İzmir Ticaret Borsasının (İTB) Yönetim Kurulu Lideri Işınsu Kestelli, ABD ve İsrail’in İran’a ataklarıyla başlayan savaşın güç fiyatları, jeopolitik gelişmeler ve ticaret akışlarındaki değişimler yoluyla global besin piyasalarındaki dengeyi süratle bozabileceğine dikkati çekti.
Borsanın nisan ayı toplantısında konuşan Kestelli, dünya iktisadının yeni ve kuvvetli bir eşikten geçtiğini söyledi.
Orta Doğu’da ABD ve İsrail’in İran’a yönelik hücumlarıyla başlayan tansiyonun hala sürdüğünü söz eden Kestelli, optimist seyreden global beklentilerin süratle zayıflamasına ve belirsizliklerin derinleşmesine yol açtığını belirtti.
Dünya iktisadının daha düşük tempolu bir büyüme ve kolay kolay gerilemeyen, dirençli bir enflasyonla karşı karşıya kaldığını anlatan Kestelli, “Türkiye iktisadı, bu süreçte denetimli ve temkinli bir istikrar arayışı içerisinde. IMF, 2026 yılı için Türkiye’nin büyüme beklentisini yüzde 3,4 düzeyinde öngörüyor. Halbuki yılın başında bu oran yüzde 4’ün üzerindeydi. Ne yazık ki bölgesel tansiyonlar, ticaret yollarında yaşanan aksamalar ve artan maliyet baskıları, bu beklentilerin aşağı istikametli revize edilmesine neden oldu.” dedi.
Kestelli, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından açıklanan yeni düzenlemelerin bu açıdan son derece hayati nitelik taşıdığını, muhtaçlık duyulan yapısal dönüşüme katkı sunacağını lisana getirdi.
İran-ABD tansiyonuyla petrol fiyatlarında yaşanan yükselişin tarım dalını direkt etkilediğini bildiren Kestelli, şunları kaydetti:
“Küresel besin fiyat endeksi, global besin fiyatlarında yine ivmelenen bir artış eğilimine işaret ediyor. Artış tüm eser kümelerine yayılmış olmakla birlikte çok da istikrarlı olduğunu söyleyebilmemiz mümkün değil. Tahıl, et ve süt eserlerinde hudutlu artışlar görülürken, bitkisel yağlarda yüzde 5’in, şeker fiyatlarında ise yüzde 7’nin üzerinde artış yaşandı. Bu durum, kimi eserlerde çok daha güçlü bir maliyet ve talep baskısı oluştuğunu açıkça gösteriyor. Bu sürecin ardındaki temel öge, yeniden güç fiyatları. Bilhassa İran-ABD tansiyonu ile birlikte petrol fiyatlarında yaşanan yükseliş, tarım dalını direkt etkiliyor. Güç maliyetlerindeki artış, gübre, üretim ve lojistik masraflarını artırırken birebir vakitte biyoyakıt talebini yükselterek tarım eserlerini güç piyasasının bir kesimi haline getiriyor.”
Kestelli, bitkisel yağ ve şeker fiyatlarındaki sert artışların sadece ziraî nedenlerle değil, tıpkı vakitte jeopolitik gelişmelerin yansıması olarak kıymetlendirilmesi gerektiğine işaret etti.
Bugün global besin piyasalarında bir istikrar bulunduğunun altını çizen Kestelli, şöyle devam etti.
“Ancak besin piyasasındaki istikrarın epeyce kırılgan olduğu da yadsınamaz bir gerçek. Güç fiyatları, jeopolitik gelişmeler ve ticaret akışlarındaki değişimlerin besin piyasasındaki dengeyi süratle bozabileceğini her daim göz önünde bulundurmalıyız. Gelinen noktada en değerli risk fiyat düzeyinden fazla belirsizliktir. Besin piyasaları artık sadece üretimle değil güç, jeopolitik ve ticaret dinamikleriyle birlikte şekillenmektedir. Bu nedenle besin güvenliği konusu da sadece üretimi artırma değil, riskleri aktif halde yönetme sorunu haline gelmiştir.”
Kestelli, global ticaretin geleceğini belirleyecek değerli bir dönüşüm sürecine girildiğini, Avrupa Birliği’nin Dijital Eser Pasaportu uygulamasıyla ticarette yeni bir devrin kapısını araladığını kelamlarına ekledi.