Avrupa borsaları, Orta Doğu kaynaklı güç şoku, ABD’nin tarife siyasetleri ve önde gelen merkez bankalarının para siyasetlerinin fiyatlamalar üzerinde tesirli olduğu yılın birinci 6 ayını olumlu tamamladı.
Yılın birinci yarısında Avrupa borsaları arasında en yüksek getiriyi yüzde 15 ile İtalya’da FTSE MIB sağlarken FTSE MIB’yi yüzde 12,5 ile İspanya’da IBEX 35, yüzde 5,7 ile İngiltere’de FTSE 100, yüzde 3,6 ile Fransa’da CAC 40 ve yüzde 2,1 ile Almanya’da DAX izledi.
Avrupa genelini kapsayan Stoxx Europe 600 endeksi, 30 Haziran’da 641,73 puana yükselerek yılın birinci yarısında yüzde 8,4 kıymet kazandı. Endeks, birinci yarıyı yıl içi tepesinin yüzde 0,3 altında tamamlarken taban düzeyinden 30 Haziran kapanışına kadar yüzde 14,8 yükseldi.
İtalya’da FTSE MIB endeksi, birebir periyotta 51.682,43 puana çıkarak yüzde 15 yükseldi ve Avrupa’nın önde gelen endeksleri arasında en yüksek getiriyi sağladı.
FTSE MIB, yıl içindeki en düşük düzeyini 23 Mart’ta 41.616,11 puanla, en yüksek düzeyini ise 19 Haziran’da 53.188,37 puanla kaydetti. Endeks, birinci yarıyı doruğunun yüzde 2,8 altında tamamlarken taban düzeyinden yüzde 24,2 yükseldi.
İspanya’da IBEX 35 endeksi, 2025 yılını 17.307,80 puandan tamamlamasının akabinde 30 Haziran’da 19.471,90 puana yükselerek yılın birinci yarısında yüzde 12,5 bedel kazandı.
İngiltere’de FTSE 100 endeksi 10.497,12 puana çıkarak yılın birinci yarısında yüzde 5,7 yükseldi.
Fransa’da CAC 40 endeksi de 2025 yılını 8.112,02 puandan tamamlamasının akabinde 30 Haziran’da 8.403,99 puana yükseldi. Endeks, yılın birinci yarısında yüzde 3,6 paha kazandı.
Aynı periyotta Almanya’da DAX endeksi ise 24.995,81 puana ulaşarak yüzde 2,1 arttı.
Enerji şoku Avrupa piyasalarını baskıladı
Orta Doğu’da şubat sonunda başlayan ABD/İsrail-İran Savaşı ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin durması, güce bağımlı Avrupa piyasaları için yılın birinci yarısındaki en güçlü şoku oluşturdu.
Küresel petrol ticaretinin yaklaşık 5’te birinin geçtiği Boğaz’da sevkiyatların aksaması, bölgede petrol ve doğal gaz fiyatlarının yükselmesine yol açtı.
Enerji ithalatına bağımlı Avrupa ekonomileri bu gelişmeden olumsuz etkilenirken hava yolu, otomotiv, kimya, ulaştırma ve tüketim şirketlerinin maliyet beklentileri bozuldu.
Petrol ve doğal gaz üreticileri ise yükselen güç fiyatlarının tesiriyle bölge endekslerinden müspet ayrıştı.
Deniz nakliyatında sigorta maliyetlerinin artması, gemilerin daha uzun rotalara yönelmesi ve tedarik müddetlerinin uzaması da Avrupa’daki üretici şirketler üzerinde ek maliyet baskısı oluşturdu.
ABD ile İran arasında haziranda sağlanan süreksiz mutabakatın akabinde petrol fiyatlarının savaş öncesindeki düzeylere yaklaşması, enflasyon kaygılarının azalmasına ve Avrupa borsalarında risk iştahının tekrar artmasına yardımcı oldu.
Bununla birlikte ateşkesin kırılgan yapısı, Boğaz’daki mayın riski ve deniz trafiğinin tam kapasiteye ulaşmaması, jeopolitik risk priminin birinci yarı sonunda büsbütün ortadan kalkmasını engelledi.
Avrupa Merkez Bankası faiz artırdı
Enerji maliyetlerindeki artışın enflasyon görünümünü bozması, Avrupa Merkez Bankasının haziran toplantısında üç temel siyaset faizini 25 baz puan artırmasına sebep oldu.
Kararın akabinde mevduat faizi yüzde 2,25’e, ana refinansman faizi yüzde 2,40’a ve marjinal fonlama faizi yüzde 2,65’e yükseldi.
Banka, 2026 yılı enflasyon varsayımını yüzde 3 olarak açıklarken ekonomik büyüme görünümüne ait aşağı yönlü risklere dikkati çekti.
ABD Merkez Bankasının 17 Haziran’da siyaset faizini yüzde 3,50-3,75 aralığında sabit bırakması ve birtakım banka yetkililerinin yılın kalan devrinde faiz artırımına gereksinim duyulabileceğine işaret etmesi de global tahvil getirileri üzerinden Avrupa paylarındaki oynaklığı artırdı.
Savunma harcamaları Avrupa paylarını destekledi
Avrupa borsaları 2026’ya güçlü bir başlangıç yaparken Almanya ve öteki Avrupa ülkelerinin savunma kapasitelerini genişletme planları, bölgedeki savunma ve havacılık şirketlerinin paylarını destekledi.
Almanya’nın altyapı ve savunma harcamalarını artıracağına yönelik beklentiler, mühendislik, inşaat ve sanayi şirketlerine de olumlu yansıdı. Kamu harcamalarındaki artışın ekonomik büyümeyi hızlandıracağı beklentisi, bilhassa yılın birinci aylarında DAX endeksinin rekor düzeylere ulaşmasına katkıda bulundu.
Savunma şirketlerinin artan sipariş hacimleri ve Avrupa ülkelerinin uzun vadeli askeri modernizasyon programları bölümün gelir beklentilerini güçlendirirken yılın ilerleyen devirlerinde yüksek değerlemelere ulaşan kimi şirketlerde kar satışları görüldü.
ABD tarifeleri ihracatçı şirketleri etkiledi
ABD’nin ticaret siyasetleri, Avrupa piyasalarının birinci yarının başındaki ana gündem maddelerinden biri oldu.
ABD Yüksek Mahkemesi, 20 Şubat’ta Trump idaresinin Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası kapsamında uyguladığı tarifelerin büyük kısmını iptal etti. Kararın akabinde ABD idaresi, birden fazla ülkeden yapılan ithalata 150 gün müddetle yüzde 10 ek gümrük vergisi getirdi.
ABD yönetiminin Avrupa Birliği ile daha evvel varılan ticaret mutabakatındaki tarife üst sonuna bağlı kalacağını ve bölgeden yapılan ithalatın büyük kısmında vergi oranının yüzde 15’i aşmayacağını açıklaması, ticaret kaynaklı baskıyı kısmen azalttı.
Bununla birlikte Çin’de büyüyen elektrikli araç pazarı ve artan rekabet, Avrupalı otomotiv şirketleri üzerinde baskı ögesi olmayı sürdürdü.