ASO Başkanı Seyit Ardıç: Güçlü savunma sonda değil, fabrikalarda başlar

Ferit PARLAK

Ankara Sanayi Odası Baş­kanı Seyit Ardıç, güçlü savunmanın yalnızca sı­nırda değil; fabrikalarda başla­dığının altını çizdi. “Ordusu ol­mayanın yurdu olmaz! Fakat ça­ğımızda yurdu korumak sırf silahaltında bir kuvvete sahip ol­makla değil, o kuvveti çağın ge­reklerine nazaran besleyen tekno­lojiye, üretim gücüne, data kapa­sitesine ve stratejik akla sahip olmakla mümkündür” diyen Ar­dıç, “Ar-Ge Merkezlerinde, labo­ratuvarlarda, tersanelerde, uydu sistemlerinde, yazılım altyapı­sında ve siber alanda inşa edilir. Bugün cephe dediğimiz yerin bir ucu hudutta, öbür ucu üretim ve teknoloji üslerindedir” ifadeleri­ni kullandı.

Artık sıkıntının sırf bir orduya sahip olmak değil; kendi uçağını, kendi İHA’sını, SİHA’sı­nı, hava savunma sistemini, ra­darını, elektronik harp kabiliye­tini, roketini, füzesini, yazılımını ve kritik bileşenlerini geliştire­bilen bağımsız bir savunma eko­sistemini kurmak olduğunu kay­deden Ardıç, “İçinden geçtiğimiz devir bize bir defa daha göster­mektedir ki yeni dünyada eko­nomik güç ile stratejik güvenlik artık birbirinden farklı düşünüle­mez. Üretim gücü zayıf olan, kri­tik teknolojilerde dışa bağımlı kalan, güç ve lojistik şoklarına karşı hazırlıksız yakalanan eko­nomilerin ayakta kalması giderek zorlaşmaktadır” diye konuştu.

“Üretim omurgası çeşitlendirilmeli”

Savunma sanayiinde yakala­nan ivmenin, daha geniş bir sa­nayi dönüşümüne yayılması zo­runluluğunu vurgulayan Ardıç, “Tarımdan güce kritik sek­törlerde ve teknolojilerde derin­leşmeli, yerli üretim kabiliyetini artırmalı ve sanayimizi global şoklara karşı daha güçlü hale getirmeliyiz. Zira artık güçlü ülke olmanın yolu, yalnızca hududu korumaktan değil, üretim omur­gasını da çelikleştirmekten geçi­yor” açıklaması yaptı.

Ardıç, “Dünya iktisadının gündemini üretim, ticaret ve bü­yüme değil; artan jeopolitik ge­rilimler ve çatışmalar belirliyor. Bugün dünya iktisadının ka­deri artık sadece sayılarla ya­zılmıyor; çatışma süreçleriyle ve birden fazla vakit akıl ve diplomasinin uzağında alınan kararların yarat­tığı belirsizliklerle yazılıyor. Kü­resel iktisat artık yalnızca pi­yasaların değil, fay çizgilerinin da lisanıyla konuşuyor” formunda ko­nuştu.

“Üretim tarafında sağlıklı bir imaj yok”

2025 yılında Türkiye ekono­misinin beklentilere paralel ola­rak yüzde 3,6 büyüdüğünün altı­nı çizen Ardıç, “Yılın son çeyre­ğinde gerçekleşen yüzde 3,4’lük büyüme ise, global belirsizlik­lere karşın ekonomimizin da­yanıklılığını gösteriyor. Lakin burada asıl üzerinde durulma­sı gereken konu, büyümenin suratı değil, niteliğidir” dedi.

Ar­dıç kelamlarını şöyle sürdürdü: “Rakamlar birinci bakışta olumlu gö­rünse de, yakından baktığımızda üretim tarafında çok sağlıklı bir manzara ile karşı karşıya olma­dığımızı görüyoruz. Tarım sek­törü yüzde 8.8 daralırken, sanayi yüzde 2.9 ile manşet büyümenin altında kaldı. Daha da kıymetlisi, son beş yılda endüstrinin ulusal ge­lir içindeki hissesi yüzde 26,1’den yüzde 18’e geriledi. Yani sanayi­nin hissesi 2021’den bu yana 8 pu­anın üzerinde daraldı. Tarımın ulusal gelir içindeki hissesi ise tıpkı devirde yüzde 5.7’den yüzde 5’e düştü. Bu tablo, üretim kapasite­sinin güç kazanmadığını, bilakis arz tarafındaki zayıflamanın gi­derek derinleştiğini ortaya koy­maktadır.” Dedi

“Fiyat istikrarını zorlaştıran büyüme”

Tüketim ve yatırımların güç­lü bir seyir izlerken, net dış tica­retin ise büyümeyi aşağıya çeken bir öge haline geldiğini vurgu­layan Ardıç, Bu durum, üretim ka­pasitesiyle gereğince desteklen­meyen, dış istikrar üzerinde baskı oluşturan ve fiyat istikrarını zor­laştıran bir büyüme yapısına işa­ret etmektedir. Üstelik yatırım­lardaki hızlanmanın kıymetli bir kısmı de sanayi kaynaklı kapa­site artışından daha çok, inşaat bölümünde zelzelenin de etkisiy­le kaydedilen yüzde 10,8’lik büyü­meden kaynaklanmaktadır. Yani iktisatta sayı büyürken, üre­timin omurgası birebir ölçüde güç­lenmemektedir” değerlendirme­sinde bulundu.

“Arz güçlenmezse, enflasyonla uğraş zor”

Arz kapasitesinin gereğince güçlendirilemediği bir ekonomi­de, makroekonomik dengelenme­nin kalıcı biçimde sağlanmasının da, enflasyonla tesirli ve gerçek­çi bir gayret yürütülmesinin de mümkün olmadığını lisana geti­ren Ardıç, “Tarım zayıflıyor, sa­nayi istenen ölçüde büyümüyor ve üretim kapasitesi gereğince genişlemiyorsa, sırf talebi baskılayarak kalıcı fiyat istikrarı sağlanamaz” diye konuştu. Ardıç şunları söyledi:

“Mesele sırf para politika­sı sıkıntısı değildir. Sorun üre­timdir, verimliliktir, tarımda ve endüstride arz kapasitesini yeni­den güçlendirmektir. Arz yönü­nü güçlendirmeden ne kaliteli bü­yümeden, ne de kalıcı refah artı­şından kelam edemeyiz. Gerçekçi ve sürdürülebilir bir enflasyonla çabanın yolu; üretimi, sana­yiyi, tarımı ve verimliliği merke­ze alan bir büyüme anlayışından geçmektedir.”

Şubat ayı verileri­nin, enflasyonla çabada risk­lerin arttığını gösterdiğine dikkat çeken Ardıç, “Özellikle besin fi­yatlarındaki sert artışlar ve savaş kaynaklı petrol şokunun oluştur­duğu maliyet baskısı, enflasyon görünümünü daha kırılgan hale getirmektedir. Hakikaten Şubat ayı enflasyonu yıllık yüzde 31,53’e yükselirken, besin ve alkolsüz içe­ceklerde yıllık yüzde 36,44, aylık ise yüzde 6,89 artmıştır. Merkez Bankası da yıllık enflasyondaki yükselişte besin kümesinin belirle­yici rol oynadığına bilhassa işaret etmiştir” diye konuştu.

“Kurla enflasyonu değil rekabet gücünü baskılıyoruz”

Ardıç, “Kur baskısıyla enflas­yonu düşürmeye dayalı yaklaşım, enflasyonu istenilen düzeye dü­şürmediği üzere sanayicimizin re­kabet gücünü değerli ölçüde za­yıflatmıştır. Verimliliği artıran yapısal ıslahatlar ve sürdürüle­bilir iktisat siyasetleri olma­dan kalıcı toparlanma mümkün değildir. Üretimi ve yatırımı ye­niden ayağa kaldıracak bir yakla­şıma gereksinim vardır. Zira Tür­kiye’nin sürdürülebilir büyüme­si; tüketimden değil, üretimden geçmektedir. Sanayi bölümünde çalışan sayısı yıllık bazda yüzde 3,5 azaldı.

Sanayide bir yıl içinde 174 bin kişi istihdamdan çıktı. Bu tablo bize çok net bir şey söylü­yor: Sorun süreksiz değil, yapısal” tabirlerini kullandı. Yüksek besin enflasyonun sadece süreksiz don olayları ya da kuraklıkla açıkla­namayacağını, asıl sorun daha derinde olduğunu vurgulayan Ardıç, “Tarım dalımız uzun müddettir yüksek girdi maliyetleri, düşük verimlilik, plansız üretim, sulama altyapısındaki yetersiz­likler, küçük ölçekli işletme yapı­sı ve tedarik zincirindeki aksak­lıklar üzere yapısal problemlerle karşı karşıyadır” dedi.

Tarım politika­larının bütüncül bir anlayışla ele alınması ve üretimin daha plan­lı hale getirilmesinin kaçınılmaz olduğunu tabir ederek, “Bu nok­tada hem üreticiyi hem sanayi­ciyi hem de tüketiciyi koruyan ve kazandıran “sözleşmeli tarım modelinin” yaygınlaştırılması gerektiğini düşünüyorum. Dev­let garantisi ve güçlü bir koor­dinasyonla hayata geçirilecek bu model, piyasada öngörülebilirliği artıracak, arz güvenliğini güçlen­direcek ve fiyat istikrarına katkı sağlayacaktır” diye konuştu.

“Savaş, üretim bantlarını titreten dalgaya dönüştü”

ASO Başkanı Ardıç, yatırım, ihracat, finansman ve sanayi üretimini konuşurken; tıpkı vakitte savaşların, belirsizliklerin ve krizlerin ekonomik sonuçlarını da pahalandırmak zorunda kaldıklarını vurguladı. Ardıç, “Yılın birinci çeyreğini geride bırakırken global risk algısı daha da derinleşiyor. Çabucak üstümüzdeki Rusya-Ukrayna savaşının ekonomik ve siyasi tesirleri hala sürerken, artık de çabucak aşağımızda ABD ve İsrail’in İran’a hücumlarıyla başlayan, Körfez ülkelerine de yayılan ve çok daha geniş sonuçlar doğurabilecek yeni bir çatışma sarmalıyla karşı karşıyayız. Bu süreç yalnızca bölgesel güvenliği değil, güç arz güvenliğini, ticaret yollarını ve global ekonomik istikrarları de sarsmaktadır” formunda konuştu.

Enerji fiyatlarında yaşanan süratli yükselişin, global enflasyon baskısını tekrar artırabilecek bir gelişme olduğuna değinen Ardıç, “Bu durum merkez bankalarının para siyasetlerini daha da karmaşık hale getirirken, sanayi açısından bakıldığında savaşların ekonomik karşılığı; daha değerli güç, daha kıymetli lojistik, daha yüksek sigorta masraflarıdır. Bu da daha temkinli yatırım kararları ve daha güç bir dış ticaret iklimi demektir. Bu süreç tüm kesimleri farklı ölçüde olumsuz biçimde etkileyecektir. Savaş artık yalnızca hudut sınırını değil, üretim bantlarını da titreten bir dalgaya dönüşmüştür” dedi.