ABD Başkanı Donald Trump, Kanada’dan ithal edilen bazı ürünlere uygulanan yüzde 50’lik ek gümrük vergisinde değişikliğe gitti. Beyaz Saray’ın 23 Ekim’de açıkladığı kararla kontrplak, belirli kâğıt ürünleri, sanayi makineleri ve ambalaj malzemeleri yüksek vergi kapsamından çıkarıldı. Buna karşılık bazı vana türleri, halılar ve atık ürünleri aynı orandaki ek vergi listesine dahil edildi.
Yeni düzenleme, ABD ile Kanada arasında aylardır devam eden ticaret anlaşmazlığında kısmi bir geri adım niteliği taşıyor. Ancak karar, iki ülke arasındaki gümrük vergilerinin genel olarak kaldırıldığı veya kapsamlı bir ticaret anlaşmasına varıldığı anlamına gelmiyor. Washington yönetimi, belirli sektörlerde maliyetleri hafifletirken başka ürün gruplarındaki vergi baskısını sürdürüyor.
Vergi kaldırılan ve listeye eklenen ürünler açıklandı
Beyaz Saray’ın açıklamasına göre yüzde 50’lik ek gümrük vergisinden çıkarılan ürünler arasında kontrplak levhalar, bazı kâğıt çeşitleri, belirli sanayi makineleri, soğutma ekipmanları ve ambalaj amacıyla kullanılan sandık ile kutular bulunuyor. Bu ürünler özellikle ABD’deki tarım, ormancılık ve gıda işleme sektörlerinin tedarik zincirlerinde kullanılıyor.
Buna karşılık bazı vana çeşitleri, halılar ve belirli atık ürünleri yeni vergi kapsamına alındı. Dolayısıyla kararın bütün Kanadalı ihracatçılar açısından aynı sonucu doğurması beklenmiyor. Bir grup ürünün ABD pazarına giriş maliyeti azalırken yeni listeye giren ürünlerde maliyet artışı yaşanabilecek.
Düzenlemede yer alan ürün muafiyetleri, Kanada menşeli bütün kâğıt, makine veya soğutma ekipmanlarının vergisiz ithal edileceği anlamına gelmiyor. Hangi ürünlerin kapsam dışında kalacağı, kararın ekindeki gümrük tarife sınıflandırmalarına göre belirlenecek. Ayrıca başka yasal düzenlemelerden kaynaklanan vergiler uygulanmaya devam edebilecek.
Yeni tarifeler 30 Ekim’de yürürlüğe girecek
Trump’ın 23 Ekim’de imzaladığı düzenleme, 30 Ekim Cuma günü ABD doğu saatiyle 00.01’den itibaren uygulanacak. Böylece ithalatçılara yeni tarife kapsamına uyum sağlamak için bir haftalık süre tanındı. Karar, bu tarihten itibaren ABD’de ithalat işlemi gerçekleştirilen veya antrepodan iç piyasaya çekilen ilgili Kanada ürünlerini kapsayacak.
Düzenleme, 1930 tarihli ABD Tarife Yasası’nın 338’inci maddesine dayanıyor. Washington yönetimi, Kanada’nın Amerikan ihracatına yönelik ayrımcı ticaret uygulamalarını gerekçe göstererek temmuz ayında belirli ürünlere yüzde 50’ye varan ek vergiler getirmişti. Ağustos ayında uygulanmaya başlayan bu önlemler, sonraki aylarda farklı ürün gruplarını kapsayacak şekilde değiştirilmişti.
Beyaz Saray, son değişikliğin Amerikan ticaretinin üzerindeki yükü azaltmak ve kamu yararını daha iyi korumak amacıyla yapıldığını belirtti. Bununla birlikte yönetim, Kanada’nın karşılıklı ticarette uyguladığı önlemlere yönelik itirazlarını sürdürüyor. Yeni ürün listesinin yürürlüğe girmesi, taraflar arasındaki anlaşmazlığın sona erdiği anlamına gelmeyecek.
Seçim öncesi maliyet baskısı geri adımı hızlandırdı
Kararın açıklanmasında, Kanada sınırındaki Amerikan eyaletlerinde faaliyet gösteren işletmelerin artan ithalat maliyetlerine yönelik şikâyetleri etkili oldu. Özellikle Maine eyaletinde tarım üreticileri, Kanada’dan temin ettikleri özel ambalaj malzemeleri ve ekipmanların pahalanması nedeniyle Washington yönetiminden muafiyet talep ediyordu. Cumhuriyetçi Senatör Susan Collins de bu talepleri Beyaz Saray’a taşıyan isimler arasında yer aldı.
Collins, vergi değişikliğinin eyaletteki yaban mersini, patates, elma ve deniz yosunu üreticileri açısından önem taşıdığını belirtti. Bazı tarım işletmelerinin kullandığı özel taşıma kutuları ve ekipmanların ABD içinde yeterli miktarda üretilmemesi, Kanada’dan ithalatı gerekli kılıyor. Yüzde 50’lik ek verginin kaldırılması, bu ürünlerde faaliyet gösteren işletmelerin maliyetlerini azaltabilecek.
Kararın zamanlaması da dikkat çekiyor. ABD’de 3 Kasım’da yapılacak ara seçimler öncesinde hayat pahalılığı ve ticaret politikalarının tüketici fiyatlarına etkisi siyasi tartışmaların önemli başlıkları arasında bulunuyor. Maine’de yeniden seçilmek için yarışan Collins’in vergi muafiyetleri için girişimde bulunması, ticaret kararının seçim gündemiyle ilişkisini güçlendirdi.
Bununla birlikte uygulamanın yalnızca seçim kaygılarından kaynaklandığını söylemek mümkün değil. ABD’deki üreticilerin Kanada’dan sağladıkları ara mallara bağımlılığı da kararın ekonomik gerekçeleri arasında bulunuyor. İthal edilen ürünlere uygulanan ek vergiler, Amerikan şirketlerinin üretim ve tedarik maliyetlerini de artırabiliyor.
Kanada ile ticaret anlaşmazlığı sürüyor
ABD ile Kanada arasındaki yeni tarife değişikliği, yaz aylarında ağırlaşan ticaret geriliminin ardından geldi. Washington yönetimi, Kanada’nın Amerikan ürünlerine uyguladığı karşı önlemleri gerekçe göstererek belirli ithalat kalemlerinde yüksek vergiler uygulamaya başlamıştı. Kanada da ABD’nin tarifelerine karşılık çeşitli Amerikan ürünlerine ek vergiler getirmişti.
Kanada’nın ABD ile bütünleşmiş üretim ve tedarik zincirleri, özellikle sınır eyaletlerinde faaliyet gösteren şirketleri doğrudan etkiliyor. Tarım makinelerinden ambalaj malzemelerine kadar birçok ürün, üretim sürecinin farklı aşamalarında iki ülke arasında hareket ediyor. Bu nedenle gümrük maliyetlerindeki değişiklikler yalnızca ihracatçıları değil, ABD’deki üreticileri de ilgilendiriyor.
Kanada’nın ABD ile ticaretten sorumlu Bakanı Dominic LeBlanc, Washington’ın yeni kararını değerlendirdiklerini bildirdi. Ancak taraflar arasında bütün ticaret engellerini ortadan kaldıracak kapsamlı bir uzlaşma açıklanmış değil. Özellikle otomotiv, metal ve bazı sanayi ürünlerine ilişkin anlaşmazlıklar önemini koruyor.