ASO Başkanı Seyit Ardıç: Artık büyüme değil akıllı büyüme vakti

Ferit PARLAK

Ankara Sanayi Odası’nın (ASO) Antalya’da düzen­lenen Meslek Komiteleri Ortak Toplantısı’nda Türkiye ve dünya iktisadına yönelik değer­lendirmelerde bulunan ASO Baş­kanı Seyit Ardıç, “Sürdürülebilir fiyat istikrarı lakin talep ve arzı eş vakitli güçlendirecek bütün­cül siyasetlerle mümkündür. Fi­yat istikrarını sağlamak için yakla­şık 2,5 yıldır uygulanan yüksek faiz siyaseti, uzun vadede maliyetleri artırarak enflasyonu yine bes­leyen bir döngüye dönüşüyor” uya­rısında bulundu.

Ardıç, “Yani, enflasyonu durdur­mak için kullanılan araç, ne yazık ki enflasyonun kaynağı haline ge­liyor. Bu süreçte üretim maliyet­leri artıyor, yatırımlar erteleniyor, krediye erişim neredeyse imkân­sız hale geliyor. Hasılı, tek başı­na yüksek faiz siyaseti enflasyo­nu denetim altına almakta başarılı olamadığı üzere gerçek dalı de ne­fessiz bırakıyor” diye uyardı.

“Büyüme değil, akıllı büyüme zamanı…”

Ankara Sanayi Odası (ASO) Baş­kanı Seyit Ardıç, “Veriler bize tek bir şey söylüyor: Artık yalnızca bü­yüme değil, akıllı büyüme vakti. Bu dönüşümün omurgası verimli­lik artışı. Bu yalnızca stratejik değil, artık varoluşsal amacımız olmalı. Zira bugünün iktisadında ve­rimlilik hayatta ve ayakta kalmanın temel şartı” sözlerini kullandı.

“Yeni bir oyun alanı kurmalıyız…”

Ardıç, “Gelin daima birlikte, beton­dan makineye, ranttan teknolojiye, tüketimden dizayna geçecek yeni bir oyun alanını kuralım” çağrısın­da bulunan Ardıç, “Bahane defte­rini kapatıp, taahhüt defterini aç­mamız gerekiyor” diye konuştu.

Mevcut dezenflasyon politika­sının yapısal ıslahatlarla destek­lenmediği sürece, üretim yerine it­halatı daha cazip hale getirdiğine dikkat çeken Ardıç, “Bugün birçok kesim, üretimin değil, ithalat yap­manın daha kârlı olduğu bir nok­taya gerçek ilerliyor. Bu tablo ma­alesef sürdürülebilir değildir. Sa­nayisizleşmeye giden bu süreci sonlandırıp, hemen üretim ekono­misine dönmeliyiz” değerlendir­mesinde bulundu.

“Yüksek faizle sorun çözülmez”

Ardıç, “Unutmayalım; ülkemiz iktisadının itici gücü üretimdir, endüstridir, ihracattır. Bu gücü koru­manın yolu da, ekonomik ve finan­sal istikrarı üretimle uyumlu hale getiren istikrarlı siyasetlerdir. Enf­lasyonun temel ve yapısal sebep­lerine yönelik önlemler almadan, sırf yüksek faiz uygulayarak halkın satın alma gücünü aşındırıp, gerçek kesimin üretim kapasitesini zayıflatarak sorunu çözmek müm­kün değildir” biçiminde konuştu.

“Enflasyon OVP iddiasının üzerinde kalacak”

Ardıç, “Ekim ayı enflasyonunun aylık yüzde 2.55 olarak açıklanma­sıyla yılsonu enflasyonunun Mer­kez Bankası ve OVP varsayımlarının üzerinde kalma mümkünlüğü bariz formda arttı. Merkez Bankası, son Para Politikası Kurulu Toplantı­sı’nda siyaset faizini 100 baz pu­an düşürerek yüzde 39,5’e indirdi. Karar metninde ise, “dezenflasyon suratında besbelli bir yavaşlama” ol­duğuna dikkat çekti.

“Üretimde daralma”

Ardıç, “İmalat PMI endeksinin son 19 aydır 50 eşik kıymetinin al­tındakalması da üretimde daral­mayı işaret ediyor. Besin hariç alt dalların tamamında olumsuz seyir kalıcı hale geldi. Sanayi üre­tim endeksi Ağustos’ta sonlu yük­seliş gösterse de alt kesimlerde ge­nele yayılan bir artış yok. Tıpkı şe­kilde kapasite kullanım oranları da yüzde 73,8 düzeyiyle son 5 yılın en düşük seviyelerinde seyrediyor. Son açıklanan gerçek dal itimat endeksi içindeki yatırım harcama­ları da bu yıl serinin en düşük sevi­yelerine geriledi” dedi.

“Nobel mükafatı sinyal verdi”

Ardıç, “Bu yıl Nobel İktisat Mükafatı, ‘teknolojik ilerleme yoluyla sürdürülebilir ekonomik büyüme’ temasına katkı sağlayan üç kıymetli isme verildi. Nobel İktisat Ödül­leri yalnızca bir akademik muvaffakiyet de­ğil, tıpkı vakitte global ekono­minin nereye evirileceğine yönelik güçlü bir sinyaldir. Bu yıl ki mükafatlar çok net bir bildiri veriyor: İnovas­yonun nasıl kalıcı büyüme yarat­tığını açıklayarak, ekonomik geliş­menin kurumsal temellerini bü­tünleştiriyor. Bir ülke teknoloji ve endüstride önde olmak istiyorsa; bu­nun yolu bilim, inovasyon ve güçlü kurumlardan geçer” diye konuştu.

Ardıç, “Bu yıl Nobel’i kazanan Hollandalı Ekonomist Joel Moky­r’inaltını çizdiği üç kavrama dikkat çekmek istiyorum: 1- Bilgi, 2- Kül­tür ve 3- Kurumlar. Bilgiyi üreten, geliştiren ve endüstriyle buluşturan ülkeler öne geçiyor. Yeniliğe kapa­lı bir kültürle endüstride sıçrama ya­pılamıyor. Kurumlar adaletli, ön­görülebilir ve liyakate dayalı değil­se; gerçek dalın muvaffakiyet potansiyeli ortaya çıkmıyor, yeni yatırım gel­miyor, nitelikli insan da göç edi­yor” biçiminde konuştu.

Türkiye’nin alacağı ders…

Ardıç, “Peki, ülkemiz ismine bu mükafattan çıkaracağımız ders ne­dir? Bugün; inovasyona açık bir kültür, güçlü kurumlar, bilim ve teknolojiye yatırım yapan bir eği­tim sistemi ve Ar-Ge’ye dayalı üretim modeli kurmadan, dünya iktisadında üst sıralara çıkma­mız mümkün değildir. Kurumsal bağımsızlığı koruyan, girişimci­nin önünü açan ve bilimi rehber edinen yaklaşım artık bir zorunlu­luktur.

Bugün geldiğimiz noktada endüstricinin rekabet gücünü sade­ce döviz kuru ya da personellik maliyeti değil; teknoloji, Ar-Ge, fikri mül­kiyet ve marka belirliyor. Sonuç olarak; güçlü kurumlar, rekabetçi piyasalar, nitelikli eğitim sistemi, ehil insan kaynağı ve verimli Ar-Ge siyasetleri; yalnızca bir eko­nomik reçete değil, sürdürülebi­lir kalkınmanın da temel formülü­dür” değerlendirmesini yaptı.

Dünyada büyüme devam ediyor, itimat eriyor…

Ardıç, “IMF’nin datalarına gö­re, global belirsizlik tarihin en yüksek düzeyine ulaşmış du­rumda. Ekonomik aktiviteye yö­nelik beklentiler hâlâ müspet sey­retse de, itimat endekslerinde sert bir bozulma dikkat çekiyor. Bu tablo, çağdaş iktisatların derin çelişkisini gözler önüne se­riyor: Büyüme devam ediyor, an­cak itimat eriyor. Başka taraftan, dijitalleşme ve yapay zekâ, üre­tim süreçlerinden lojistiğe kadar her alanı dönüştürürken, iklim değişikliği ve sürdürülebilirlik odaklı siyasetler, iktisatların geleceğini şekillendiriyor” dedi.

“5 yıl sonra kullandığımız 2 eserden biri Çin malı olacak”

Ardıç, “Çin’in ritmi, dünyanın temposunu aşmaya başladı. Çin, otomasyon ve akıllı teknolojilerin kullanımıyla artık tüm dünyada tepeye oynuyor. Bu süratle devam ederse 2030 yılında ulusal gelir büyüklüğünde Amerika’yı geçerek dünyanın en büyük iktisadı olması bekleniyor. İddia ediyorum ki, 5 yıl sonra kullandığımız her iki eserden biri Çin malı olacaktır. Önümüzdeki periyotta rekabet yalnızca tarifelerle değil; yeni teknolojiler, dijitalleşme, sürdürülebilirlik standartları ve tedarik zinciri teşvikleri üzerinden sürecek” dedi.

“Oyunun kuralları tekrar yazılıyor”

Ardıç, “Çin global iktisatta hâkimiyetini her geçen gün arttırırken; Amerika Birleşik Devletleri de muhafazacı tedbirlerle oyunun kurallarını tekrar yazmaya çalışıyor. Yüksek muhafazacı tarifelerden standartlara ve tedarik mimarisine gerçek evrilen ticaret savaşları kızışıyor. Bu savaşın kazananları, bu yeni devri erken okuyup,inovasyon – üretim – pazar üçgenini birebir anda optimize edenler olacaktır” biçiminde konuştu.

“Üniversite endüstriye ‘mühendis’ değil, diploma üretti”

ASO Başkanı Seyit Ardıç, “23’ü araştırma, 25’i ihtisas toplam 208 üniversite; 200 bini aşkın çalışan; yüzlerce araştırma altyapısı; onlarca mükemmeliyet merkezi; binlerce Ar-Ge projesi… Buna karşın endüstriye yansıması “orta teknoloji” sıkışması. Üniversite endüstriye “mühendis” değil birden fazla vakit diploma üretti; fabrikadan, atölyeden, alandan koptu. Laboratuvarların ışığı yanıyordu lakin üretim sınırını aydınlatmıyordu. Yani ülkemizdeki üniversiteler “girişimci üniversiteye” hiçbir vakit dönüşemedi” değerlendirmesini de yaptı.

“Mevcut teşvik montaja ve inşaata yönlendirdi”

ASO Başkanı Seyit Ardıç, şöyle konuştu: “Biz endüstriciler de doğal olarak bu yerde kendimize nazaran en rasyonel davranışı sergiledik; mevcut teşvik yapısı bizim montaja, ithal orta mala ve gayrimenkule yönlendirdi. Zira riskin getirisi, finansmanın maliyeti ve bürokrasinin katılığı bunu gerektiriyordu. Bu üç aktör; biz endüstriciler, kamu ve üniversite birbirimizi suçlayarak yıllar kaybettik. Sonuç mu? Orta teknoloji tuzağı, verimlilikte sonlu artış ve global rekabette güç kaybı.”