Çin’de elektronik ürün fiyatlarındaki sert yükseliş, küresel teknoloji sektöründe büyüyen maliyet baskısını yeniden gündeme taşıdı. Çin Ulusal İstatistik Bürosunun 9 Kasım Pazartesi günü açıkladığı ekim verilerine göre veri depolama cihazları, tabletler, bilgisayarlar ve cep telefonlarının fiyatları yıllık bazda çift haneli oranlarda arttı. Yapay zekâ yatırımlarının bellek ve depolama bileşenlerine yönelik talebi artırdığı bir dönemde açıklanan rakamlar, elektronik ürünlerdeki fiyat baskısının boyutunu ortaya koydu.
Veri depolama cihazlarında yüzde 45,4 artış
Çin’de ekim ayı tüketici fiyat verilerinde en dikkat çekici yükseliş veri depolama cihazlarında görüldü. Bu ürün grubunun fiyatı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 45,4 arttı.
Tablet bilgisayarlarda yıllık fiyat artışı yüzde 29,3 olurken bilgisayar fiyatları yüzde 23 yükseldi. Cep telefonlarında ise yüzde 16,7’lik artış kaydedildi.
Dört ürün grubundaki fiyat hareketleri, elektronik sektöründeki yükselişin yalnızca belirli bir cihaz türüyle sınırlı kalmadığını gösterdi.
Veriler Çin’in iç piyasasındaki tüketici fiyat değişimlerini yansıtıyor. Bu nedenle söz konusu oranlar, aynı ürünlerin uluslararası satış fiyatlarının veya Türkiye’deki perakende fiyatlarının da aynı ölçüde yükseldiği anlamına gelmiyor.
Dört ürün grubu enflasyonu yukarı çekti
Elektronik ürünlerdeki yüksek fiyat artışlarına rağmen Çin’de genel tüketici enflasyonu oldukça düşük seviyede kaldı.
Ekim ayında tüketici fiyat endeksi yıllık yüzde 0,7 yükseldi. Eylül ayında yüzde 0,9 olan enflasyon böylece 0,2 puan geriledi.
Veri depolama cihazları, tabletler, bilgisayarlar ve cep telefonlarındaki fiyat artışları, tüketici enflasyonuna toplam yaklaşık 0,26 puanlık yukarı yönlü katkıda bulundu.
Buna karşılık gıda fiyatlarının yüzde 2,9 gerilemesi, genel enflasyonun sınırlı kalmasında etkili oldu. Gıda ve enerji dışarıda bırakıldığında çekirdek enflasyon yüzde 0,8 olarak gerçekleşti.
Ortaya çıkan tablo, belirli teknoloji ürünlerinde ciddi fiyat artışları yaşanırken Çin ekonomisinin genelinde tüketici talebinin zayıf kalmaya devam ettiğini gösteriyor.
Yapay zekâ yatırımları bellek maliyetlerini artırıyor
Elektronik sektöründeki fiyat baskısının arkasında küresel bellek ve depolama bileşeni piyasasında yaşanan arz sıkıntıları da bulunuyor.
Yapay zekâ veri merkezlerinin büyümesi, yüksek bant genişlikli bellek ve sunucu belleğine yönelik talebi artırıyor. Bellek üreticilerinin kapasitenin daha büyük bölümünü bu ürünlere ayırması, bilgisayar ve cep telefonlarında kullanılan geleneksel bellek bileşenlerinin arzını sınırlıyor.
Sektördeki son tahminler, 2026’nın dördüncü çeyreğinde geleneksel DRAM belleklerin sözleşme fiyatlarında yüzde 10-15, NAND Flash depolama bileşenlerinde ise yüzde 15-20 artışa işaret ediyor.
Bu gelişme bilgisayar ve telefon üreticilerinin maliyetlerini yükseltirken bazı şirketleri ürün özelliklerini değiştirmeye veya daha pahalı bileşenlerin kullanımını azaltmaya yöneltiyor.
Ancak Çin’de açıklanan tüketici fiyat verileri, her ürün grubundaki artışın ne kadarının bellek maliyetlerinden kaynaklandığını ayrı ayrı göstermiyor. Dolayısıyla yükselişin tamamını yapay zekâ talebine bağlamak mümkün değil.
Üretici fiyatları dört buçuk yılın zirvesinde
Çin’de elektronik fiyatlarındaki yükseliş, sanayi genelinde hızlanan üretim maliyetleriyle aynı döneme denk geldi.
Ekim ayında üretici fiyat endeksi yıllık yüzde 5,7 yükseldi. Eylül ayında yüzde 5 olan artış, böylece yaklaşık dört buçuk yılın en yüksek seviyesine çıktı.
Aylık üretici fiyat artışı ise yüzde 0,7 oldu. Üreticilerin satın aldığı girdilerin fiyatları yıllık yüzde 7,9 yükseldi.
Enerji ve ham madde maliyetlerindeki artış dikkat çekti. Yakıt ve enerji girdilerinin fiyatları yüzde 18,6, kimyasal ham maddelerin fiyatları yüzde 16,8, demir dışı metaller ve elektrik kablolarını kapsayan grubun fiyatları yüzde 16,7 arttı.
Üretici fiyatlarındaki yüzde 5,7’lik yükselişe karşılık tüketici enflasyonunun yüzde 0,7’de kalması, şirketlerin artan maliyetleri nihai satış fiyatlarına aynı ölçüde yansıtamadığını gösteriyor. Bu durum, özellikle iç talebin zayıf olduğu sektörlerde kâr marjları üzerinde baskı oluşturabilir.
Türkiye’de bilgisayar ve telefon fiyatları etkilenir mi?
Çin, bilgisayar, tablet, cep telefonu ve elektronik bileşen üretiminde küresel tedarik zincirinin en önemli merkezlerinden biri. Bu nedenle ülkedeki maliyet artışlarının uluslararası teknoloji pazarına yansımaları yakından izleniyor.
Özellikle bellek, depolama ve işlemci gibi temel bileşenlerdeki maliyet yükselişinin devam etmesi, farklı ülkelerde faaliyet gösteren elektronik üreticilerinin fiyat politikalarını etkileyebilir.
Türkiye’de satılan bilgisayar ve cep telefonlarının fiyatları açısından ise Çin’deki artış tek başına belirleyici değil. Döviz kuru, ithalat maliyetleri, vergiler, markaların fiyatlandırma politikaları ve stok durumu da nihai satış fiyatlarında etkili oluyor.
Çin’de açıklanan son veriler, elektronik ürün fiyatlarındaki yükselişin sürdüğünü gösterirken küresel bellek arzının ne zaman rahatlayacağı da sektörün temel belirsizliklerinden biri olmaya devam ediyor.