TÜSİAD, Türkiye iktisadının temel ihracat pazarlarındaki maliyet bazlı rekabet koşullarının daha hakikat anlaşılması, rekabet dinamiklerinin data temelli tartışılması ve buradan yola çıkılarak siyaset tekliflerinin oluşturulması maksadıyla hazırlanan “TÜSİAD Maliyet Bazlı Rekabet Gücü Endeksi (TÜSİAD-RGE)” çalışmasını kamuoyu ile paylaştı. 2015 yılının birinci çeyreğinden başlayarak hazırlanan ve sonuçları her çeyrek sonunda açıklanacak olan endeksin tanıtım toplantısı 26 Haziran tarihinde gerçekleştirildi.
Rapora nazaran, 2025 yılı birinci çeyrek sonuçlarına nazaran endeks, bir evvelki çeyreğe kıyasla değerli bir değişim göstermeyerek 86,1 düzeyinde gerçekleşti. 2022’den bu yana düşüş eğiliminde olan endeks, Türkiye’nin maliyet bazlı rekabet gücünün 2015 yılı düzeyinin altına indiğine işaret ediyor. Yıllık bazda ise endeks yüzde 8,9 oranında geriledi. Bu düşüşün 4,8 puanı orta malı maliyetleri, 3,2 puanı iş gücü maliyetleri ve 0,9 puanı finansman maliyetleri artışından kaynaklanırken güç fiyatlarında son iki çeyrekte görülen gerileme rekabet gücüne sonlu da olsa olumlu katkıda bulundu.
TÜSİAD-RGE’nin değerli seviyede azaldığı son altı çeyreklik devirde orta malı maliyeti ve işgücü maliyeti endekslerinde yaşanan yükseliş belirleyici oldu. Bu devirde finansman maliyetinin de endeksteki azalışa bariz katkısı oldu, değerli ölçüde yatay bir seyir izleyen güç maliyetinin genel endekse tesiri ise sonlu kaldı.
Rekabet gücü endeksi yüzde 8,9 oranında azaldı
2025 yılının birinci çeyreğinde TÜSİAD-RGE yıllık yüzde 8,9 oranında azalırken, bu değişimin 4,8 puanı orta malı maliyeti, 3,2 puanı iş gücü maliyeti ve 0,9 puanı da finansman maliyeti artışlarından kaynaklandı.
Raporda alt başlıklar şöyle sıralandı:
Ara malı maliyeti: 2025 yılının birinci çeyreğinde, imalat sanayi kesimlerinin genelinde orta malı maliyeti rakip ülkelerle misal bir eğilim göstererek bir evvelki çeyreğe nazaran azalış kaydetti. Fakat, bu devirde yurt içi maliyetlerdeki gerilemenin (yüzde -0,2) rakip ülke maliyetlerindeki gerilemeye (yüzde -0,9) kıyasla daha düşük kalması ihracatçı firmaların izafî maliyetlerine sonlu da olsa olumsuz yansıdı.
İşgücü maliyeti: Yurt içi işgücü maliyeti 2018-2021 devrindeki düşüşün akabinde 2022 yılının birinci çeyreğinden başlamak üzere ABD doları bazında besbelli artış gösterdi. Rakip ülkelerde iş gücü maliyeti, iki yıldır süregelen tedrici yükseliş eğiliminin akabinde yılın birinci çeyreğinde yatay seyretti. Yurt içi işgücü maliyeti ise 2024 yılının son çeyreğinde endeks tarihindeki en yüksek düzeyine ulaştıktan sonra 2025 yılı birinci çeyreğinde yüzde 1 oranında, sonlu bir azalış kaydetti.
Güçten olumlu katkı
Enerji maliyeti: 2023 yılının ikinci yarısından itibaren yurt içi güç maliyeti rakip ülkelerle misal bir eğilim sergileyerek toplam üretim maliyet artışlarını sınırladı. 2024 yılının genelinde görece durağan bir seyir izleyen yurt içi güç maliyet endeksi yılın son çeyreğindeki gerilemesinin akabinde 2025 yılı birinci çeyreğinde de bir evvelki çeyreğe nazaran yüzde 6,3 oranında düştü. Böylece son iki çeyrekte güç maliyetleri rakip ülkelerde değişim göstermezken yurt içinde yüzde 11 oranında azalarak Türkiye ihracatçı imalat sanayi kesimlerinin rekabet gücüne olumlu katkıda bulundu.
Finansman maliyeti: Kredi faiz oranları ve üretim maliyetlerindeki yükselişe bağlı olarak, yurt içi finansman maliyetinde 2023 yılının üçüncü çeyreğinde başlayan yükseliş 2024 yılının genelinde devam etti. Tıpkı periyotta rakip ülkelerde daha hudutlu artış eğilimi gözlendi. 2025 yılının birinci çeyreğinde yurt içi finansman maliyeti endeksinin artış suratındaki yavaşlama belirginleşirken, endeks bir evvelki çeyreğe nazaran yüzde 0,8 oranında arttı. Tıpkı devirde rakip ülkelerin finansman maliyetinin düşmesi nedeniyle finansman maliyeti endeksi TÜSİAD-RGE’nin gerilemesine tesir etmeye devam etti.
