25 eyalet, Trump yönetiminin Temmuz ayında duyurduğu tarifelere karşı birleşerek ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi’ne dava açtı. Davacı eyaletler, yönetimin 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 301. Bölümü kapsamındaki yetkisini aştığını ve İdari Usul Yasası’nı ihlal ettiğini ileri sürüyor.
Dava dilekçesinde, söz konusu tarifelerin gerçek bir dayanağı olmadığı, zorla çalıştırma iddialarını hedeflemeye niyetli olmadığı ve daha önce mahkemelerce hukuka aykırı bulunmuş uygulamaları yeniden canlandırma amacı taşıdığı belirtildi. Mahkemeden, tarife kararının iptal edilmesi, yürürlüğünün durdurulması ve tarifeler kapsamında ödenen vergilerin geri ödenmesi talep ediliyor.
Koalisyonun Görüşü ve Talepleri
Davaya katılan eyaletler arasında California, Arizona, Oregon ile Colorado, Connecticut, Delaware, Hawaii, Illinois, Massachusetts, Maryland, Maine, Michigan, Minnesota, Nevada, New Jersey, New Mexico, New York, North Carolina, Rhode Island, Virginia, Vermont, Washington ve Wisconsin yer alıyor; ayrıca Kentucky ve Pennsylvania valileri de koalisyona katıldı.
“Yasal yetkiyi aştı” iddiasıyla başlatılan davada, başsavcılar yönetimin tarifeleri keyfi şekilde uyguladığını ve yetkiyi kötüye kullandığını savunuyor. Talepler arasında kararın hukuka aykırı ilan edilmesi ve uygulanmanın durdurulması bulunuyor.
Yetkililerin Açıklamaları
California Başsavcısı Rob Bonta, yönetimi, Amerikalıların yaşam maliyetini artırmak uğruna yasaları defalarca ihlal etmekle suçladı. Bonta, bunun yönetimin aynı konuda açılan üçüncü hukuki girişimi olduğunu vurguladı.
Arizona Başsavcısı Kris Mayes, tarifelerin market fiyatlarını yükselttiğini, küçük işletmelerin üzerinde baskı oluşturduğunu ve ekonominin pek çok alanında belirsizlik yarattığını belirtti. Oregon Başsavcısı Dan Rayfield ise vergilerin yükünün yabancı hükümetlere değil, ABD halkına yansıdığını söyledi ve uygulamayı “yasa dışı” olarak nitelendirdi.
USTR Kararı ve Arka Plan
ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), 23 Temmuz’da yaptığı açıklamada, zorla çalıştırma iddialarıyla ilgili soruşturmalar sonucunda 60 ticaret ortağı için yüzde 10 veya yüzde 12,5 oranında gümrük vergisi uygulanacağını duyurdu.
Bu hamle, daha önce ABD Yüksek Mahkemesi’nin bazı tarifeleri Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası (IEEPA) kapsamında uygulamanın hukuka aykırı olduğuna karar vermesinin ardından geldi. Yönetim, IEEPA dayanaklı tarifeler süresi dolarken yeni 301. Bölüm dayanaklı tarifelerle önlem almaya çalıştı.