Buna nazaran 2020’den beri büyüme trendinde olan kesim, 2024 yılında yüzde 14.2’lik küçülme yaşadı. Üretim ve ihracatta düşüş 2025 yılında da devam etti. Yılın birinci 5 ayında grup tezgahlarında yurtiçi satışlar geçen yılın aynı devrine nazaran yüzde 9 azaldı. TİAD raporu tıpkı periyotta, üretimdeki düşüşün yüzde 14.7 olduğunu ortaya koydu. 2025’in birinci 5 ayında bölümün ihracatı yüzde 6.1, ithalatı yüzde 4.8 azaldı.
TİAD Başkanı Murat Akyüz, raporla ilgili yaptığı açıklamada, imalat endüstrisinin vazgeçilmez üretim araçları olan kadro tezgahlarının; gruplar, bağlama sistemleri, metroloji ve kalite denetim ekipmanları, üretim teknolojileri yazılımları, robotlar, otomasyon sistemleri, eklemeli imalat teknolojileri üzere birçok tamamlayıcı ögeyle birlikte, ülkemizin katma kıymetli üretim ve ihracat gücünü belirleyen temel etmenlerden biri olduğunu vurguladı.
Akyüz, sektörde gelinen noktada üreticiler için ortak sorunun yerli tedarik yetersizliği olduğunu söyledi. Belirlenen nitelikli üretim maksadında yalnızca ithalatı zorlaştırmanın yerli üretimi dayanak noktasından uzaklaşabildiğini vurgulayan Akyüz, “Nitelikli eser ithalatı ile bölüm güçlendirilirken, yerli katma kıymetli üretim ve ihracat için gerekli altyapı oluşturulması halinde, grup tezgahları üretiminde de savunma sanayiimiz üzere yerli üreticiler ortaya çıkacaktır” dedi.
28 milyar dolarlık ihracat katkısı
TİAD Başkanı Akyüz şu ifadeleri kullandı: “Sektörümüz sadece üretimi desteklemekle kalmamakta, aynı vakitte Türkiye üretim ekonomisine güçlü bir çarpan etkisiyle katkı sunmaktadır. Kadro tezgahlarının ağır olarak kullanıldığı otomotiv, savunma, havacılık, medikal, beyaz eşya, gemi inşa, demiryolu, makine-teçhizat, kalıpçılık ve metal eşya üzere stratejik kesimlerin toplam ihracat kıymeti 2024 yılında 85 milyar ABD doları olarak gerçekleşti. Bu kesimlerde doğrudan kadro tezgahlarının katkısıyla yaratılan ihracat pahası ise 28 milyar ABD Doları oldu.
Başka bir tabirle, 2024 yılında sanayimize kazandırılan her bir ekip tezgahı, yıllık bazda ortalama kendi kıymetinin 15.6 katı kadar ihracat potansiyeli yarattı. Bu çarpan tesiri, ekip tezgahları kesiminin ülkemiz açısından stratejik değerini açıkça ortaya koymaktadır. Yerli üretim kabiliyetlerimizin geliştirilmesi, teknoloji transferiyle yüksek katma bedelli üretim yapısının güçlendirilmesi ve uluslararası pazarlarda rekabet gücümüzün artırılması için sektörümüzün desteklenmesi hayati değer taşımaktadır.”
Takım tezgahları üretim bedeli 1 milyar doların altına geriledi
Rapora nazaran, grup tezgahları dalı 2024 yılında, yatırımcılara ek maliyet yaratan Ek Gümrük Vergisi, yatırım teşvikli yatırımlarda kimi makina türlerinin Gümrük Vergisi desteğinden yoksun kalması, ABD-Çin ticaret savaşları nedeniyle yaşanan zorluklar, Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle uygulanan yaptırımlar, döviz kurlarının ihracatçı firmaları global rekabet ortamında zorlaması, yatırım ve işletme emelli kredi maliyetlerinin yüksekliği, enflasyonist ortam üzere birçok zorlayıcı tesire karşın imalat endüstrinin itici gücü olmaya devam etti.
Ancak geçen yıl kesim son 4 yıldır yakaladığı kesintisiz büyüme trendini kaybetti. 2024’te takım tezgahlarında kıymet bazında üretim evvelki yıla nazaran yüzde 23.2 düşüşle 849 milyon dolar oldu. Rapora nazaran dalda ihracat yüzde 17.5 düşüşle 710,6 milyon dolar, ithalat yüzde 10.4 düşüşle 1,66 milyar dolar ve yurt içi satış (kullanım) yüzde 14.2 düşüşle 1,79 milyar dolar oldu.