İşsizlik Sigortası Fonu, işsizlere güvence sağlaması beklenirken, önümüzdeki yıllarda seçim dönemi harcamalarına kaynak yaratmak için kullanılma riski taşıyor. Orta Vadeli Program verileri, fonun 2027–2029 döneminde olağanın üzerinde harcamalarla karşılaşacağını ve yıllık denge fazlasının hızla azalacağını gösteriyor.
2024 yılında fon dengesi 303 milyar lira fazla verirken, aynı dengede yapılacak büyük harcamalar sonucu 2027’de 152 milyar liraya, 2028’de 139 milyar liraya ve 2029’da 90 milyar liraya düşüş öngörülüyor. Bu gelişme, fondaki kaynakların seçim döneminde kullanılacağının güçlü bir işareti olarak yorumlanıyor.
Fonun Boyutu ve Olası Etkileri
Temmuz itibarıyla fonda yaklaşık 817 milyar lira bulunuyor. Hesaplamalar, 2027–2029 arasındaki olağan seyrin korunması halinde 36 aylık dönemde fonun gelirlerinin giderlerinden en az 1 trilyon lira daha fazla olabileceğini öngörüyordu. Ancak ekstra harcamalar nedeniyle üç yıllık gelir fazlası 381 milyar liraya gerileyerek, fondan yaklaşık 625 milyar liranın seçim amaçlı harcanabileceğine işaret ediyor.
Bu durumun iki önemli sonucu var: Birincisi, işsizler için ayrılmış kaynaklar kısa vadeli siyasi hedefler uğruna azalacak. İkincisi, fonun sürdürülebilirliği ve gelecekteki işsizlik ödemeleri risk altına girecek.
Uygulanan Programlar ve Yeni Planlar
İktidar, aktif işgücü programları kapsamında işsizleri geçici işler vererek fon kaynaklarından ödeme yapıyor. Bugüne kadar temizlik, hademelik gibi kısa süreli işler yaygınken, şimdi listede evde yaşlı, hasta ve çocuk bakıcılığı gibi çok sayıda pozisyonun eklenmesi planlanıyor. Bu uygulama milyonlarca kişiye geçici istihdam sağlayacak ve seçim dönemine doğru oy davranışına etki edebilecek.
Sonuç olarak, işsizlerin maaşlarının fondan ödenmesi, seçim yaklaşırken genişleyen istihdam programlarıyla birleştiğinde, fon kaynaklarının siyasi amaçlarla kullanılma ihtimalini artırıyor. Bu gelişme, hem bütçe disiplinini hem de işsizlere yönelik uzun vadeli güvenceyi zayıflatma potansiyeli taşıyor.