Türkiye’de otomotiv kesimi, bilhassa iç pazarda yüksek vergi yükü ve kur tesiriyle birlikte sıkıntı bir devir daha geçiriyor. Geçen yıl rekor kıran pazarın bu yıl tıpkı düzeye ulaşmamasını bekleyen dal temsilcileri, savaşın tesirinin hissedilmeye başlandığını lisana getirirken, öbür tarafta da yatırımcıların vites düşürdüğünü aktarıyor. Bilhassa Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) muafiyetine yönelik yapılan düzenleme ile birlikte pazarın birinci 3 ayının epeyce zayıf geçtiği görülürken, bölüm temsilcileri kapsamın genişletilmesini bekliyor. ÖTV muafiyetine yönelik yapılan son düzenleme ile birlikte ortopedik mani oranı yüzde 40 ve üzeri olan vatandaşlar da araç alımında vergi avantajından yararlanabilir hale geldi. Bu değişiklik, sistemin erişilebilirliğini artıran kıymetli bir adım olarak öne çıkıyor. Daha evvel daha sonlu bir gruba hitap eden muafiyet, artık daha geniş bir kullanıcı kitlesine ulaşma potansiyeline sahip. Ancak dal temsilcileri tesirin sonlu olacağını söylüyor. Listenin daralmasıyla birlikte pazara bulunacak tesirin sonlu olacağı da kaydediliyor.
En çok Çinliler etkilendi
Yapılan değişiklik, ÖTV muaf modeller üzerinde önemli bir daralmayı getirdi. Düzenlemeye eklenen yüzde 40 yerlilik kaidesi, ithal modelleri büsbütün devre dışı bıraktı. Muaf pazar böylelikle Türkiye’de üretim yapan markalardan oluşmaya başladı. Bu süreçte birçok ithal markanın ÖTV muaf pazarındaki satışları düştü. Toplam pazar hisselerinde da gerileme gerçekleşti. Bundan en çok etkilenenler ise Çinli üreticiler oldu. Kayıplar birinci çeyrekte yüzde 10’a ulaştı.
Listede 10 model var
ÖTV muafiyeti kapsamında alınabilecek araç listesi de üretime göre belirli. 8 modelin yer aldığı listede, Türkiye’de üretimi yapılan ve yerlilik oranı kaidesini karşılayan modeller öne çıkıyor. Bu kapsamda öne çıkan araçlar ortasında TOGG T10X ve TOGG T10F üzere yerli elektrikli modeller dikkat çekerken, içten yanmalı ve hibrit seçeneklerde ise Renault Clio, Renault Megane, Hyundai i20, Hyundai Bayon, Toyota Corolla, Toyota C-HR, Fiat Egea ve Renault Duster listeye giren modeller ortasında yer alıyor. Bu tablo, bilhassa B ve C segmentinde ağırlaşan, fiyat erişilebilirliği görece daha yüksek araçların öne çıktığını gösterirken, 10 yıl yeni muaf araç alamama kuralı daha güçlü modellere talebi artırıyor.
“Etkisi hudutlu olur, model kapsamı dar”
Yeni muafiyet kapsamı hakkında DÜNYA’ya özel açıklamalarda bulunan Toyota Türkiye Pazarlama ve Satış A.Ş. CEO’su Ali Haydar Bozkurt, Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nda yapılan değişiklikle birlikte ortopedik mani oranı yüzde 40’ın üzerinde olan şahısların ÖTV muafiyetinden yararlanarak araç almasının önü açıldığını söyledi. Yapılan son düzenlemeyle birlikte bu tesirin değerlendirildiğini aktaran Bozkurt, “Bunun sonlu bir tesir yaratacağını söylemek gerekir. Zira burada esasen muhakkak marka ve modeller bu kapsama giriyor. Münasebetiyle toplam pazarı üst taşıyacak bir tesirden çok, daha çok muhakkak bir müşteri kitlesine hitap eden bir tesirden kelam edebiliriz” dedi. Mevcut durumda asıl tesirin perakende müşterisinin alım gücü olduğunu belirten Bozkurt şöyle devam etti: “Savaşın getirdiği belirsizlik de tesirli. Elbette bu periyotta ÖTV muafiyetinden yararlanan bir müşteri kitlesi var ve bu talebi net halde görüyoruz. Bilhassa yerli üretim koşuluyla birlikte Toyota’nın Türkiye’de üretilen Toyota C-HR Hybrid ve Corolla Sedan modelleri bu kapsamda öne çıkıyor. Yılın başında kampanyalarla birlikte süratli bir satış ivmesi yakaladık ve stokların süratle tükendiğini gözlemliyoruz. Lakin bu tesirin toplam pazar üzerinde sonlu kalacağını, asıl belirleyicinin yeniden ekonomik beklentiler olacağını söyleyebiliriz. Öte yandan düzenlemede yer alan 10 yıl satamama kaidesi da değerli bir öge.”
Limit 2,8 milyon TL
Yeni düzenlemenin en dikkat çeken unsurlarından biri ise araçların 5 yıl boyunca satılamaması ve 10 yıl boyunca da yeni ÖTV muaf model alınamayacak olması. Bu kural, kısa vadeli al-sat uygulamalarını ortadan kaldırırken, kullanıcıları daha uzun vadeli düşünmeye zorluyor. Bu durum, satın alma kararında dayanıklılık, güvenilirlik ve garanti müddeti üzere kriterleri daha da değerli hale getiriyor. Uzun garanti sunan markalar bu noktada rekabette öne çıkma bahtı yakalıyor. 1 Ocak 2026’dan itibaren geçerli engelli araç alımında ÖTV muafiyet limiti yüzde 25,49 artışla 2 milyon 873 bin 972 liraya yükseldi. Bu limit, ÖTV ve KDV dahil fiyat olarak belirlendi. Satılacak araçlarda da en az yüzde 40 yerlilik oranı kaidesi konuldu. Böylelikle yüzde 90 ve üzeri engellilik oranına sahip bireyler yahut ortopedik mani raporu bulunanlar 10 yılda bir bu haktan yararlanabilecek hale geldi.
Muafiyetli en düşük fiyat 800 bin liradan başlıyor
ÖTV muafiyetli araç fiyatlarında vergi yüksekliğinden ötürü içten yanmalı araçlar hayli avantajlı hale geliyor. Elektrikli tarafta aslında ÖTV yüzde 25 düzeyinde olduğu için indirim oranı içten yanmalı versiyonlara nazaran çok da yüksek olmuyor. En ucuzlar listesinin başında uzun yıllardır Türkiye’de üretilen Fiat Egea geliyor. Baz donanımla Fiat Egea Sedan 1 milyon 429 bin liralık bir etiket taşıyor. Bunu ÖTV muaf sistemle birlikte satın aldığınızda bu fiyat yaklaşık 809 bin lira düzeyine kadar düşüyor. İkinci en uygun model ise tekrar İzmit tesislerinde üretilen Hyundai i20. Modelin baz versiyonu 1 milyon 425 bin liralık bir etiket taşıyor. Muaf tarafta ise aracın yaklaşık fiyatı 838 bin lira. Renault Clio 1 milyon 795 bin liralık etiketten 1 milyon lira düzeyine kadar düşerken, birebir durumu Hyundai Bayon da paylaşıyor. Toyota Corolla Sedan ise 1 milyon 894 bin liralık etiket karşısında 1 milyon lira düzeyinde. TOGG ise elektrikli modellere uygulanan yüzde 25’lik vergi kapsamında yaklaşık 1 milyon 869 bin liralık bir etiket taşırken, ÖTV muaf sistemle aracın fiyatı 1.4 milyon lira düzeylerine kadar düşüyor.