Uzay nakliyeciliği, uydu ve yapay zeka sağlayıcısı SpaceX, pay başına 135 dolar fiyat belirleyerek ABD tarihinin en büyük birinci halka arzını gerçekleştirdi. Gerçekleşen SpaceX halka arzı yoluyla şirket, 555,56 milyon adet pay satışı üzerinden 75 milyar dolar kaynak topladı ve piyasa pahasını 1,77 trilyon dolara ulaştırdı. Cuma günü Nasdaq Bileşik Endeksi üzerinde süreçlere başlayacak olan kurum, bu değerlemeyle ABD borsalarında kote en büyük yedinci firma unvanını alacak.
Yatırımcı talebiyle şekillenen SpaceX halka arzı, Suudi Arabistan devlet petrol şirketi Saudi Aramco’nun Aralık 2019 tarihindeki 25,6 milyar dolarlık eski rekorunu geride bıraktı. Saudi Aramco halka açıldığında 1,71 trilyon dolar kıymete ulaşmıştı lakin enflasyona nazaran ayarlanmış aktüel sayılar Aramco için 33,2 milyar dolarlık kaynak ve 2,21 trilyon dolarlık büyüklük söz ediyor. Finansörler, tamamlanan SpaceX halka arzı kapsamında daha evvel 1,75 trilyon dolarlık bir piyasa pahası hedeflemişti. Kurumun toplam ihraç edilmiş 13,08 milyar adet payı bulunuyor.
Konsorsiyum önderleri, süreçlerin başlamasını takip eden 30 gün içinde ek pay satışı hakkını kullanırsa şirketin piyasa pahası daha yüksek düzeylere tırmanış gösterecek. Finansal tahlil üniteleri, yeni ihraç fiyatlamasını ne çok sıcak ne de çok soğuk olarak nitelendirerek makul düzeyde görüyor. Piyasa uzmanları, SpaceX halka arzı sonrasındaki gerçek testin birinci günkü hareketlerden çok gelecek haftalardaki konsolidasyon sürecinde netleşeceğini öngörüyor. Yatırım iştirakleri, birinci süreç gününün akabinde fiyat istikrarı adımlarının takibini kritik bir parametre olarak pahalandırıyor.
Yatırım bankaları SpaceX halka arzı için gelenekleri değiştirdi
Hisselerin satışı sürecinde kurumsal geleneklerin dışına çıkan Yönetim Kurulu Lideri Elon Musk, SpaceX halka arzı ile finansal teamülleri kıymetli ölçüde dönüştürdü. Kurum, kişisel yatırımcılar için payların yüzde 30 üzere yüksek bir oranını ayırarak SpaceX halka arzı tabanına yaygın bir mülkiyet yapısı kazandırdı. Bankacılar ve kurumsal fonlar ortasında yürütülen tanıtım çeşitleri öncesinde fiyatın mutlaklaşması, Wall Street ihraç modellerinden farklı bir patika izledi.
Şirket, konsorsiyum ortakları ile yürüttüğü toplantıyı ABD piyasaları açıkken saat 15.00 sularında tamamlayarak SpaceX halka arzı fiyatını Menkul Değerler ve Borsa Komitesi raporuyla duyurdu. Olağan sermaye piyasası operasyonlarında seans kapanışından sonra yapılan bu açıklama, SpaceX halka arzı süreçlerinde spot piyasa hareketliliği devam ederken gerçekleşti. Fiyat keşif sürecinin klâsik sipariş toplama sistemi yerine bu sistemle tamamlanması finans etraflarında ilgi çekti. Sürecin akabinde Musk, şirketteki oy gücünün yüzde 82 oranındaki kısmını elinde tutmayı sürdürecek.
Yönetim kurulu, fon tabanını genişletmek hedefiyle payların endekslere erken dahil edilmesi tarafında de adımlar attı. Yatırımcıların fiyat hassasiyetinden fazla geleceğe yönelik vizyona odaklanması, SpaceX halka arzı talebini direkt üst taşıdı. Finansal danışmanlar, kişisel alıcıların bu evrede toplam talep kompozisyonunun çok değerli bir kesimini oluşturduğunu belirtiyor. Hissedarların denetim gücünü korumak isteyen kurucu ortak, kurumsal idare yapısını kendi stratejik maksatları doğrultusunda şekillendirdi.
Küresel uzay pazarında Starlink gelirleri öne çıkıyor
Temelleri 2002 yılında atılan uzay firması, global ölçekte 28,5 trilyon dolarlık bir pazar potansiyeli öngörüyor. Son üç yılda yörüngeye fırlatılan toplam kütlenin yüzde 80’inden fazlasını taşıyan kurum, SpaceX halka arzı öncesinde de finansal büyümesini büyük oranda Starlink ünitesine dayandırıyordu. Geniş bant internet sağlayan bu ünite, şimdiki datalarla 164 ülkede milyonlarca tüketiciye, şirkete ve devlet kurumuna erişim sunuyor.
Piyasa analistleri, SpaceX halka arzı sonrası şirketin kamu mukavelelerine olan yüksek bağımlılığı nedeniyle geleceğe dönük finansal kestirimlerin belirsizlik içerdiğini vurguluyor. Alphabet bünyesindeki Google ile çok yıllı bir bulut hizmetleri mutabakatı imzalayan kurum, kapasitesini teminat altına aldı. Uzay operasyonlarının yanı sıra xAI üzerinden yapay zeka altyapısı ve X platformunun gerçek vakitli dataları de stratejik büyüme planları ortasında yer alıyor. Yatırımcılar, somut bilançolardan fazla insanlığın gezegenler ortası geleceğine yönelik beklentileri satın alıyor.
Devasa değerleme basamaklarını aşan kurum, Jeff Bezos liderliğindeki Blue Origin üzere rakiplerin ticari atılımlarıyla karşı karşıya kalıyor. Blue Origin, yeni pazarlar açmak ve hükümet ihalelerinden hisse almak üzere operasyonlarını hızlandırma kararı aldı. Kamu havacılık ve uzay dairelerinin bütçelerinden fon kapma yarışı, iki dev üretici ortasındaki rekabeti daha da sertleştiriyor. Rekabetin kızıştığı bu periyotta, SpaceX halka arzı sonrasındaki karmaşık yapı ve hacim nedeniyle cuma günü öğlenden sonra süreçlerin başlaması bekleniyor.
Teknoloji ve SpaceX halka arzı sonrası pazar canlanıyor
Değerleme oranları açısından SpaceX halka arzı dataları, JPMorgan Chase, Berkshire Hathaway ve Eli Lilly üzere devlerin yanı sıra Meta Platforms ile Tesla şirketlerini de geride bırakıyor. Şirketin geçen yıl ziyan açıklamış olması ve gelir bazında öteki devlerin gerisinde kalması, analistler ortasında rasyonel paha tartışmalarına yol açıyor. Dal temsilcileri, payların birinci süreç gününde yüzde 10 ila 15 ortasında bir yükseliş kaydetmesini makul bir eşik olarak kabul ediyor. Yükselişin yüzde 50 hududunu aşması durumunda ise fiyatlamanın büsbütün spekülatif bir algıyla formlandığı tezi güç kazanacak.
ABD piyasalarındaki ihraç hareketliliği, SpaceX halka arzı rüzgarıyla birlikte yaşanan dalgalanma devrinin akabinde keskin bir canlanma sinyali veriyor. Goldman Sachs, OpenAI ve Anthropic üzere yapay zeka odaklı yeni teşebbüs sınırlarının takviyesiyle, halka arz gelirlerinin 2026 yılında 160 milyar dolarlık yeni bir rekor düzeye ulaşacağını iddia ediyor. Kelam konusu devasa operasyonda Goldman Sachs, Morgan Stanley, BofA Securities, Citigroup ve J.P. Morgan ortak konsorsiyum başkanları olarak misyon alıyor.