Nurdoğan A. ERGÜN
Türk Sanayicileri ve İş İnsanları Derneği’nin (TÜSİAD) Yönetim Kurulu Başkanı Ozan Diren, sanayi politikasının sadece teşvik dağıtma aracı olarak görülemeyeceğini belirtti. Diren, “Asıl sıkıntı hangi maksada ulaşmak istediğimizi, bu maksat için hangi araçların kullanılacağını ve sonuçların hangi ölçütlerle değerlendirileceğini baştan netleştirmek” dedi.
Sektörel Dernekler Federasyonu’nun (SEDEFED) Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği (TGSD) ile birincisini düzenlediği “Sektörel Dönüşüm Toplantıları-Küresel Rekabet Gücünü Güçlendirmek ve Yeni Dönüşüm Dinamikleri” temalı toplantıda konuşan TÜSİAD Başkanı, “Sanayicinin yatırım kararını itimatla alabilmesi için yalnız bugünkü takviyeleri değil, önümüzdeki devrin ticaret, yatırım, teknoloji ve pazar önceliklerini de görebilmesi gerekir. Küresel rekabetin bu kadar serleştiği bir devirde ‘su yolunu bulur’ anlayışıyla dalları kendi halinde bırakmak kâfi değil” ifadelerini kullandı.
“Sorun sektörel şikayet değil, üretim modeli”
Tekstil ve hazır giyside yaşanan maliyet baskılarının münferit bir bölüm talebi ya da şikâyet listesi olarak ele alınamayacağını belirten Ozan Diren, Türkiye’nin global rekabette fiyat yarışından paha yarışına geçmesi gerektiğini söz etti. Klâsik ve merkezi planlama anlayışı yerine kamu ve özel bölümün ortak akılla hareket edeceği bir yapı öneren Diren, veriye dayalı, şeffaf ve ölçülebilir bir sanayi dönüşüm sisteminin kurulmasının koşul olduğunu vurguladı.
TÜSİAD’ın hazırladığı Maliyet Bazlı Rekabet Gücü Endeksi sonuçlarına da değinen Diren, sanayi genelinde ana metal hariç ciddi bir rekabet gücü kaybı yaşandığını hatırlattı. Tekstil, hazır giysi ve deri kesimindeki 2026 yılı birinci çeyrek datalarını paylaşan Diren, şöyle devam etti: “2026’nın birinci çeyreğinde Türkiye’de bu bölümdeki maliyet artışı yüzde 2,1 olurken, rakip ülkelerde bu oran yüzde 0,3 düzeyinde kaldı. Farkın ana nedenini yüzde 4,7’lik iş gücü ve yüzde 2,6’lık ara malı maliyet artışları oluşturdu. Güç maliyetlerindeki düşüş ise bu baskıyı hafifletmeye yetmedi.”
“Nefes alanı’ açılmalı”
Enflasyonla çabanın kararlılıkla sürdürülmesini desteklediklerini, fakat mali sıkılaşmanın sanayi üzerindeki baskısını hafifletmek için para ve maliye siyasetlerine yapısal ıslahatların eşlik etmesi gerektiğini belirten Diren, kısa vadeli tahliller için şu tekliflerde bulundu: “Parasal gevşemeye gitmeden, kriterleri net, verimlilik ve ihracat kapasitesi oluşturan yatırımlara odaklı finansman sağlanmalı.
Bütçe imkânları dâhilinde çalışan ve işveren üzerindeki ilave yükler hafifletilerek sanayiciye operasyonel bir nefes alanı açılmalı. Para politikasını gevşetmekten değil, kriterleri muhakkak, tesiri ölçülen, verimlilik ve ihracat kapasitesi yaratan yatırımlara yönelen bir finansman yaklaşımından kelam ediyoruz. Bu çerçevenin bir ayağı da yatırım ortamıdır. Hukuk güvenliğinin, rekabetin, şeffaflığın ve kurumsal öngörülebilirliğin güçlendiği bir yatırım ortamı endüstrinin dönüşümünü desteklerken ülkemizin milletlerarası yatırımlardan daha fazla hisse almasına da katkı sağlar.”
Sürdürülebilir refahın fakat güçlü bir üretim tabanı ve nitelikli insan kaynağı ile mümkün olacağının altını çizen TÜSİAD Başkanı Diren, “Ekonomik programın başarısı elbette enflasyonun kalıcı düşüşüyle ölçülecek. Lakin bunun yanında endüstrinin nabzı kaçta atıyor, üreticinin yatırım iştahı ne durumda ve ihracatçımız global pazarda hangi katma bedelle rekabet ediyor? Bu soruların yanıtları da en az makro göstergeler kadar kritik” diye konuştu.
“Geleceğin kumaşı dijital, yeşil ve iplikle dokunacak
Sektörel Dernekler Federasyonu (SEDEFED) Yönetim Kurulu Başkanı Emine Erdem, dokuma ve hazır giysi kesimini yarım asrı aşan üretim birikimi ve 26 milyar dolarlık ihracat gücüyle “ekonominin en dayanıklı omurgası” olarak tanımladı. Küresel rekabette fark yaratmak için klâsik üretimin ötesine geçilmesi gerektiğini vurgulayan Erdem, “Asıl soru, daima birlikte yeni devrin kumaşını nasıl dokuyabileceğiz?
Artık global rekabette fark yaratan sırf ürettiğimiz değil, birebir vakitte geleceğe hangi dönüşümlerle dokuduğumuz da çok önemli” dedi. Hazır giysi ve dokuma dalındaki iş birliğini kumaş dokuma tezgahına benzeten Erdem, dönüşümün üç temel sacayağı üzerinde yükselmesi gerektiğini belirterek, “Sektörümüzde kumaş tek bir iplikle dokunmaz, evvel çözgü gerilir, akabinde mekik işler ve desen ortaya çıkar. Bugün Türk endüstrisinin gereksinimi olan şey de tam olarak bu. Uyum, iş birliği ve ortak emek.
Geleceğin rekabetçi kumaşını ise üç güçlü iplikle dokuyacağız, dijital dönüşüm, yeşil dönüşüm ve toplumsal dönüşüm” diye konuştu. TÜSİAD’ın Maliyet Bazlı Rekabet Gücü Endeksi verilerinin bölüme çok değerli bir yön haritası sunduğunu belirten Emine Erdem, bilgi, teknoloji, sürdürülebilirlik ve insan kaynağını birebir tezgahta bütüncül siyasetlerle bir araya getirerek geleceği birlikte dokuyacaklarını söyledi.
Rekabete karşı ölçek büyütelim
Hazır giysi bölümünün Stratejik Yol Haritasının kapsamlı sunumunu yapan yapan TGSD Müşterek Başkanı Toygar Narbay, sektörün global rekabette ayakta kalabilmesi için şirketlerin ölçek büyütmesi ve iş birliği kültürünü geliştirmesi gerektiğini söyledi. Dünyada rakip şirketlerin dahi maliyet avantajı için birlikte hareket ettiğini hatırlatan Narbay, “Rekabet içinde iş birliği anlayışını benimsemeliyiz.
BMW ile Mercedes’in ortak modül satın alması bunun en somut örneklerinden” dedi. Kesimde ortalama firma büyüklüğünün 16 çalışan olduğunu belirten Narbay, bu yapıyla yapay zeka, robotik, tasarım ve markalaşma yatırımlarının yapılmasının mümkün olmadığını belirtti. Narbay, “Büyük ölçekli firmalarda kişi başına üretim, küçük işletmelerin 2,6 katı. Verimlilik, ölçekten geliyor. Şirketlerin güç birliği yapmalı, konsolidasyonun önündeki mahzurların kaldırılması gerekiyor” diye konuştu.
“Emek yoğundan bilgi ve teknoloji dalına geçiyoruz”
TGSD Müşterek Başkanı Ümit Özüren, tekstil ve hazır giysi bölümünün artık “ucuz işçilik” ve klâsik emek yoğun yapıyla anılamayacağını söyleyerek, dijitalleşme, tasarım ve sürdürülebilirlik odaklı bilgi ve teknoloji yoğun bir dönüşüm atağı başlattıklarını kaydetti. Bölümün maliyet baskıları sebebiyle yaşadığı zorluklara ve kan kaybına dikkat çeken Özüren, “Son 4 yılda 400 bine yakın istihdam kaybettik.
Bu kayıp yalnızca kağıt üzerindeki bir sayı değil, tıpkı vakitte büyük bir bilgi birikimi ve insan hayatı. Bu yüzden tahlili ucuz işçilikte değil, katma bedeli yüksek, tasarım, bilgi ve teknoloji temelli bir üretim modelinde arıyoruz” dedi. Özüren, bölümün yıllık 14 milyar dolardan fazla dış ticaret ziyadesiyle stratejik bir kale olduğunu, yüzde 55 bayan çalışan oranıyla toplumsal tesirine vurgu yaptı.
“En büyük eksikliğimiz pazarlama gücü”
Toplantının akabinde düzenlenen “Tekstil ve Hazır Giyim Sektörünün Küresel Rekabet Gücünü Güçlendirmek İçin Yeni Stratejiler” ismiyle düzenlenen panelde İÜ İktisat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zahide Ayyıldız Onaran, SEDEFED Denetim Kurulu Üyesi Tuğrul Baran, TGSD Yönetim Kurulu Üyesi İsmail Kutlu ile TGSD Müşterek Başkanı Toygar Narbay sektörün rekabet gücünü artırmaya yönelik yeni stratejileri kıymetlendirdi.
Türk moda markalarının global rekabete 5-0 yenik başladığını söyleyen TGSD Yönetim Kurulu Üyesi ve Gizia Yönetim Kurulu Başkanı İsmail Kutlu, hem yüksek finansman maliyetleri hem de enflasyon sebebiyle dalın dezavantajlı olduğunu belirtti.
Markaların kendi yanılgılarını da görmesi gerektiğini vurgulayan Kutlu, Türk üreticilerinin dünyanın en kaliteli eserlerini üretebildiğini lakin bunları pazarlamakta yetersiz kaldığını söz etti. Toplantının yer sahipliğini yapan Vodafone Türkiye’nin İcra Kurulu Başkan Yardımcısı Özlem Kestioğlu da yaptığı sunumda işletmeler açısından büyüyen siber güvenlik tehdidine dikkat çekerek, global siber güvenlik yatırımlarının bugün 11 trilyon doları aştığını belirtti.