Çinli yapay zekâ şirketi DeepSeek’e doğrudan hisse erişimi sınırlı kalınca, yatırımcılar farklı yollarla şirkete ortak olmanın yollarını aramaya başladı. Bu arayış, doğrudan hisse yerine katmanlı yatırım araçları ve aracılık yapılarının hızla çoğalmasına yol açtı.
Ortaya çıkan düzenek, yatırımcılara DeepSeek hissesi almaktan çok, şirkete yatırım yapma hakkı veren araçlara ortak olma imkânı sunuyor. Bu yapılar bazı durumlarda ikinci ya da üçüncü katmanlara taşınıyor; sonuç olarak hisselere erişim kendisi alınıp satılan bir değer haline geldi.
Katmanlı Yapı ve Ücretler
İlk katmandaki özel yatırım araçları genelde giriş için yaklaşık %6 oranında ücret talep ediyor. Bu araçlara yatırım yapan ikinci katmanda oranlar %8 seviyesine çıkabiliyor. Doğrudan hisseye daha uzak olan yapılarda ise giriş ücreti yüzde 15’i aşabiliyor. Ayrıca, bazı yapılarda elde edilen kazançtan yüzde 40’a kadar performans payı alınabildiği belirtiliyor. Karşılaştırma için, benzer özel araçlarda yaygın kabul gören ortalama ücretlerin yaklaşık %2 giriş ve %20 kâr payı civarında olduğu anımsatılabilir.
Kilit Süre ve Oy Hakkı Eksikliği
Yeni yatırım turuna katılanların hisselerini genellikle beş yıl boyunca satamaması şart koşuluyor. Bunun yanında dış yatırımcıların çoğu şirkette oy hakkına sahip değil. Buna rağmen yatırımcılar yüksek ücretleri ve sınırlamaları göze alarak pay almak için yarışıyor; bu durum DeepSeek’e ilişkin beklentilerin oldukça yüksek olduğunu gösteriyor.
Değerleme Hızla Yükseldi
DeepSeek’in yatırım iştahı sadece aracılık yapılarında değil, şirketin değerlemesindeki hızlı artışta da kendini gösteriyor. Yaklaşık bir ay önce 52 milyar dolar civarında değerlenen şirket, yeni tur öncesi değerlemesini yaklaşık 71 milyar dolara taşıdı. Bu da kısa sürede yaklaşık 19 milyar dolarlık bir artışa, yani yaklaşık %37 yükselişe denk geliyor.
Altyapı Harcamaları ve Mevcut Destekçiler
Şirketin yüksek değerleme beklentisinin arkasında yoğun altyapı yatırımları bulunuyor. Bu yıl yapay zekâ altyapısı için yaklaşık 1,6 milyar dolar harcandığı, bunun geçen yıla kıyasla yaklaşık on kat artış gösterdiği ifade ediliyor. Ayrıca Tencent, CATL, JD.com ve NetEase gibi büyük Çinli gruplar, DeepSeek’in önceki büyük finansman turunda yatırımcılar arasında yer almıştı.
Yatırımcı Beklentileri ve Halka Arz Umudu
Yatırımcıların yüksek ücretleri, beş yıllık kilidi ve oy hakkı yokluğunu kabul etmesinin temel nedeni, şirketin gelecekte halka açılacağı beklentisi. DeepSeek’in tekrarlayan gelirlerinin yıllıklandırılmış karşılığının yaklaşık 500 milyon dolara ulaştığı belirtiliyor; bu hızlı gelir artışı, yatırımcıların halka arz umudunu besliyor.
Ancak, bugünkü yüksek maliyetler ve aracılık ücretleri, yalnızca güçlü bir halka arz veya gelecekteki yeni değerleme artışlarına güvenildiği takdirde makul görünüyor. Şirket halka arz yoluna ilerlerse, yatırımcıların bugün ödedikleri ücretlerin ve alınan payların haklı çıkıp çıkmadığı asıl sınav olacak.
Not: DeepSeek’in kurucusu Liang Wenfeng’in yatırımcı listelerini yakından izlediği ve payların kimlerin eline geçtiğini kontrol etmeye çalıştığı aktarılıyor; bu da çok katmanlı yapıların artmasının şirketin ortaklık yapısını daha karmaşık hale getirebileceğine işaret ediyor.