İran’da Enerji Krizi ve Elektrik Kesintileri
İran, zengin petrol rezervlerine sahip olmasına rağmen, ekonomik yaptırımlar nedeniyle enerji altyapısına yeterli yatırımlar yapamıyor. Bu durum, enerji tedarikinde ciddi sıkıntılara neden oluyor. Özellikle kış aylarında, sanayi ve yerleşim bölgelerinde yaşanan elektrik kesintileri, hem ekonomik hem de sosyal sorunları beraberinde getiriyor. Kış aylarında artan enerji talebi, mevcut altyapının yetersizliği ile birleşince, elektrik ve doğalgaz kesintileri kaçınılmaz hale geliyor.
Kombileri 2 Derece Düşürün
Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, yakın zamanda vatandaşlara çağrıda bulunarak, kombilerini 2 derece daha düşük seviyelerde çalıştırmalarını istedi. Enerji Bakanı Abbas Aliabadi ise, elektrik santrallerine daha fazla gaz verilmesi ve vatandaşlara kesintisiz elektrik tedarikinin sağlanması amacıyla yakıt tüketiminin azaltılması gerektiğini vurguladı. Bazı enerji santrallerinin arızalı olduğunu belirten Aliabadi, halkın yakıt tüketimini düşürerek bu sorunun üstesinden gelinmesine yardımcı olmasını istedi.
Enerji krizi nedeniyle, Aralık ayında Erdebil, Tahran, Batı Azerbaycan, Simnan, Gülistan, Kuzey Horasan, Rezevi Horasan, Mazenderan, Zencan, Kürdistan ve Kirmanşah gibi bölgelerde eğitim tüm kademelerde durduruldu.
Fabrika ve Atölyelerin Faaliyetleri Durduruldu
İran Cumhurbaşkanı Yardımcısı Muhammed Cafer Kaimpenah, 17 Aralık’ta doğalgaz yetersizliği nedeniyle bazı sanayi bölgelerinde fabrika ve atölyelerin faaliyetlerinin durduğunu açıkladı. Kaimpenah, ülkenin doğalgaz ihtiyacının günde 945 milyon metreküp olmasına karşın, sadece 840 milyon metreküp üretildiğini belirtti. Tejaratnews haber sitesinin aktardığına göre, İran’ın elektrik ihtiyacının büyük bir kısmı hâlâ doğalgazla çalışan termik santraller tarafından karşılanıyor. Bu durum, elektrik talebinin en yoğun olduğu dönemlerde yaklaşık 15 bin megavatlık bir açığa yol açıyor.
Sık sık yaşanan elektrik kesintileri, sanayi ve vatandaşlar için büyük sorunlar yaratıyor. İran’da üretilen elektriğin %94’ü fosil yakıtlardan elde ediliyor. Rüzgar ve güneş enerjisinin dünya genelindeki payı %13 iken, bu oran İran’da yalnızca %0,6 seviyesinde kalıyor.
Elektrik Kesintileri Ekonomiye Zarar Veriyor
Doğalgaza aşırı bağımlılık, teknolojik gelişmelerin yetersizliği ve eski altyapılar, yenilenebilir enerji kaynaklarının geliştirilmesini olumsuz etkiliyor. Eski üretim ve iletim altyapısı, enerji kaybına yol açarak ülke ekonomisine ciddi zararlar veriyor. Bu verimsizlik, maliyetleri artırırken elektrik şebekesinin güvenilirliğini de azaltıyor. Ülkedeki elektrik kesintilerinin sanayi üretimine yıllık 5 ila 8 milyar dolar arasında bir zarar verdiği tahmin ediliyor.
İran, yenilenebilir enerji kapasitesini 2030 yılına kadar yaklaşık 2 bin 500 megavata çıkarmayı hedefliyor. Ancak, mali zorluklar ve ekonomik yaptırımlar, yabancı yatırımların ve ileri teknolojilerin ülkeye girişini olumsuz etkiliyor. ABD Enerji Enformasyon İdaresi’nin (EIA) verilerine göre, Rusya 47 trilyon metreküple dünyada en fazla kanıtlanmış doğal gaz rezervine sahipken, İran 34 trilyon metreküple ikinci sırada yer alıyor.