Hopi Pulse’ın ilk araştırması, 1.500 kullanıcının yanıtlarıyla maaşın ay içerisindeki harcama şekillerini ve tüketimdeki öncelikleri gözler önüne seriyor. Katılımcıların büyük çoğunluğu maaş gelir gelmez zorunlu ödemeleri karşılamayı tercih ederken, küçük mutluluk harcamalarından tamamen vazgeçmiyor.
Araştırmaya katılanların %59’u erkek, %41’i kadın; gelir grupları Türk-İş yoksulluk sınırı referans alınarak üç segmente ayrıldı. Hopi, ilerleyen dönemlerde anonim alışveriş verilerini de analiz ederek Pulse raporlarını zenginleştirmeyi planlıyor.
Maaşın ilk durağı: Zorunlu ödemeler
Verilere göre katılımcıların %71’i maaşın ilk kısmını kira, fatura veya kredi ödemelerine ayırıyor; %17’si ise market gibi temel ihtiyaçlara yöneliyor. Böylelikle her 100 kişiden 88’i, maaşın hemen ardından önceliğini yükümlülükler ve temel ihtiyaçlara veriyor. Buna karşılık, birikim veya yatırıma ayırabilenlerin oranı sadece %8.
18-25 yaş grubunda da öncelik benzer: %37 düzenli ödemeler, %33 temel ihtiyaçlar. Gençlerin %70’i maaşını ilk anda zorunluluklara veya temel ihtiyaçlara harcıyor.
Aynı maaş günü, farklı bütçe deneyimleri
Aynı maaştan çıkan iki uç deneyim dikkat çekiyor: Katılımcıların %25’i maaşının ilk 7 günde tükendiğini belirtirken, %24’ü ay sonunda hâlâ parası kaldığını söylüyor. Bu durum gelir düzeyine bağlı olarak da değişiyor ancak sadece düşük gelirlilere özgü değil.
Gelir -1 grubunda katılımcıların %68’i maaşını ilk üç haftada tüketiyor; ay sonunda hâlâ para kalanların oranı %18. Gelir -2 grubunda ise ay sonunda para kalanların oranı %32 — yani bu grupta da üçte iki kişi maaşı ay sonuna kadar sürdüremiyor.
Sıkışsak da kendimiz için harcıyoruz
Maaşın büyük bölümü zorunluluklara gitse de katılımcıların %90’ı küçük mutluluk alışverişlerini tamamen bırakmıyor; bu harcamaları “her zaman” veya “zaman zaman” yaptıklarını belirtiyor. “Hiç yapmam” diyenlerin oranı yalnızca %10.
Gençlerde bu eğilim daha güçlü: 18-25 yaş grubunda hiç küçük mutluluk harcaması yapmayan yok; %52’si her maaş döneminde kendisine küçük bir harcama yaptığını söylüyor.
Cinsiyete göre farklılaşma: Kadınların maaşı daha çabuk bitiyor
Cinsiyetler arası farklar belirgin: Maaşını ilk haftada tükettiğini söyleyenlerin oranı kadınlarda %31, erkeklerde %21. Ay sonunda hâlâ para kalanların oranı erkeklerde %27, kadınlarda %21. 26-35 yaş grubunda bu fark daha da büyüyor.
Gelir -2 grubunda erkeklerin %38’i ay sonunda para kalabildiğini söylerken, kadınlarda bu oran %24. Bu sonuçlar kadınların bütçe yönetiminde daha çabuk sıkıştığını işaret ediyor.
Zorunluluklardan sonra ilk tercih: Giyim
Zorunlu harcamalar karşılandıktan sonra kalan bütçede en çok payı giyim alıyor (%49). Dışarıda yemek/restoran %13 ile ikinci sırada. Kozmetik ve seyahat de öne çıkan kategoriler arasında.
Bütçeden kısmak gerektiğinde katılımcıların %78’i vazgeçemediği kategoriler olduğunu söylüyor; en korunmuş kategori %19 ile giyim. Tüm kategorilerden kısabileceğini belirtenlerin oranı ise %22.
Hopi’den stratejik bir yaklaşım
Hopi CEO’su Elif Ateşok Şatıroğlu, Hopi Pulse’ın düzenli aralıklarla aynı konulara odaklanarak değişimi yakalamayı amaçladığını vurguluyor. Şatıroğlu, anket verisi ile alışveriş davranışlarını birlikte okuyarak güncel bir referans oluşturmayı hedeflediklerini belirtiyor.
Hopi Growth, Data ve Merchant Success’ten Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Mihrican Ünlü ise Pulse modelinin davranış, beyan ve zaman olmak üzere üç katmanlı olduğunu; anonim, istatistiksel analizlerle trendleri takip edeceklerini söylüyor. Ünlü, “Tekrarlanan sorular trend oluşturur” mesajını veriyor.
