Enflasyonla mücadelede geçen üç yılda fiyat hedeflerinin tutmaması, iş dünyasını ağır bir faiz ve maliyet baskısına soktu. Ticari kredi faizleri yüzde 50’nin üzerinde seyrediyor; buna rağmen birçok firma ya yüksek maliyeti göze alamayıp krediye ulaşamıyor ya da bankalardan red yanıtı alıyor.
Bankacılık kanalları daralan şirketler, kısa vadeli nakit ihtiyacını karşılamak için giderek daha fazla faktoringe yöneliyor. Ancak faktoringde uygulanan oranlar yıllık yüzde 60’ları aşınca bu çözüm de “geçici” ve maliyetli bir kurtarma yolu haline geliyor.
İşletmelerde bozulma ve artan iflas riski
Boş dükkanlar ve kapanmalar artıyor. İstanbul Tüccarlar Kulübü Derneği Başkanı İlker Önel, tüketici satın alma gücündeki düşüş ve yükselen maliyetlerin esnaf ile KOBİ’leri zorladığını, birçok işletmenin zararına çalıştığını vurguluyor. Özellikle küçük ve orta ölçekliler, konkordato süreçlerinin maliyetini karşılayamıyor; bunun sonucu olarak kapanma ve devirler yaygınlaşıyor.
Önel’e göre kamu bankalarında ticari kredi faizleri yüzde 51 +1 civarında, özel bankalarda ise yaklaşık yüzde 54 seviyesinde. Faktoring maliyetleri ise yüzde 60’ı aşıyor; bu seviyede yatırım yapmak, makine almak veya borcu çevirmek neredeyse imkânsızlaşıyor.
İnşaat ve diğer sektörlerin durumu
“Bu faizle toparlanma zor.” İnşaat Müteahhitleri Konfederasyonu Başkanı Tahir Tellioğlu, inşaat sektöründe finansmana erişim maliyetinin yüksek kalmasının konkordato ve iflas risklerini artıracağından endişe ettiklerini belirtiyor. Bankalardan kredi alamayan küçük firmaların faktoringe yönelmesi, bu işletmelerin sürdürülebilirliklerini daha da zayıflatıyor.
Faktoringde kâr artışı
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (BDDK) haziran ayı verilerine göre finansal kiralama, faktoring ve tüketici finansman şirketlerinin üçlüsünün toplam net kârı 44 milyar 337 milyon lira oldu. Üç sektörde en yüksek net kâr 18 milyar 76 milyon lira ile faktoring şirketlerinde gerçekleşti; finansal kiralama 15 milyar 867 milyon, tüketici finansman ise 10 milyar 394 milyon lira net kâr bildirdi.
Sonuç olarak, bankacılık kanallarının daralması ve yüksek faiz ortamı, kısa vadede faktoring talebini artırırken uzun vadede KOBİ’lerin ve küçük inşaat firmalarının finansal kırılganlığını derinleştiriyor. Faizlerde düşüş olmaması hâlinde konkordato ve iflas vakalarında artış yaşanması bekleniyor.