Yaklaşık 2,9 trilyon dolarlık toplam piyasa pahasına sahip Tesla ile SpaceX’in tıpkı çatı altında toplanma ihtimali tekrar gündeme geldi. Elon Musk, Tesla’nın ikinci çeyrek yatırımcı görüşmesinde iki şirket arasındaki faaliyet kesişiminin genişlediğini söyledi.
Musk, şirketlerin birleştirilmesine ait ihtimali reddetmedi. Fakat bu türlü bir sürecin bilanço görüşmesinde tartışılamayacağını ve gerekli kurumsal süreçlerin izlenmesi gerektiğini belirtti.
Tesla ile SpaceX arasında resmî bir birleşme görüşmesi, bağlayıcı mutabakat yahut süreç takvimi açıklanmadı. Musk’ın cevabı, uzun müddettir devam eden spekülasyonların tekrar güçlenmesine yol açtı.
Birleşme kapısı kapanmadı
Tesla yatırımcılarının yönelttiği soru, SpaceX ile artan işbirliğinin birleşmeyle sonuçlanıp sonuçlanmayacağına odaklandı. Musk, iki şirketin çok sayıda alanda birlikte çalıştığını ve faaliyetler arasındaki örtüşmenin giderek büyüdüğünü söz etti.
Tesla Baş Hukuk Müşaviri Brandon Ehrhart da SpaceX’i Tesla açısından güçlü bir iş ortağı olarak tanımladı. Ehrhart, şirketler arasında her iki tarafın da yararlandığı çok sayıda ticari süreç bulunduğunu söyledi.
Açıklamalarda birleşmeye yönelik direkt bir taahhüt yer almadı. Buna rağmen Musk’ın ihtimali kesin biçimde dışlamaması, piyasanın resmî sürece ait beklentisini artırdı.
Terafab iki şirketi yakınlaştırıyor
Tesla, kimi SpaceX projelerine batarya ve üretim teknolojisi sağlıyor. Şirketler ayrıyeten yapay zekâ çipleri üretmek üzere planlanan Terafab tesisi üzerinde birlikte çalışıyor.
Terafab’ın Tesla’nın otonom sürüş, robotaksi ve Optimus projelerinde gereksinim duyduğu süreç kapasitesini desteklemesi planlanıyor. SpaceX tarafında ise uydu ağı, yapay zekâ altyapısı ve uzay sistemlerinin muhtaçlıkları birebir üretim ekosistemine bağlanabilir.
Ortak mühendislik takımları, üretim bilgisi, güç depolama tahlilleri ve yapay zekâ altyapısı iki şirket arasındaki sonları azaltıyor. Birleşme halinde otomotiv, robotik, güç, uydu iletişimi ve uzay nakliyeciliği tek şirket yapısı altında toplanabilir.
Piyasa kıymeti 3 trilyona yaklaştı
Tesla payı son süreçlerde 374,01 dolar düzeyinde bulunurken şirketin piyasa kıymeti yaklaşık 1 trilyon 323 milyar dolar olarak hesaplandı. SpaceX’in piyasa kıymeti ise pay fiyatındaki son düşüşe karşın 1,5 trilyon doların üzerinde kaldı.
İki şirketin toplam piyasa pahası yaklaşık 2,9 trilyon dolara yaklaşıyor. Değerlemelerin süreç günlerinde değişmesi, muhtemel birleşmede kullanılacak pay değişim oranını da değerli hale getirecek.
SpaceX, 12 Haziran’da Nasdaq’ta süreç görmeye başlamıştı. Şirket, pay başına 135 dolarlık fiyatla gerçekleştirdiği halka arzda 75 milyar doların üzerinde kaynak sağladı ve 1,77 trilyon dolar değerlemeye ulaştı.
Hisse birinci süreç gününü yüzde 19 yükselişle 160,95 dolardan tamamladı. SpaceX’in piyasa kıymeti o gün 2,1 trilyon dolara çıkarken sonraki haftalarda payda bariz bir geri çekilme yaşandı.
Analistler mümkünlüğü yükseltti
Deepwater Asset Management Yönetici Ortağı Gene Munster, yatırımcı görüşmesinin akabinde Tesla ile SpaceX’in birleşme ihtimalini yüzde 90 olarak kıymetlendirdi. Munster, görüşme öncesinde tıpkı mümkünlüğü yüzde 80 düzeyinde gördüğünü belirtti.
JPMorgan analistleri de iki şirket arasındaki operasyonel bütünleşmenin şimdiden derinleştiğini düşünüyor. Ortak mühendislik kaynakları, yapay zekâ altyapısı, Terafab projesi ve Musk’ın iki şirket üzerindeki idare rolü muhtemel süreci destekleyen ögeler arasında gösteriliyor.
Stifel analistleri ise birçok yatırımcı açısından birleşmenin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğinden çok zamanlamasının tartışıldığını belirtiyor. Analist değerlendirmeleri piyasa beklentisini yansıtsa da şirketler şimdi resmî bir süreç başlatmadı.
SpaceX Başkanı ve Operasyon Direktörü Gwynne Shotwell da haziran ayında şirketlerin birleştirilmesinin Musk’ın farklı işletmeler üzerindeki idaresini kolaylaştırabileceğini söylemişti.
Çin onayı kritik eşik
Olası birleşmenin önündeki en büyük pürüzlerden biri düzenleyici müsaadeler olacak. Tesla’nın Çin’de büyük bir üretim tesisi ve kıymetli bir satış hacmi bulunurken SpaceX, ABD hükümeti ve savunma kurumlarıyla çalışıyor.
SpaceX’in uydu, fırlatma ve kamu kontratları Çin açısından ulusal güvenlik incelemesine sebep olabilir. Starlink hizmetinin Çin’de onaylanmamış olması da sürecin değerlendirilmesini zorlaştırabilecek başlıklardan biri.
Birleşme sırf rekabet kurumlarının müsaadesine bağlı olmayacak. Şirket idare şuraları, bağımsız komiteler ve hissedarların süreç şartlarını farklı başka değerlendirmesi gerekecek.
Musk’ın SpaceX’te Tesla’ya nazaran daha yüksek oy denetimine sahip olması kurumsal idare tartışmasını büyütebilir. Değerleme formülü ve pay değişim oranı, Tesla’nın azınlık hissedarlarının süreçten nasıl etkileneceğini belirleyecek.
Resmî süreç için işaret aranıyor
Tesla yahut SpaceX birleşmeye ait danışman, değerleme çalışması, yönetim kurulu kararı ya da hissedar oylaması açıklamadı. Musk’ın sözleri şimdilik artan işbirliğini ve birleşme seçeneğinin büsbütün kapatılmadığını gösteriyor.
Piyasa bundan sonraki basamakta iki şirketin resmî bildirimlerini, Terafab’ın finansman modelini ve ortak yatırımların kapsamını izleyecek. Şirketler arasındaki ticari süreçlerin büyümesi, birleşme beklentisini daha da güçlendirebilir.
Muhtemel bir süreçte finansman gereksiniminden çok şirketlerin hangi değerlemelerle bir araya geleceği kıymet taşıyacak. SpaceX payındaki oynaklık ile Tesla’nın otomotiv faaliyetlerindeki marj baskısı, muhtemel muahedenin zamanlamasını etkileyebilir.
İlk somut eşik, idare konseylerinden yahut düzenleyici bildirimlerden gelecek resmî açıklama olacak. Bu türlü bir adım gelmedikçe Tesla-SpaceX birleşmesi, güçlü operasyonel münasebetlere dayanan lakin takvimi bulunmayan bir piyasa senaryosu olarak kalacak.
