Tayvan’da Çin’e gelişmiş yapay zekâ sunucuları gönderildiği savıyla yürütülen soruşturma yeni bir evreye geçti. Savcılık, 24 Temmuz’da konutu ve iş yeri aranan Chang soyadlı bir şüphelinin tutuklandığını açıkladı.
Yerel medya şüphelinin Nvidia (NVDA) çalışanı olduğunu bildirdi. Savcılık ise şüphelinin hangi şirkette çalıştığını açıklamadı. Nvidia da kelam konusu kişinin çalışanı olup olmadığını doğrulamadı.
Soruşturmanın merkezinde Super Micro Computer (SMCI) tarafından üretilen ve ABD’nin Çin’e ihracat kısıtlamalarına tabi Nvidia çipleri taşıyan yüksek performanslı yapay zekâ sunucuları bulunuyor.
Şirket çalışanı argümanı doğrulanmadı
Keelung Bölge Savcılığı, Chang soyadlı şüphelinin meskeni ile iş yerinde 24 Temmuz’da arama yapıldığını ve akabinde sorguya alındığını bildirdi.
Savcılar, şüphelinin kaçma, kanıtları yok etme yahut evraktaki başka şahıslarla irtibat kurma ihtimali bulunduğunu savundu. Yetkili makamlar daha sonra şüphelinin tutuklanmasına karar verdi.
Savcılık açıklamasında Chang’ın çalıştığı şirketin ismi yer almadı. Tayvan merkezli Mirror Media ise şüphelinin Nvidia çalışanı olduğunu yazdı.
Nvidia, bu bilgiyi doğrulamadı. Şirket, eserlerini yüklü olarak tanınmış üreticilere ve iş ortaklarına sattığını, satışların ABD ihracat denetim kurallarına uygun yürütülmesi için bu kuruluşlarla çalıştığını belirtti.
Son gelişme, Nvidia’nın kurumsal olarak soruşturmanın maksadı olduğu manasına gelmiyor. Mevcut bilgiler, sadece yerel medyanın tutuklanan şüphelinin Nvidia’da çalıştığı yönündeki savına dayanıyor.
Soruşturma üçüncü dalgaya ulaştı
Son arama ve tutuklama, Tayvan’daki soruşturmanın üçüncü kademesini oluşturdu. Savcılık birinci operasyonu mayıs ayında gerçekleştirdi.
İlk kademede üç kişi, Super Micro tarafından üretilen ve ihracatı kısıtlı Nvidia çipleri içeren gelişmiş yapay zekâ sunucularını düzmece evraklarla Çin’e göndermekle suçlandı.
Super Micro, soruşturmayla kontaklı operasyonlarda 50 sunucuya el konulduğunu açıklamıştı. Şirkete nazaran sunucular yetkili bir satıcıya teslim edildikten sonra aldatıcı usullerle diğer bir rotaya yönlendirildi.
Savcılık haziran sonunda ikinci operasyonu başlattı. Altı kişinin sorgulandığı süreçte Super Micro’nun Tayvan ünitesi, dağıtıcı Albatron Technology ve data merkezi işletmecisi Chief Telecom’un ofisleri dahil 12 noktada arama yapıldı.
Super Micro’nun Tayvan ünitesinde çalışan iki kişi tutuklandı. İki çalışan ise kefaletle hür bırakıldı. Şirket, sorgulanan dört çalışanı soruşturma tamamlanana kadar idari müsaadeye çıkardı.
Super Micro, şirketin soruşturmanın maksadı olmadığını ve Tayvanlı yetkililerle aylardır iş birliği yaptığını bildirdi. Yetkililere çalışanların masalarına ve elektronik aygıtlarına erişim sağlandığı açıklandı.
Dosyanın geçmişi 2,5 milyar dolar
Tayvan’daki soruşturmanın arka planında, ABD Adalet Bakanlığının mart ayında açtığı daha büyük bir dava bulunuyor.
ABD makamları, Super Micro’nun kurucu ortaklarından ve üst seviye yöneticilerinden Yih-Shyan “Wally” Liaw, şirketin Tayvan ofisinde genel müdürlük yapan Ruei-Tsang “Steven” Chang ve aracı Ting-Wei “Willy” Sun hakkında suçlama yöneltti.
Savcılık iddianamesine nazaran şüpheliler, gelişmiş Nvidia çipleri taşıyan sunucuları Çin’e yönlendirmek için Güneydoğu Asya merkezli bir şirket ve çeşitli aracılar kullandı.
Söz konusu şirketin 2024 ve 2025 yıllarında Super Micro’dan yaklaşık 2,5 milyar dolar kıymetinde sunucu satın aldığı öne sürüldü. ABD makamları, bu sunucuların değerli bir kısmının Çin’deki müşterilere gönderildiğini sav etti.
İddianamede sırf 2025 yılının nisan sonu ile mayıs ortası arasındaki birkaç haftada yaklaşık 510 milyon dolar pahasındaki sunucunun yasa dışı biçimde Çin’e yönlendirildiği belirtildi.
ABD’deki dava ile Tayvan’daki son tutuklamanın bütün detaylarıyla birebir sevkiyat ağına bağlı olup olmadığı şimdi açıklanmadı. Lakin her iki belgede da Super Micro sunucuları, gelişmiş Nvidia çipleri ve Çin’e yönelik ihracat kısıtlamalarının aşılması savları bulunuyor.
Sahte sunucularla kontrol iddiası
ABD iddianamesi, sevkiyatların gerçek varış noktasını gizlemek için karmaşık bir sistem kurulduğunu öne sürüyor.
Şüphelilerin sunucuları evvel Güneydoğu Asya’daki bir şirkete satılmış üzere gösterdiği, akabinde aygıtları işaretsiz kutulara yerleştirerek Çin’e gönderdiği argüman edildi.
Dosyaya nazaran siparişlerin şirket içindeki kontrol süreçlerinden geçebilmesi için uydurma müşteri kayıtları, aldatıcı evraklar ve gerçeğe muhalif yazışmalar hazırlandı.
ABD makamları, gerçek aygıtların Çin’e gönderilmesinin akabinde kontrol takımlarını yanıltmak maksadıyla binlerce çalışmayan düzmece sunucu kasasının depolara yerleştirildiğini de öne sürdü.
Şüphelilerin uydurma aygıtların üzerindeki etiketleri ve seri numaralarını değiştirdiği, böylelikle sunucular hâlâ resmi alıcının deposundaymış üzere bir manzara oluşturduğu sav edildi.
ABD’de suçlanan bireyler hakkındaki savlar şimdi mahkeme kararıyla kesinleşmedi. Sanıklar, yargılama tamamlanıncaya kadar saf kabul ediliyor.
Tayvan üzerindeki baskı büyüyor
ABD, gelişmiş yapay zekâ hızlandırıcılarının ve bu çipleri içeren sunucuların Çin ile Hong Kong’a gönderilmesini lisansa bağladı.
Washington, yüksek süreç gücüne sahip çiplerin askeri sistemler, istihbarat uygulamaları, siber operasyonlar ve gelişmiş yapay zekâ modellerinde kullanılabileceğini savunuyor.
Kısıtlamalar, sadece çip üreticilerini değil sunucu üreticilerini, distribütörleri, bilgi merkezi şirketlerini ve lojistik ağlarını da kapsayan geniş bir kontrol zinciri oluşturdu.
Dünyanın en gelişmiş yarı iletken üretim merkezlerinden biri olan Tayvan, ABD teknolojisinin Çin’e yönlendirilmesini engellemek için ihracat denetimlerini sıkılaştırıyor.
Savcılığın üçüncü operasyonu, soruşturmanın sadece sunucu satıcıları ve dağıtıcılarla hudutlu kalmayabileceğini gösterdi. Bir sonraki kademede tutuklanan şüphelinin çalıştığı şirket, sevkiyatlardaki rolü ve evvelki şüphelilerle kontağı araştırılacak.