Madagaskar’ın başkenti Antananarivo’da 170 milyon dolarlık devasa bir teleferik sistemi kuruldu; amaç şehir trafiğini hafifletmek ve günlük binlerce aracı yollardan çekmekti. Ancak açılıştan kısa süre sonra proje beklenen ilgiyi görmedi — arızadan değil, insanların ekonomik tercihinden.
Günde 75 bin yolcu taşıyacağı söylenen hat, şehirde yaşayanların bütçesiyle ters düştü. Ortalama aylık gelir yaklaşık 72 dolar olan bir şehirde, teleferiğe biçilen ücret, halkın alıştığı minibüs fiyatlarının 6–8 katına kadar çıktı. Sonuç: İnsanlar hızdan ziyade tasarrufu seçip saatlerce trafikte kalmayı tercih etti.
Paranın Gücü ve Güvenlik Kaygıları
Sadece fiyat değil, güvenlik de belirleyici oldu. Başkentte sık sık yaşanan elektrik kesintileri, vatandaşların “Elektrikler kesildiğinde havada mahsur kalırsak ne olacak?” endişesini artırdı. Böylece teleferik, konforlu ve hızlı bir seçenek olmasının yanında risk algısıyla da karşı karşıya kaldı.
Büyük Plan, Gerçekçi Olmayan Beklenti
Proje, eski Cumhurbaşkanı Andry Rajoelina döneminde şehir ulaşımına “dönüşüm” vaadiyle hayata geçirildi. 3 yılda tamamlanan hat, büyük oranda Fransa kaynaklı kredilerle finanse edildi ve ilk reklamı 300 bin nüfuslu bir kente yönelik yapılmıştı — oysa Antananarivo bugün yaklaşık 3 milyon kişiye ev sahipliği yapıyor. Açılıştan sonra beklenen yolcu sayısına ulaşılamadı; geçen yılki siyasi çalkantılar sırasında bazı istasyonlar da hasar gördü.
Uzman Yorumu: Zaman mı, Para mı?
Pieter Onderwater gibi ulaşım planlama uzmanları, düşük gelirli toplumlarda yolcuların genelde zaman kazanmayı değil, paradan tasarrufu önceliklendirdiğini vurguluyor. “Fiyat, geleneksel minibüsün birkaç katıysa insanlar trafikte beklemeyi tercih eder” sözleri, projenin en temel hatasını özetliyor: halkın ekonomik gerçekleri yeterince hesaba katılmadı.
Antananarivo örneği, Afrika’nın hızlı kentleşme eğiliminde büyük altyapı yatırımlarının sadece teknolojik veya mühendislik başarısıyla değil; aynı zamanda hedef kitlenin alım gücü ve algısıyla da uyumlu olması gerektiğini gösteriyor. Yatırımın büyüklüğü etkileyici olsa da, kullanım oranını belirleyen nihai unsur vatandaşın cebindeki para oldu.