Recep ERÇİN
Türkiye’de Mayıs 2023’ten bu yana uygulanan sıkı para siyaseti temelli dezenflasyon programının meyvelerini vermeye başlaması ile birlikte iş dünyasından, yeni dönemde hangi yönde siyasetler uygulanması gerektiğine ait teklifler de gelmeye başladı.
MÜSİAD Genel Başkanı Burhan Özdemir, jeopolitik gelişmeler sebebiyle gecikmeler yaşansa da mevcut sıkı para politikasının fonksiyonunu muvaffakiyetle yerine getirerek makro istikrarı sağladığını söz etti. Bundan sonra yeni bir yaklaşımın devreye alınmasının vaktinin geldiğini vurgulayan Özdemir, “Fakat bu daha evvelki periyotlarda olduğu üzere bir düşük faiz, genişlemeci para siyaseti olmamalı. Bu sefer 2021’de yaşadığımızdan daha ağır bir kapasite büyümesi sorunu ile karşı karşıya kalırız. Sanayinin merkezde olduğu bir siyasete geçmeliyiz” ifadelerini kullandı.
Devletin uyumu şart
Sanayinin merkezde olacağı bu siyaset konusunda bir çerçeve de çizen MÜSİAD Genel Başkanı Özdemir, düzenlediği sohbet toplantısında şunları aktardı: “Ucuz krediye, yaygın sübvansiyona, muhafazacı duvarlara yönelik bir sanayi politikasını terk etmeliyiz diye düşünüyorum. Daha evvel devletin piyasaya müdahale etmediği makro istikrarları gözettiği bir politikayı savunan Dünya Bankası bile ‘Kalkınma için Sanayi Politikası: 21. Yüzyılda Yaklaşımlar’ isimli raporunda bölümlerin gelişiminin tek başına piyasaya bırakılamayacağını lisana getiriyor. Bir paradigma değişimi var. Özel sektörün kendi başına piyasayı optimal düzeye taşıması mümkün değil. Ben bir tesis kuruyorum, bana nazaran optimal ancak buna ülkede muhtaçlık var mı? Buradan hareketle, bu strateji üzerinden hangi kesimin uygun faizle krediye gereksinimi var yahut hangisine verseniz işlevsiz kapasite oluşturacak bu düşünülmeli. Devletin koordinasyonunda sanayi politikalarını merkeze oturttuğumuz bir siyaset gerekiyor.”
“Yaşayan sanayi envanteri” geliyor
Tam bu noktada Türkiye’nin bir “yaşayan sanayi envanterine” gereksinim duyduğunu kaydeden MÜSİAD Genel Başkanı Özdemir, MÜSİAD olarak 18 OSB ile yapacakları çalışma sonucunda bir envanter çıkaracaklarını, bu sayede işlevsiz kapasiteyi tespit edeceklerini açıkladı. Sıkı para siyaseti periyodunda gelir dağılımında bir bozulma yaşandığını bundan endüstricinin de hanehalkının da şikayetçi olduğunu söz eden Özdemir, “Buradan çıkış stratejisini konuşmak gerektiğini ve paradigma değişimi gerektiğini düşünüyoruz.
Günümüz dünyasında ülkemizin sanayi altyapısını da dikkate alırsak sorunlarımızı tek başına para siyasetinin çözme ihtimali yok. Para siyaseti gaye değil, araçtır. Ekonomiyi büyütme programı değildir. Para politikasının içine sanayi siyasetini, beklentileri ve kök nedenleri entegre etmezseniz; faiz indir, kaldır olur. Bu program birçok testten geçti ve başarılı oldu. Bundan sonra milimetrik enflasyon oranlarına takılmamamız lazım. Bizim takılmamız gereken yer kurulu büyük bir işlevsiz sanayi kapasitesi var” diye konuştu.
Staj ve meslek eğitiminde yeni yaklaşım gerekli
MÜSİAD Genel Başkanı Özdemir, 12 yıllık kesintisiz eğitime karşı olduklarını açıkladıklarında reaksiyonla karşılandığını lakin görüşün somut bir gerçekliğe dayandığını lisana getirdi. Özdemir, şunları söyledi: “Her yıl 1 milyon lise mezunumuz var. Örgün öğretime kayıt yaptıran üniversite öğrencisi sayısı 850 bin civarında yani bunun yüzde 80- 85’i.
Almanya’da, İsviçre’de ve İngiltere’de eğitim bakanları ile görüştük.. İngiltere ki artık eskisi kadar endüstriyel bir ülke olmadığı halde bu oran yüzde 55’e geldiği için çıraklık modeline benzeri bir model oluşturulmuş. Üniversite mezunu çocukların yalnızca yüzde 34’ü alanında iş bulabiliyor. İstihdam bilgilerinde yüzde 65’i iş buluyor diye görünüyor ancak matematik mezunu markette kasiyer, kimyager güvenlik çalışanı… Üniversiteye gitme demek de yanlış. Biz bir şekilde meslek eğitimini ön plana çıkarmalıyız. Bir anket açtık; 81 ilde binden fazla firma cevap verdi.
Böylece 8 bin küsur meslek lisesi mezunu çocuğa 2 yıllık iş garantisi programı açıkladık. Birinci yıl 5, ikinci yıl 5 olmak üzere toplam 10 bin meslek lisesi öğrencisine iş garantisi vereceğiz. Meslek yüksekokullarının da meslek liseleri ile birlikte hareket ediyor olması lazım. Staj konusunda İngiltere, yıllık 3 milyon sterlin maaş ödeyen şirketlerin iştiraki zarurî olan bir havuza binde 5 hisse alıyor. Stajyer çocukların ücretlerini buradan ödüyor. Stajyer seçme özgürlüğü de tanımıyor. Bizde devlet minimum fiyatın 3’te biri üzere bir meblağı cebinden harcıyor fakat kimseyi mutlu edemiyor.”
Uluslararası yatırım atağı
Uluslararası yatırım bankası JP Morgan ile sanayi işletmelerini bir araya getirdiklerini kaydeden MÜSİAD Genel Başkanı Özdemir, bu sayede çeşitli bölümlerden 4 firmanın teminat ve finansman sağladığını bildirdi. Bu yöndeki çalışmaları sürdüreceklerini anlatan Özdemir, 27 Kasım’da HSBC ile benzeri aktiflik yapacaklarını, gerçek bölümü alıp evvel İngiltere, akabinde Singapur yahut Hong Kong’a gideceklerini söz etti. Asya’daki finansal imkanlara dokunmak istediklerini belirten Özdemir, ayrıyeten Suudi Arabistan varlık fonu PIF ile de görüşeceklerini açıkladı.
Evlenen ve çocuk sahibi olan çalışana prim verdi
MÜSİAD’ın “Değer temelli kalkınma vizyon belgesi”ne dikkat çeken Burhan Özdemir, “MÜSİAD ülkemizin açık ara en büyük iş dünyası sivil toplum kuruluşu; 14 bin üyeyi geçti. Bünyesinde 60 bin şirket var. Ulusal gelirin yüzde 35’ine yakınını yapıyor. Birinci 500 de 200’e yakın şirket var. En yaygın yurt dışı yapılanmasına sahip tertip olarak da öne çıkıyoruz” dedi. MÜSİAD olarak üye işletmelerde çalışanlara yönelik hayata geçirdikleri projeden kelam eden Özdemir, “Evlenenlere ve çocuk sahibi olanlara prim uygulaması başlattık” dedi.
İşletmelere faizsiz nefes desteği
İşletmelere iştirak finansmanı kapsamında takviye olmak için Ziraat Katılım ve Kredi Garanti Fonu ile bir iştirak fonu oluşturduklarını anlatan MÜSİAD Genel Başkanı Özdemir, “Garantili tutar 15 milyar TL olmak üzere toplam 19 milyar TL iştirak temelli finansman imkanı sağlandı ve mayıs ayı prestijiyle bu tamamlandı. Katılım temelli bir nefes kredisi üzere oldu” diye konuştu.