Özlem SARSIN
İzmir Ticaret Odası Yönetim Kurulu Lideri Mahmut Özgener, sanayi üretimi ve PMI (Satınalma Yöneticileri Endeksi) bilgilerinin uzun müddettir daralmayı işaret ettiğini söyledi.
Kasım ayı meclis toplantısında üyelere seslenen Özgener, kapasite kullanım oranlarındaki gerileme, dallar ortası ivme kaybı ve ihracatta fiyat tutturma baskılarına dikkat çekerek, finansmana erişim maliyetlerinin hala yüksek seyretmesinin ise birçok işletmenin nakit akışını zorlamaya devam ettiğini belirtti.
Bu göstergelerin iktisatta kritik bir kavram olan ‘erken sanayisizleşme’yi gündeme getirdiğine dikkat çeken Özgener, “Normalde ülkeler makul bir gelir düzeyine ulaştıktan sonra hizmet dalının yükü artar. Ama erken sanayisizleşmede, ülke şimdi yüksek gelir düzeyine gelmeden, rekabet gücünü ve verimlilik kazanımlarını edinmeden, endüstrinin hem üretim hem istihdam hissesi düşmeye başlıyor.
Dezenflasyon sürecinde büyümenin bir ölçü yavaşlaması doğal bir sonuç olsa da – ki zati biz enflasyonun düşmesi için tüketimin azalmasını ve buna bağlı olarak da üretimin yavaşlamasını bekliyorduk – burada kaçınılması gereken konu; üretimdeki yavaşlamanın kalıcı kapasite kayıplarına yol açmaması gerektiği. Türkiye’nin daha uzun yıllar sanayicilik kültürünün ve üretimin iktisada kazandıracağı katma bedele gereksinimi var” dedi.
“Teknoloji ayakta kalmanın koşulu”
Bugünün gerçekleri ve endüstride önde gelen güçlü ülkelerin izlediği yol dikkate alındığında daha fazla vakit kaybetmeden bilgi bazlı, sürdürülebilir, yenilikçi ve verimlilik temelli bir yeni endüstrileşme stratejisine yönelinmesi gerektiğini söz eden Özgener, “Unutmamalıyız ki teknolojik dönüşüme süratle ve sürdürülebilir geçişin anahtarı, ülkemizin sahip olduğu güçlü sanayi omurgasıdır. Yüksek teknolojiye dayalı üretime ve dijitalleşmeye geçişin hem verimliliği, hem rekabet gücünü hem de gelişmişlik seviyesini uzun vadede kalıcı olmasını sağlayacağına inanıyorum.
Yüksek teknoloji üretimi; yapay zekâ tabanlı süreçler, bilgi odaklı karar düzenekleri, otomasyon ve sürdürülebilir güç teknolojileri ile mümkün. Dünyadaki dönüşüm gerçek dalın çoktan kapısına dayandı ve teknoloji, artık bir rekabet avantajı değil, ayakta kalmanın en temel şartı. Ayrıyeten; bilgi, sürat ve yapay zekâ üçlüsü artık yalnızca teknoloji dünyasının değil, tüm gerçek bölümün yeni üretim altyapısını oluşturuyor” dedi.
“Yatırım motivasyonu azalıyor”
Ekonomi programının başlangıç amaçlarına karşın; hem Türkiye genelinde hem iş dünyası açısından en kırılgan noktanın hala enflasyon ve bunun yarattığı gelir adaletsizliği olduğuna da değinen Özgener, “Bu bozulmanın gerçek bölüm açısından yarattığı olumsuz somut sonuçları yaşamaya devam ediyoruz.
Bunun sonucunda; iç talebin zayıfladığını, hanelerin zarurî harcama dışındaki tüketimlerini kıstığını, hane halkının enflasyonun düşme algısının yeterli yönetilmediğini, nitelikli işgücünün maliyet baskısının arttığını ve bilhassa genç yeteneklerin yurtdışına yöneliminin devam ettiğini görüyoruz.
Bu tablo firmaların yatırım motivasyonunu azaltıyor. Tüm bunlara paralel olarak verimlilik artışı da sağlanamadığı için fiyatlar gerçek olarak yükselmiyor. Fiyatların yükselmemesi eşitsizliği daha da büyütüyor ve kısır döngü kırılamıyor. Bu süreçte en büyük kaybı; personellik maliyetlerinin geri döndürülemez biçimde artması olarak kıymetlendiriyoruz. Tüm bunlar iş dünyası için bugünkü kuvvetli tabanı hazırladı.
Özellikle enflasyonun bu düzeylerde kalması; geleceğin büyümesini, endüstrinin rekabet gücünü ve toplumun toplumsal dokusunu olumsuz tarafta etkilemeye devam eder. Bu çerçevede değerlendirildiğinde; enflasyonda kararlı bir halde aşağı taraflı bir patika oluşturulmasının, programın en kritik noktası olmaya devam ettiğine inanıyoruz” diye konuştu.