Ferit PARLAK
Ankara Sanayi Odası (ASO) Başkanı Seyit Ardıç, “Yüzde 60’ların üzerine çıkan bir kredi maliyeti ile endüstricinin, bırakın yatırım yapmayı, üretimine devam edebilmesi bile mümkün değil” dedi. Muğla Dalaman’da yapılan ASO 2025 yılı Meslek Komiteleri Ortak Toplantısı’nda konuşan Lider Ardıç, mevcut durumda enflasyonla gayrette denetimin kaybedilmemesi gerektiğini fakat endüstricinin dayanacak gücünün kalmadığını söyledi.
“Fırsat çok; kıymetlendirmek için kredi yok…”
Ardıç, “Dünyadaki mevcut gelişmeler ülkemize global üretim üssü olabilme fırsatını beraberinde getirirken; krediye ulaşmanın ve maliyetinin yüksek olduğu bir ortamda fırsatları nasıl değerlendireceğiz? Nasıl üretim üssü haline geleceğiz? İhracat ve istihdamı nasıl artıracağız?” biçiminde konuştu.
Ardıç, “Enflasyonla gayret kapsamında uygulanan para siyasetinin, tüketime yönelik krediler kısıp, üretim için kullanılan kredilerin artırılması gerekiyor. Fiyat artışı yalnızca talep fazlalığından değil arz açığından da ortaya çıkar. Üretmediğimiz malın fiyatı yükselir” dedi.
“Faiz bu ay %40’a inecekti 49 oldu; başa döndük”
ASO Başkanı Ardıç enflasyonla mücadeleye değindi ve son bir ayda yurt içinde yaşanan gelişmelerin enflasyon beklentilerini olumsuz etkilediğinin altını çizerek, şunları söyledi: “Merkez Bankası Aralık 2024’te başladığı faiz indirim döngüsünü sonlandırdı. Aslında biz endüstriciler nisanda 250 baz puanlık indirim ile siyaset faizini yüzde 40 seviyelerine düşeceğini bekliyorduk.
Geldiğimiz nokta gecelik borç verme faizinin yüzde 49 çıkmasıyla, aslında faizlerde 9 puanlık artışla karşı karşıya kaldık. Yeni iktisat yönetimimizin başlattığı dezenflasyonist programla 22 aydır enflasyonla çaba ediyoruz. Biz endüstriciler hem yüksek enflasyonun hem de yüksek faizin ortaya çıkardığı çoklu tahribatla ayakta kalmaya çalışıyoruz. Umudumuz enflasyonda güzelleşmeyle faizlerin de makul düzeye gelmesiydi. Maalesef başa döndük.”
“Coğrafyanın yüzde 30’u tarım yeri, ama…”
Başkan Ardıç, martta gıda enflasyonun yüzde 4.94 ile manşet enflasyonun iki katı olduğuna dikkat çekerek, “Yıllık besin enflasyonumuz ise OECD’deki en yüksek ülkeden 3 kat fazla. Buna bir de nisandaki zirai don felaketinin sonuçlarını ekleyecek olursak, önümüzdeki devirde gıda enflasyonu çok daha ürkütücü boyutlara ulaşabilir. Gıda fiyatlarındaki artış, düşük ve orta gelirlilerin alım gücünü önemli halde etkiliyor.
Toplumsal refah üzerinde derin tesirler yaratan besin enflasyonunun denetim, besin arzının ise kesinlikle garanti altına alınması gerekiyor” dedi. Tarım ve hayvancılığın geliştirilmesi ve korunmasının, besin arzının sağlanmasında kilit rol oynadığını lisana getiren Ardıç, “Anadolumuzun verimli topraklarında nerede yanlış yaptık, neden tarım ve hayvancılık ülkemizde hala sorun olmaya devam ediyor? Şapkamızı önümüze koyup düşünmemiz gerekiyor” diye konuştu.
Egemenliğin yolunun su, gıda ve gücün bağımsızlığından geçtiğini vurgulayan Ardıç, “Su olmayınca ot olmaz, ot olmayınca hayvancılık olmaz, et olmaz. Su olmayınca tarım olmaz, besin olmaz” dedi. Ardıç, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın geçen hafta Silvan Tüneli’nin hafriyat başlangıç törenindeki ifadelerini çok bedelli bulduğunu söz ederek “Görünen o ki, petrol ve doğal gaz için yapılan savaşlar, önümüzdeki dönemde su kaynakları için yapılacak” açıklaması yaptı.
“Tekno-feodal lordlar dönemi…”
Günümüzde tekno-feodalizm isminde yeni bir ekonomik düzenle kapitalizmin dönüşüm sürecine girdiğini söyleyen Ardıç, “Feodal tertipteki toprak sahiplerinin yerini alan teknoloji devleri; dijital altyapılar, platformlar ve kullanıcı bilgileri üzerinde hâkimiyet kuruyor. Sanayi dalı de bu tekno-feodal tertibin tesiri altında dönüşüm yaşıyor. Endüstri 4.0, yapay zekâ, otomasyon, büyük data üzere yeniliklerle sanayi üretimi süratle dijitalleşiyor” diye konuştu.
“Teknolojik eser ihracatında ortalamanın çok altındayız”
Çin ve ABD’nin global teknoloji yarışında liderliklerini sürdürebilmek için kamu ve özel bölüm vasıtasıyla büyük yatırımlar yaptıklarına dikkat çeken Ardıç, Türkiye’nin yüksek teknoloji ihracatı, Ar-Ge ve inovasyon bilgilerini sıralayarak, şunları söyledi: “Toplam ihracatımız içinde yüksek teknolojili eserlerin hissesi yüzde 3.8 ile yaklaşık yüzde 20’ler civarında seyreden global ortalamanın epey altında.
Bu sayılar, üretimdeki eser çeşitliliğinin teknoloji odaklı büyüme dönüşümde kâfi olmadığımızı gösteriyor. Bu bağlamda, teknolojik dönüşüm gayelerimizi gerçekleştirmek için inovasyona dayalı daha güçlü bir strateji ve kararlı uygulamalara muhtaçlık duymaktayız. Maalesef mevcut datalar Ar-Ge harcamalarında şimdi istenilen düzeyde olmadığımızı gösteriyor.
OECD sayılarına nazaran, Ar- Ge harcamalarımızın gayri safi yurt içi hasılamıza oranı, benzeri gelişmekte olan ülkelerle kıyaslandığında düşük kalıyor. Ar-Ge harcamalarının Gayri Safi Yurt İçindeki hissesi 2023’te 1,42 düzeyinde. Bu oran yüzde 2,2 olan Avrupa Birliği ortalamasının da epey altında. Megatrend olarak isimlendirilen gelişmelere yönelik hem yenilikçi hem de proaktif siyasetler geliştirmek üzere, mevcut durumu ve geleceğe yönelik perspektifi ortaya koymamız gerekiyor.”
ASO Teknoloji Üssü ile 18 bin istihdam, 1.5 milyar $ ihracat…
Ankara Sanayi Odası’nın bu noktada çalışmalarına başladığı ASO Teknoloji Üssü projesinin fizibilite çalışmasının tamamlandığını belirten Lider Ardıç, şu bilgileri verdi: “Ürün geliştirme ve üretim odaklı Ar-Ge yaklaşımıyla yeni bir teknopark modeli olan projemiz, 440 bin metrekaresi kullanılabilir olmak üzere toplam 1,2 milyon metrekare alan üzerinde konuşlanacak.
Farklı kiralama ve iştirak modeliyle inşa edeceğimiz yeni model teknoparkımız ASO Teknoloji Üssü, kentimizin endüstrisi başta olmak üzere ülkemiz iktisadına, yüksek teknolojili ve katma kıymetli üretim manasında çok değerli katkı sağlayacaktır. Tam kapasiteye ulaşmasıyla birlikte 843 firma, 18 bin yeni nitelikli istihdam ve 1.5 milyar dolar ihracata katkı öngörmekteyiz.”