ABD idaresi, yapay zekâ bilgi merkezlerinin muhtaçlık duyduğu yeni elektrik üretimi ve şebeke yatırımlarının maliyetini teknoloji şirketlerine yüklemeye hazırlanıyor. İstekli taahhüdün güç şirketleri ve eyalet idarelerini de kapsayacak halde genişletilmesi planlanıyor.
Beyaz Saray, yapay zekâ yatırımlarının elektrik şebekesi üzerindeki süratle büyüyen yüküne karşı yeni bir adım atmaya hazırlanıyor.
Elektrik şirketleri, bilgi merkezi işletmecileri ve eyalet idarelerinin önümüzdeki haftalarda düzenlenmesi planlanan bir aktiflikte bir araya getirilmesi bekleniyor. Taraflardan, yapay zekâ data merkezlerinin muhtaçlık duyduğu güç altyapısının maliyetini mevcut elektrik abonelerine aktarmamaları istenecek.
Plan, teknoloji şirketlerinin elektrik üretimi, iletim sınırları ve şebeke güçlendirme yatırımlarında daha büyük mali sorumluluk üstlenmesini öngörüyor.
Teknoloji devlerinin taahhüdü genişletilecek
Amazon, Google, Meta, Microsoft, OpenAI, Oracle ve xAI, yılın evvelki periyodunda Beyaz Saray’da düzenlenen toplantıda elektrik maliyetlerinin korunmasına yönelik istekli taahhüde katılmıştı.
Şirketler, yeni yapay zekâ bilgi merkezlerinin muhtaçlık duyacağı elektrik üretim kapasitesini kurmayı, satın almayı yahut finanse etmeyi kabul etmişti.
Taahhüt kapsamında bilgi merkezlerine hizmet verecek iletim çizgileri, trafolar ve öteki şebeke yatırımlarının maliyetlerinin de teknoloji şirketleri tarafından karşılanması planlanıyor.
Şirketlerin ayrıyeten kendileri için ayrılan güç kapasitesini büsbütün kullanmamaları halinde dahi bu kapasitenin maliyetini ödemesi öngörülüyor.
Beyaz Saray’ın yeni teşebbüsüyle taahhüdün sırf teknoloji şirketleriyle hudutlu kalmaması; elektrik üreticileri, şebeke işletmecileri, bağımsız data merkezi şirketleri ve eyalet idarelerinin de sürece katılması hedefleniyor.
Yapay zekâ yatırımlarının maliyeti büyüyor
Yapay zekâ modellerini çalıştıran data merkezleri, klâsik data merkezlerine nazaran çok daha yüksek ölçüde elektrik tüketiyor.
Yeni tesislerin devreye alınabilmesi için sırf sunucu ve çip yatırımı kâfi olmuyor. Yeni güç santralleri, yüksek kapasiteli iletim sınırları, trafolar, soğutma sistemleri ve yedek güç kaynakları da gerekiyor.
Bu durum yapay zekâ yarışını tıpkı vakitte büyük bir güç ve altyapı yarışına dönüştürüyor.
Teknoloji şirketleri bugüne kadar yüklü olarak çip, sunucu ve bilgi merkezi binalarına yaptıkları harcamalarla gündeme geliyordu. Yeni modelde elektrik üretimi ve şebeke altyapısı için yapılacak yatırımlar da şirketlerin maliyet hesaplarına daha direkt girecek.
ABD’nin elektrik tüketimi rekor kıracak
ABD Enerji Enformasyon İdaresi, ülkenin elektrik tüketiminin 2026 ve 2027 yıllarında yeni rekor düzeylere çıkmasını bekliyor.
ABD’de 2025 yılında 4 trilyon 195 milyar kilovatsaat olan elektrik tüketiminin 2026’da 4 trilyon 269 milyar kilovatsaate, 2027’de ise 4 trilyon 399 milyar kilovatsaate yükselmesi öngörülüyor.
Artışta yapay zekâ ve kripto para işlemlerine hizmet veren data merkezleri kıymetli rol oynuyor.
Ticari işletmelerin elektrik tüketiminin 2026 yılında birinci kere konut tüketimini aşması bekleniyor. Bu değişim, büyük data merkezlerinin ABD elektrik piyasasındaki yükünün ne kadar süratli büyüdüğünü gösteriyor.
Küresel tüketim 2030’a kadar ikiye katlanabilir
Veri merkezlerinin güç gereksinimindeki artış sırf ABD ile hudutlu değil.
Uluslararası Enerji Ajansının varsayımlarına nazaran data merkezlerinin global elektrik tüketimi 2025’te yaklaşık 485 teravatsaat seviyesinde bulunuyor. Bu ölçünün 2030 yılında yaklaşık 950 teravatsaate ulaşması bekleniyor.
Böylece data merkezlerinin elektrik tüketimi beş yıl içerisinde yaklaşık ikiye katlanacak.
Aynı devirde bilhassa yapay zekâ odaklı data merkezlerinin elektrik tüketiminin üç katına çıkabileceği hesaplanıyor. ABD ve Çin’in, global data merkezi elektrik talebindeki büyümenin büyük kısmını oluşturacağı iddia ediliyor.
Enerji üretim ve iletim yatırımlarının data merkezi inşaatlarıyla birebir süratte tamamlanamaması ise yeni projelerin önündeki en büyük pürüzlerden biri haline geliyor.
Taahhüdün bağlayıcılığı tartışılıyor
Beyaz Saray’ın hazırladığı model yasal bir zorunluluktan çok istekli şirket taahhüdüne dayanıyor.
Bu sebeple şirketlerin üstlendikleri maliyetlerin nasıl hesaplanacağı ve taahhütlerin uygulanıp uygulanmadığının nasıl denetleneceği şimdi net değil.
Elektrik piyasası düzenleyicileri ve tüketici kuruluşları, data merkezi yatırımlarının gerektirdiği milyarlarca dolarlık altyapı maliyetinin elektrik tarifelerine aktarılabileceği ikazında bulunuyor.
Yeni teşebbüsün tesirli olabilmesi için teknoloji şirketleri, elektrik üreticileri ve eyalet idareleri arasında farklı tarife ve yatırım modellerinin oluşturulması gerekecek.
Yapay zekâ rekabetinin yeni cephesi enerji
Elektrik maliyetlerinin teknoloji şirketlerine daha fazla yüklenmesi, büyük yapay zekâ yatırımlarının toplam maliyetini yükseltebilir.
Bu durum güçlü nakit akışına sahip teknoloji devleriyle daha küçük yapay zekâ şirketleri arasındaki farkın açılmasına yol açabilir. Enerji altyapısını direkt finanse edebilen şirketler yeni bilgi merkezlerini daha süratli devreye alabilirken öbür şirketler elektrik teması ve finansman bulmakta zorlanabilir.
Enerjiye erişim, çip tedariki kadar kıymetli bir rekabet ögesi haline geliyor. Veri merkezlerinin nerede kurulacağına ait kararlar da elektrik fiyatı, şebeke kapasitesi ve yeni santral yatırımlarının tamamlanma mühletine nazaran şekilleniyor.