elektrikli araç pazarının gelişimi açısından kıymetli sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor.
