Tim Cook, on beş yıl boyunca dünyanın en pahalı şirketlerinden birini yönettikten sonra bir Eylül tarihinde Apple bünyesindeki vazifesinden ayrılacak. Tim Cook ve onun tedarik zinciri ustalığı ile operasyonel dehası hakkında şirket genelinde birçok kıymetlendirme yapılması bekleniyor. Lakin teknoloji topluluğunda onun en bariz özelliklerinden biri, harikulâde bir dinleyici olması olarak öne çıkıyor. Önderlerin ekseriyetle yüksek sesli, kendinden emin ve süratli olmaları nedeniyle ödüllendirildiği çağdaş iş dünyasında, Tim Cook büsbütün farklı bir yaklaşım sergiliyor.
Yazar ve tıpkı vakitte yönetici koçu olan Kim Scott, Apple şirketinde iş görüşmesi yaptığı on altı yıl evvelki tecrübesini anlattı. Scott, Tim Cook ve onun bu eşsiz dinleme marifetini birinci defa o gün fark ettiğini ve bugün hala bunun üzerine düşündüğünü belirtti. Scott’un anıları, Tim Cook idaresindeki şirketin neden uzun yıllar boyunca tepede kaldığını gösteren kıymetli ipuçları barındırıyor. Şirket içi bağlantı dinamikleri, yöneticilerin dinleme alışkanlıklarıyla direkt şekilleniyor.
Tim Cook liderlik sırrını sessizlikte buluyor
Apple şirketinin eski baş dizayncısı Jony Ive, üniversite dersinde yöneticilerin en kıymetli rolünün sessiz olanlara kelam hakkı vermek olduğunu söylemişti. Google eski zirve yöneticisi Eric Schmidt ise insanları her vakit yüksek sesli olmaya teşvik ederek geçmişte tam zıddı bir yaklaşım benimsemişti. Her iki başkan de herkesin duyulmasını sağlamak için kendi meşreplerine uygun farklı teknikler kullandı. Şahane başkanlar, şahsî şekillerine uygun bir dinleme yolu buluyor ve akabinde gruplarında herkesin birbirini dinlediği bir kültür yaratıyor.
Scott, Apple ile yapacağı kritik iş görüşmesinden çabucak evvel yakın bir arkadaşının kendisini bilhassa uyardığını tabir etti. Arkadaşı, Tim Cook ile yapılacak yüz yüze görüşmede yöneticinin çok uzun sessizliklere müsaade verdiğini ve ortadaki bu boşlukları çabukla doldurma gereksinimi hissetmemesi gerektiğini vurguladı. Bu açık ikaza karşın Scott, heyecanına yenik düştü ve birinci görüşmede oluşan derin sessizliğe büyük bir tasayla reaksiyon verdi. Durmaksızın konuşarak, geçmişte yaptığı bir yönetimsel yanılgıyı niyet ettiğinden çok daha fazla ayrıntılandırdı.
Sessiz dinleme stratejisi yöneticilere avantaj sağlıyor
Tam o sırada Scott, işini kaybetmesine neden olabilecek kadar büyük bir ayrıntısı açıklamak üzere olduğunu fark etti. Baht yapıtı bir zelzele meydana geldi ve görüşmenin yapıldığı oda şiddetle sallanmaya başladı. Müellif, o an gerçek bir sarsıntı tarafından kurtarıldığı için büyük bir rahatlama hissettiğini belirtti. Günümüzde Tim Cook ve onun müsaadeden giden yöneticiler, birebir toplantılarda en az on dakika boyunca yalnızca sessizce dinlemeye çalışıyor.
Bu dinleme tekniğini uygulayan yöneticiler, dinleme esnasında yüz sözlerini ve beden lisanlarını büsbütün tarafsız tutmaya itina gösteriyor. Beşerler, karşılarındaki yöneticinin ne düşündüğünü bilmediklerinde kendi gerçek kanılarını çok daha rahat bir halde lisana getiriyor. Çalışanlar, karşı tarafın duymak istediklerini söylemek yerine, dürüst geri bildirimlerde bulunmayı tercih ediyor. Böylelikle şirket içindeki mümkün bağlantı problemleri, büyümeden evvel tespit ediliyor.
Liderler farklı dinleme teknikleri geliştiriyor
Ancak Tim Cook tarafından da sıklıkla başvurulan bu sessiz dinleme metodunun birtakım iletişimsel dezavantajları da bulunuyor. Yöneticinin ne düşündüğünü bilmeyen çalışanlar, bunu daima olarak varsayım etmeye çalışırken önemli bir vakit kaybediyor. Hatta birtakım şahıslar, sessiz bir dinleyicinin karşı tarafın yanlış bir şey söylemesini bekleyen saklı bir tuzak kurduğunu bile düşünüyor. Bu nedenle sessiz dinleyicilerin, insanları rahatlatmak için makul adımlar atması ve bağlantı kanallarını şeffaf tutması gerekiyor.
Başkalarının ne düşündüğünü söylemesini sağlamak için yöneticilerin de vakit zaman kendi fikirlerini açıkça belirtmeleri değer taşıyor. Aksi takdirde çalışanların yöneticileriyle bağ kurması, empati yapması ve onlara güvenmesi zorlaşıyor. Tim Cook elbette görüşmelerde her vakit büsbütün sessiz kalmadı; fakat genelde çok sessiz olduğu için, konuştuğunda herkes onun ne söyleyeceğini pür dikkat dinliyordu. Konuştuğunda ise ses tonu düşük olsa da, aktardığı niyetler her vakit son derece net ve anlaşılır oluyordu.
Yeni idare kültürü çalışanları destekliyor
Sessiz dinleme yaklaşımı birçok yönetici için işe yarasa da, her önder bu formülü doğal bir halde uygulayamıyor. Neyse ki teknoloji ekosistemindeki yöneticiler için farklı dinamiklere dayanan diğer dinleme modelleri de bulunuyor. Sessiz dinleme insanlara konuşmaları için geniş bir alan bırakmayı içerirken, yüksek sesle dinleme modeli onlardan direkt bir reaksiyon almayı amaçlıyor. Örneğin Steve Jobs, toplantı masasına çok güçlü ve argümanlı bir bakış açısı koyuyor ve çalışanlarından buna bir cevap vermelerini istiyordu.
Stanford Üniversitesi mühendislik profesörü Paul Saffo, bu etkin tekniği zayıfça tutulan güçlü fikirler olarak tanımlıyor. Saffo’ya nazaran, toplantılarda güçlü yahut sıra dışı durumlar tabir etmek, daha güzel bir ortak yanıta ulaşmanın hayli tesirli bir yolu olarak görülüyor. İdare kademesinin çalışanları manaya ve dinleme stratejilerinde benimsediği bu çeşitli yaklaşımlar, şirketlerin uzun vadeli büyüme trendlerini ve kurumsal dayanıklılığını yapısal olarak güçlendirmeye devam ediyor.