Özlem Sarsın-İZMİR
Ayakkabı Yan Sanayicileri Derneği Başkanı Sait Salıcı panelde yaptığı konuşmada, yaklaşık 2 yıldır kesimin hiç olmadığı kadar zorluklar içerisinde bulunduğunu söyleyerek, iktisat idaresinin dalları kendi yazgısına bıraktığını söz etti. Sanayicilerin dayanacak gücünün kalmadığını belirten Salıcı, “Her gün gerek siyasi gerek ekonomik olaylar görüyoruz, gündem o kadar süratli değişiyor ki artık takip edemez olduk. Ama bu süreksiz halin artık çok uzun sürdüğünü söylemek isterim” dedi.
Sektörün yüksek güç ve personellik maliyeti, talep daralması ve ucuz ithal eserler nedeni ile şiddetli bir devir içinde olduğunu kaydeden Salıcı, “Ayakkabı yan sanayi emek ağır, yüksek potansiyelli bir kesimdir. Büyük bir üretim ekosistemine sahip. Lakin bu ekosistem bugün bir çok istikametiyle imtihanlar veriyor. Yükselen güç ve personellik maliyetleri, uzak doğu kaynaklı düşük fiyatlar, nitelikli iş gücü bulmakta zorluklar ve dijitalleşmeye ayak uydurmaya muhtaçlık sıkıntılarımız var. Ve son periyotta dalımızı nefessiz bırakan büyük dalgalar ile karşı karşıyayız” dedi.
“Konkordato süreci bu kadar kolay olmamalı”
2018 yılında dalın konkordatolardan nasibini en çok alan dal olduğunu lisana getiren Salıcı, “Bir çok firma kapandı, borçların altından kalkan ve hayatına devam edenler oldu. Lakin döndük dolaştık 2018 yılına döndük üzere görünüyor. Son birkaç aydır aldığımız haberlerde hiç ummadığımız firmalar bu sürece girmiş durumdalar. Bu durumun bu kadar kolay olmaması gerektiğini her ortamda lisana getiriyoruz. Bu konkordato süreçlerinin bu kadar kolay olmaması gerektiğini, bir kişiyi kurtaracaksınız diye 100 kişiyi batırmanın manası olmadığını her ortamda söylüyoruz. Bu kadar kolay konkordato alınmaması lazım” dedi.
Sektörün talep daralmaları ile karşı karşıya olduğuna işaret eden Salıcı, “Pandemi sürecinden sonra kesimimiz büyük bir arz oluştu. Üretim ve kapasiteler arttı. Lakin bugün o denli bir talep yok, talebin karşısında arz fazlası var ve inanılmaz bir rekabet var. Fabrikalarımız şu anda üretim yapacak iş bulamıyor, mağazalar talep darlığından ötürü sipariş geçemiyorlar. Tüketicinin de alışkanlıklarının değişmiş olduğunu görüyoruz. Tabi yüksek faiz, düşük kur, yüksek enflasyon bu da iki yıldır yaşanan bir durum, endüstriciler bunun ortasında kalmış çıkamıyor. Yüzde 50 faizin olduğu bir ortamda kimse yatırım yapmaz. Şayet bu faizler düşmezse bu süreç süratli bir biçimde devam edecek” dedi.
“Rekabetçiliğimiz kaybettik”
İthalatın da kesimin canını yakan kıymetli bir husus olduğunu söyleyen Salıcı kelamlarına şöyle devam etti:
“Mısır konusu bizim hassas olduğumuz bir husus. Mısır’dan bugün ithalat oranı son 5 yılda yüzde 1400 artmış. Oransal manada önemli tehlike arz ediyor. Çin’den yarı mamül gelip Mısırda montajlanıp Türkiye’ye gönderilmesi ve buradaki üreticilerimiz için haksız rekabete sebep olması da büyük bir sorun. Bu yalnızca ekonomik değil stratejik bir kayıpdır da hepimiz için. Burada üretimi kaybedersek ustalık kaybolur, zanaatkarlık biter, istihdam da biter, yerli tedarik zinciri de çöker. Bilhassa bu devirde fiyat odaklı rekabet modeli iflas etmiştir. Artık ucuz eserlerdeki rekabetçiliğimizi kaybettik. Daha katma pahalı ve güçlü eserler yapmak zorundayız.”
“Rekabeti yine tasarlanmalıyız”
Dünyada bilhassa son birkaç yıldır globalleşmeden ulusallaşmaya hakikat bir gidiş olduğuna da değinen Salıcı, “ Ülkeler artık kendi duvarlarını örmeye başladılar, kendi markalarına ve üretime kıymet vermeye başladılar. Biz de bunu yapmak zorundayız. Tahlil nedir? Biz diyoruz ki, verimlilik artışı artık yalnızca bir tercih değil hayatta kalma stratejisidir. Verimliklerimiz artırmamız gerekiyor.
Rekabet, fiyat yerine tasarım, teslim mühleti ve sürdürülebilirlik kriterleri üzerinden tekrar tanımlanmalıdır. Devlet dayanakları yalnızca yatırım yapanlara değil, istihdamı ve iç üretimi koruyanlara da yönlendirilmelidir. Bilhassa üniversitelerle işbirliğinde gereç tasarımı ve inovasyona odaklanmamız gerekiyor. Dijitalleşme, otomasyon, emeği yok eden değil emeği destekleyen araçlar olarak kullanılmalı. Bayanın gücü, genç girişimcilik ve sürdürülebilirlik hususlarında da dönüşüm başlatmamız gerekiyor. Güç ve personellik maliyetlerinde de emek ağır bölümlere özel güç tarifeleri ve SGK teşvikleri sağlanmalıdır. Tasarım ve markalaşma yatırımları da desteklenmeli. İtalya örneğinde olduğu üzere kaliteye ve farklılaşmaya yatırım yapmalıyız” dedi.
“Ekonomi idaresi emek ağır bölümlerden ümidini kesti”
Türkiye iktisat idaresinin emek ağır işlerden ümidini kestiğini düşünen Salıcı “Ekonomi idaresi, elini ayağını kesmiş durumda. Bakan’ın yaptığı bir açıklama var. Sanayi üretiminin dörtte birinin makûs olması demek ülke iktisadının makus olduğu manasına gelmez dedi. Maalesef bu şanssız bir açıklama idi. Halbuki ayakkabı üretimi yalnızca üretim değil bölgesel kalkınma ve toplumsal istikrar demek, bu gerçek gözden kaçmamalı. Şayet emek ağır işler göz gerisi edilirse, üretim ruhu da istihdamın omurgası da zayıflar” diye konuştu.
“Bıkkınlık, tükenmişlik var”
Sektör fuarlarının ehemmiyetine de değinen Salıcı, “Ayakkabı Yan Sanayi Fuarı da kesimimizi tanıtmak için kıymetli bir kıymet. Fakat maalesef ki birinci kemer sıktığımız yer fuarlar oluyor. Kasım ayında fuarımızı gerçekleştireceğiz. Katılmaktan fazla ziyaret etmeyen üreticilerimiz var, bir bıkkınlık var, tükenmişlik var. Biraz silkelenmek gerektiğini düşünüyorum. Bu faiz ortamında ne üretim yapılır ne fuarlara girilir lakin dinamik tutmamız lazım. Sahip çıkmamız gerekiyor. Bu devir kolay değil, hepimiz birebir gemideyiz, birlik olursak bu devri de aşacağız. Bu yüzden Adım Adım Dönüşüm diyoruz” dedi.
“Ar-Ge’ye kıymet vermeliyiz”
Ege Deri ve Deri Mamulleri İhracatçı Birliği Lideri Erkan Zandar da bölümün Ar-Ge’ye gereken kıymeti vermediğini söyleyerek, “Dünya üzerinde farklı ülkeler farklı oranlarda Ar-Ge’ye para harcıyor. GSMH’nın yüzde 6,5’uğunu Ar-Ge’ye harcayan bir numaralı ülke İsrail, ardında Güney Kore ve Tayvan geliyor. Türkiye yüzde 1,4 orana sahip. Yani biz ülke olarak ar-ge’ye bütçe ayırmayan bir ülkeyiz. Bölümümüz de geçtiğimiz 20 yıl içinde bu hususlara fazla değer vermedi. Bugün de bunun sonuçlarını görüyoruz. Adım Adım Dönüşüm’ün içine ek etmemiz gereken bahislerden bir de Ar-Ge’dir” dedi.
