Son devirde otomotivde yerlilik oranının düşmesi ve ithal araç pazarının artması cari açığı olumsuz etkiledi. Bunu önlemek için sıfır araçta özel tüketim vergisi (ÖTV) sistemi sil baştan değişti. Bilhassa içten yanmalı modellerde fizikî olarak yer alan oranlar aslında fiilen ortadan kalkmıştı. Pazarda sunulan tüm modellerin ÖTV başlangıç düzeyi yüzde 80 düzeyindeydi. Yeni başlangıç yüzde 70 oldu.
1.6 litrelik başlangıç hacmi 1.4 litreye indirildi. 1.6 litrelik motorların ÖTV başlangıç düzeyi de yüzde 75 olarak gerçekleşti. Hibrit arabalarda oran yüzde 45’ten yüzde 70’e yükseldi. Asıl dikkat çeken ayrıntı ise yüzde 100 elektrikli otomobillerde ve şarj edilebilir içten yanmalı yani plug-in hibrit arabalarda gerçekleşti. Elektrikli araçlarda yüzde 10 olan ÖTV başlangıcı yüzde 25’e, plug-in hibrit araçlarda yüzde 30 olan düzey de yüzde 45’e çıktı.
Alınan bu kararla birlikte ithal arabalarla yerli arabalar ortasındaki fiyat makası biraz daha açıldı. Yerli üretim araçların matrah ve ÖTV oranıyla birlikte fiyatlar geriledi. İthal modellerde de üst taraflı güncellendi. Pick-up araçların ÖTV’si yüzde 4’ten yüzde 50’ye çıktı. Yerlilerin ÖTV oranı bu şartlarda 5-10 puan düştü. İthal araçlarda ise marka modele nazaran 10-20 puanlık artış olacak. Hazine ve Maliye Bakanlığı, yapılan bu düzenlemenin emelini cari açığı azaltmak ve yerli üretimi korumak olduğunu açıkladı.
Yüzde 100’lük ÖTV literatüre girdi
ÖTV sisteminde daha önce yüzde 100’lük bir dilim bulunmuyordu. Bu son değişimle birlikte, birtakım modeller yüzde 80’lik ÖTV diliminden yüzde 100’lük ÖTV dilimine çıktı. Lüks sınıfın etkilendiği bu düzende fark 20 puan oldu. Uzun bir müddettir yerli araçlarla ithal araçlar ortasında fiyat makasının gitgide kapandığı görülüyordu. Türkiye’de üretilen bir modelle Avrupa’da üretilen lüks bir modelin vergi dilimi tıpkı düzeyde (yüzde 80) sıkışmış kalmıştı. Türkiye’de üretilen birtakım modellerin ÖTV oranı yüzde 70’e kadar düşerken, lükste bu düzey yüzde 100 oldu.
4.8 milyonluk lüks 5.3 milyona 1.1 milyonluk yerli 1 milyon oldu
Değişiklik öncesinde yerli ve lüks markalarda ÖTV dilimi kesişiyordu. 1.1 milyon liraya satılan yerli üretim model de yüzde 80 ile satılırken, 4.8 milyonluk lüksün de ÖTV oranı aynıydı. Artık fiyat farkı açıldı. Yerli modelin ÖTV’si yüzde 70’e düştü. 1.1 milyonluk etiket yaklaşık 1 milyon 40 bin lira düzeyine geriledi. 4.8 milyona satılan lüks modelin fiyatı ise yüzde 100 ÖTV ile 5.3 milyon liraya çıktı. Türkiye’de üretimi gerçekleşen Hyundai i10’un fiyatı 64 ila 73 bin lira, i20’de de 45 bin ila 77 bin lira ortasında düşüş gerçekleşti. Hyundai Bayon’un fiyatı da donanımına nazaran 42 bin lira ile 77 bin liraya kadar düşüş yaşadı.
Elektrikli arabada en az 150 bin lira zam
Elektrikli arabalarda de ÖTV artışı gerçekleşti. Uzun bir müddettir elektrikli araçlara uygulanan yüzde 10’luk ÖTV dilimi artık yüzde 25’e çıktı. Böylelikle ucuz elektrikli sevdasının en ucuzunda çabucak hemen 150 bin lira düzeyinde artış oldu. Yüzde 40 diliminde yer alan modellerin ÖTV’si de bundan bu türlü yüzde 55 olarak uygulanacak. Hiç kuşkusuz bu düzenlemeden en başta TOGG etkilenecek.
Aynı vakitte Türkiye pazarına özel olarak sunulan birçok markanın elektrikli modeli için de yeni dönemde yüzde 25’lik vergi dilimi üzerinden hesaplama yapılacak. Türkiye’de satılan en ucuz elektrikli arabanın fiyatı çabucak hemen 95 bin lira arttı. Yani 1 milyon 150 bin lira olan modelin fiyatı 1 milyon 240 bin liranın üzerine çıktı. Hyundai’nın kısa bir mühlet evvel satışa sunduğu Inster modeli de bu artıştan nasiplendi. Arabanın fiyatı 1 milyon 345 bin lira iken 1 milyon 527 bin liraya ulaştı. 1.9 milyon lira hududunda olan elektrikli araçların fiyatları da 2 milyon lira üzerine çıktı.
En ucuz şarj edilebilir hibrit fiyatı yüzde 11 arttı
Yapılan düzenleme son devirde trend haline gelmeye başlayan plug-in hibrit arabaları de etkiledi. Şarj edilebilir içten yanmalı modellerde ÖTV yüzde 30 düzeyinden yüzde 45’e çıktı. Burada da fiyatlar hafif de olsa değişti. Böylelikle gelmesi planlanan modeller üzerinde de yeni soru işaretleri oluştu. Bu tabloda Türkiye’de en çok satılan plug-in hibrit arabanın fiyatı 2.1 milyon lira düzeyinden 2.4 milyon lira düzeyine yaklaşmış olacak. Böylelikle BYD Seal U DM-i fiyatı bu hesaplamada ortalama yüzde 11 düzeyinde artmış olacak. Böylelikle halihazırda yüzde 30, yüzde 60 ve yüzde 70 olarak uygulanan oranlar, yüzde 45, yüzde 75 ve yüzde 85 olarak tekrar belirlendi.
“Bu yalnızca süreksiz bir çözüm”
Yapılan değişiklikle ilgili açıklama yapan Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği (ODMD) Başkanı Ali Haydar Bozkurt, “Otomotiv kesimine uygulanan ÖTV’nin hala motor hacmine dayalı bir sistemle belirlendiğini, vergi oranlarının artırıldığını ve yeni kademeler eklendiğini görüyoruz. Bu kapsamda, kelam konusu oranları belirleyen matrahlar da artırılarak bir düzenleme yapılmış durumda. Daha evvel olduğu üzere güncellemenin de kısa müddette tesirini kaybetmesi mümkündür. Bu nedenle, mevcut sistem sadece süreksiz bir tahlil sunmaktadır. Kalıcı ve uzun vadeli bir vergi sistemine geçilmesi gerektiğini bir kere daha vurguluyoruz” dedi.
