Türkiye’de Depozito Saha Yönetim Sistemi (DSYS) Uygulaması Başladı
Türkiye’nin çevre bilincini artırmak ve geri dönüşüm alışkanlıklarını yaygınlaştırmak amacıyla hayata geçirilen Depozito Saha Yönetim Sistemi (DSYS), uygulamaya geçtiği ilk günlerde çeşitli eleştirilerin odağı oldu. Bu eleştirilerin başında, depozito ücretinin yetersiz bulunması geliyor.
25 Kuruşluk İade Vatandaşı Tatmin Etmedi
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na bağlı Türkiye Çevre Ajansı tarafından başlatılan bu sistem, 0,1 litre ile 3 litre arasında değişen içecek ambalajlarının geri dönüşüm süreçlerine kazandırılmasını hedefliyor. Vatandaşlar, bu ambalajları geri verdiklerinde şişe veya kutu başına yalnızca 25 kuruş iade alacaklar. Ancak, bu miktarın düşük olması pek çok kişi tarafından eleştirildi. Örneğin, market poşetleri için 50 kuruş ücret alınırken, depozito iadesinin sadece 25 kuruş olması sosyal medyada tartışma konusu oldu. Uzmanlar, depozito ücretinin artırılmaması durumunda sistemin sürdürülebilir olamayacağını vurguladı.
“Bir Ekmek İçin 50 Ambalaj Gerek”
Geri dönüşüm teşvikini artırmak adına Avrupa’daki depozito uygulamalarını örnek gösteren uzmanlar, Türkiye’deki sistemin önemli eksiklikler taşıdığını belirtiyor. Bir uzmanın şu ifadeleri durumu çok iyi özetliyor: “Avrupa’da 4-5 tane ambalaj için 1 avro ödeme yapılabiliyor. Bununla bir kilogram muz almak mümkün. Ancak bizde bir ekmek alabilmek için 50 şişeye ihtiyaç var. Bu sistem daha başlamadan başarısızlıkla yüz yüze kalmış gibi görünüyor.”
İade Süreci Nasıl İşliyor?
Depozito ücretleri, vatandaşların e-Cüzdan hesaplarına yatırılacak. Bu bakiye, QR kod ile ödeme kabul eden POS cihazlarında kullanılabilecek. Ayrıca, “Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA)” isimli mobil uygulama üzerinden de iade işlemleri gerçekleştirilebilecek. Ancak, bu dijital altyapının, iade ücretinin düşüklüğü nedeniyle beklenen ilgiyi görüp göremeyeceği belirsiz.
Hedef 81 Şehre Yayılmak
DSYS, yıl sonuna kadar Türkiye genelinde 81 ilde uygulamaya geçmeyi planlıyor. Amaç, çevre bilincini artırmak ve geri dönüşüm oranlarını yükseltmek. Ancak uzmanlara göre, vatandaşların bu sistemi benimsemesi için iade bedelinin daha cazip hale getirilmesi gerekiyor. Sistem, sürdürülebilir bir çevre için umut verici bir adım olarak görülse de, düşük ücret politikası nedeniyle hayal kırıklığı yaratmış durumda. Gözler, depozito ücretinde bir güncelleme yapılıp yapılmayacağına çevrildi.
