Asgari Ücretin 2025 Yılı İçin Değerlendirilmesi
Asgari ücrete 2025 yılı için yapılacak zam oranını gözden geçiren Dr. Mahfi Eğilmez, bu zam oranının en azından yeniden değerleme oranı olan %43,93 seviyesinde güncellenmesi gerektiğini vurguladı. Eğilmez, kişisel internet sitesinde “Asgari Ücretten Boğaz Tokluğuna Çalışma Ücretine” başlıklı bir yazı yayınlayarak mevcut düzenlemeyi ‘yanlış’ olarak nitelendirip ‘yeniden düzenleme’ yapılması gerektiğini önerdi. Yazısında şu noktalara dikkat çekti:
- Yürürlükteki Asgari Ücret Yönetmeliği’nde (Madde 4/d) asgari ücret, işçilerin gıda, konut, giyim, sağlık, ulaşım ve kültür gibi zorunlu ihtiyaçlarını karşılamaya yetecek seviyede belirlenmelidir. Bu tanım, asgari ücretin işçinin temel ihtiyaçlarını asgari düzeyde karşılaması gerektiğini açıkça ifade etmektedir.
- Türkiye’de yaklaşık 20,5 milyon ücretli çalışan bulunmaktadır. Bu kişilerin kabaca 7 milyon kadarı asgari ücretle çalışıyor. Asgari ücrette yapılacak düzenlemeler, yalnızca bu 7 milyon kişiyi değil, aslında tüm 20,5 milyon ücretlinin maaşlarını da etkilemektedir.
- TÜRK-İŞ’in Kasım 2024 itibarıyla yayımladığı verilere göre, 4 kişilik bir aile için açlık sınırı 20.562 lira, yoksulluk sınırı ise 66.976 lira olarak belirlenmiştir. Bekâr bir çalışanın yaşama maliyeti 26.712 lira olarak hesaplanmıştır. Bu verilere dayanarak, mevcut asgari ücretin yönetmelikteki tanımla örtüşmediği görülmektedir.
Asgari Ücret Hesaplaması ve Beklentiler
- 2024 yılının ortalama enflasyon oranı TÜİK’in TÜFE endeksi üzerinden %60 olarak hesaplanmıştır. 2025 yıl sonu için OVP tahmini %17,5’tir. Eğer 2024’ün %45 ile tamamlanacağını varsayırsak, 2025 yılı için ortalama enflasyon kabaca %30 olacaktır. Hükümet, asgari ücret artışını böyle bir hesaplamaya göre %30 olarak belirlemiş olabilir. Ancak, doğru hesaplama yıllık ortalama enflasyon alınarak yapılmalıdır.
- Yüzde 45 oranını esas alarak, 2024 yılı için belirlenen asgari ücret 17.002 lira olarak kabul edilirse, 2025 yılı için belirlenmesi gereken asgari ücretin 24.653 liradan az olmaması gerektiği ortaya çıkmaktadır. Bu hesap, 2024 yılı boyunca kaybedilen satın alma gücünün geri kazanılması için de doğru bir yaklaşım olacaktır.
- 2024 yılı için belirlenen yeniden değerleme oranı %43,93’tür. Yeniden değerleme, enflasyon nedeniyle değer kaybı yaşayan varlıkların değerini düzeltmeyi hedefler. Devlet, sermaye sahiplerine varlıklarını %44 oranında değerleyebilme imkanı tanırken, emekçilere ise ücretlerinde %30’la sınırlı kalmaktadır.
Sonuç ve Öneriler
Mevcut düzenlemeyle asgari ücret, işçilerin yalnızca gıda harcamalarını karşılayabilmektedir; konut, giyim, sağlık, ulaşım ve kültür gibi diğer zorunlu ihtiyaçları karşılayamamaktadır. Bu durum, asgari ücretin anlamını yitirerek “boğaz tokluğuna çalışma ücreti” haline gelmesine neden olmaktadır.
Enflasyonla mücadele yalnızca emekçilerin üzerine yüklenmemelidir. Bu yanlışlığın düzeltilmesi ve asgari ücretin en azından yeniden değerleme oranı esas alınarak güncellenmesi gerekmektedir.
