Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 2026 yılı birinci çeyreğine ait Finansal Hesaplar Raporu’nu yayımladı.
Rapora nazaran, yılın birinci çeyreği sonunda yurt içi yerleşik kesimlerin toplam finansal varlıkları 231 trilyon 969 milyar liraya, toplam finansal yükümlülükleri ise 247 trilyon 604 milyar liraya yükseldi. Böylelikle Türkiye iktisadının net finansal durum açığının Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’ya (GSYİH) oranı bir evvelki çeyreğe nazaran 0,7 puan artarak yüzde 23,2 oldu.
TCMB datalarına nazaran kesimlerde gerçekleşen net finansal süreçler incelendiğinde, çeyreklik GSYİH’nin yüzde 10,2’si oranında net borçlanma gerçekleşti.
Varlıklar 12,7 trilyon lira arttı
Toplam iktisadın finansal varlıkları yılın birinci çeyreğinde bir evvelki periyoda nazaran 12 trilyon 700 milyar lira artış kaydetti. Bu artışın 7 trilyon 518 milyar lirası finansal süreçlerden, 5 trilyon 182 milyar lirası ise değerleme tesirinden kaynaklandı.
Özellikle pay senedi ve özkaynak kalemlerinde kur ve fiyat hareketleri sebebiyle 4 trilyon 7 milyar liralık müspet değerleme gerçekleşti.
Finansal yükümlülükler ise birebir devirde 14 trilyon 201 milyar lira artarak 247 trilyon 604 milyar liraya çıktı. Artışın 9 trilyon 244 milyar lirası süreçlerden, 4 trilyon 957 milyar lirası ise değerleme tesirinden oluştu.
Net finansal durum 1,5 trilyon lira geriledi
Rapora nazaran toplam iktisadın net finansal durumu birinci çeyrekte bir evvelki periyoda nazaran 1 trilyon 501 milyar lira azaldı.
Bu gerilemede para ve mevduat kalemindeki artış varlık yönünde katkı sağlarken, mali altın ve SDR, krediler ile borçlanma senetlerindeki artış ise yükümlülük tarafında tesirli oldu.
Toplam iktisadın borcunun GSYİH’ye oranı yüzde 94, toplam finansal varlıklara oranı ise yüzde 27 olarak hesaplandı.
Hanehalkının en büyük finansal varlığı tekrar mevduat oldu
Raporda hanehalkının finansal varlıklarının birinci çeyrekte 1 trilyon 788 milyar lira artarak 28 trilyon 562 milyar liraya yükseldiği belirtildi.
Hanehalkı finansal varlıkları içinde para ve mevduatlar yaklaşık yüzde 54’lük hisseyle birinci sırada yer aldı. Pay senedi ve yatırım fonlarındaki fiyat artışları da varlıklardaki yükselişi destekledi.
Hanehalkının yükümlülükleri ise 597 milyar lira arttı. Artışın neredeyse tamamı kredi kullanımından kaynaklandı.
Böylece hanehalkının net finansal konumu 1 trilyon 191 milyar lira düzgünleşti. Hanehalkı borcunun GSYİH’ye oranı yüzde 10, harcanabilir gelire oranı ise yüzde 25 düzeyinde gerçekleşti.
Şirketlerin borçluluğu arttı
Finansal olmayan kuruluşların finansal varlıkları birinci çeyrekte 6 trilyon 366 milyar lira artarak 111 trilyon 365 milyar liraya yükseldi.
Aynı devirde yükümlülükler ise 8 trilyon 764 milyar liralık artışla 141 trilyon 474 milyar liraya çıktı.
Bu gelişmeyle şirketlerin net finansal durumu 2 trilyon 398 milyar lira berbatlaştı. Krediler ile pay senedi ve özkaynak kalemlerindeki artış yükümlülük tarafını yukarı çekerken, para ve mevduatlardaki yükseliş varlık tarafını destekledi.
Şirketlerin borcunun GSYİH’ye oranı yüzde 39 düzeyinde yatay kalırken, borcun finansal varlıklara oranı yüzde 24’e yükseldi.
Kamu kısmında yükümlülükler arttı
Genel idarenin finansal varlıkları birinci çeyrekte 214 milyar lira artarak 15 trilyon 679 milyar liraya yükselirken, yükümlülükleri 611 milyar liralık artışla 20 trilyon 637 milyar liraya çıktı.
Bankacılık ve finans kesiminin bilançosu büyüdü
Finansal kuruluşların varlıkları birinci çeyrekte 4 trilyon 316 milyar lira artışla 75 trilyon 810 milyar liraya, yükümlülükleri ise 4 trilyon 191 milyar lira artışla 77 trilyon 774 milyar liraya ulaştı.
En büyük kredi akışı şirketlere
Kimden-kime tablolarına nazaran finansal kuruluşlar birinci çeyrekte toplam 29 trilyon 89 milyar liralık kredi kullandırdı.
Bunun 18 trilyon 729 milyar lirası finansal olmayan kuruluşlara, 6 trilyon 772 milyar lirası ise hanehalkına verildi. Yurt dışından kullanılan kredilerin toplamı ise 11 trilyon 531 milyar lira oldu.
Mevduat tarafında toplam 48 trilyon 117 milyar liralık mevduatın 42 trilyon 124 milyar lirası finansal kuruluşlarda tutulurken, bunun en büyük kısmını 15 trilyon 361 milyar lirayla hanehalkı oluşturdu.
Türkiye’nin borçluluk oranı emsal ülkelere nazaran düşük kaldı
TCMB’nin milletlerarası karşılaştırmalarına nazaran Türkiye’de yerleşik bölümlerin toplam borcunun GSYİH’ye oranı yüzde 94 ile benzeri ülkelere kıyasla düşük düzeyini korudu.
Hanehalkı borcunun ulusal gelire oranı yüzde 11 ile karşılaştırılan ülkeler arasında en düşük düzeyde yer alırken, hanehalkı finansal varlıklarının GSYİH’ye oranı yaklaşık yüzde 42 olarak hesaplandı.
Raporda ayrıyeten finansal olmayan kuruluşların toplam finansal varlıklarının GSYİH’ye oranının yüzde 165, yükümlülüklerinin ise yüzde 210 düzeyinde bulunduğu ve bu göstergelerin de memleketler arası karşılaştırmalarda görece düşük seviyelerde kaldığı vurgulandı.