Türkiye otomotiv sanayii güçlü üretim altyapısı ve ihracat kabiliyeti ile öne çıkmayı sürdürüyor. Değişen global ticaret istikrarları ve yeni mutabakatlar kesim için daha güçlü bir rekabet periyoduna işaret ederken, riskler de her geçen gün artıyor. İstanbul’da gerçekleştirilen toplantıda risklerden bahseden Otomotiv Sanayi Derneği (OSD) Başkanı Cengiz Eroldu, küresel ölçekte otomotiv sektöründe dengelerin değiştiğinden bahsetti. Eroldu, Hindistan örneğini vererek, “Avrupa Birliği Çin ile rekabette yeni bir seviyeye geçti. Hindistan Çin’den daha rekabetçi, bu yüzden burayı kullanarak bir eşiği daha atlatmak istiyorlar. Bu yeni ticaret yaklaşımında Avrupa Birliği, Hindistan’a pazar açarken, Hindistan menşeli kesim ve komponentlerin Avrupa’da daha rahat kullanılmasının önü açılıyor. Birebir zamanda muhakkak bir kota dahilinde Avrupa üretimi araçların Hindistan’a vergisiz girişi planlanıyor. Bu durum bilhassa Türk otomotiv tedarik sanayii açısından risk oluşturabilir” dedi.
Kuzey Afrika, Türkiye’den daha rekabetçi
Öte yandan Avrupa Birliği ile ABD ortasında teknik mevzuatların karşılıklı tanınmasına yönelik gelişmelerin de dikkat çektiğini tabir eden Cengiz Eroldu, “Bu adım, Amerikan standartlarına nazaran üretilen araçların Avrupa’da satışının önünü açarken, Türkiye açısından rekabet dezavantajı yaratabilecek bir unsur” dedi. Maliyet tarafında ise Türkiye’nin rekabet gücünün zayıfladığına dikkat çeken Eroldu, Kuzey Afrika ülkelerinin daha düşük maliyet avantajı ile öne çıktığını, Türkiye’nin ise güçlü sanayi altyapısı ile fark yarattığını belirtti. Eroldu, lakin uzun vadede maliyet baskısının artmasının rekabet açısından risk oluşturabileceğini vurguladı. Eroldu şöyle devam etti: “Kuzey Afrika ülkeleri rekabetçilik manasında Türkiye ve Doğu Avrupa’dan daha âlâ durumdadır. Artık Türkiye’nin aslında bugün rekabetçilik katsayıları Orta Avrupa mertebesine geldi, Batı Avrupa’ya yaklaşıyoruz maalesef. Ve bugün Kuzey Afrika ülkeleri rekabetçilik endeksleri açısından Türkiye’den daha âlâ durumdalar. Bilhassa Fas’ın İspanya’ya bu kadar yakın olması doğal lojistik anlamda değerli.”
2025 yılında dünya genelinde araç üretimi yüzde 4 artışla 96,5 milyon adede ulaştı. Bu artışın ana sürükleyicisinin Çin olduğunu anlatan Cengiz Eroldu, “Çin’in üretimi yüzde 10 artarak 34,5 milyon adede, ihracatı ise yüzde 21 artışla 7,1 milyon adede yükseldi. Yeni kuşak araçların toplam üretim içindeki hissesi yüzde 51’e çıktı. Avrupa Birliği’nde üretim 14 milyon adet seviyesinde yatay kalırken, ihracat yüzde 4 düşüşle 4,5 milyon adede geriledi. ABD’de ise üretim yüzde 4 azalarak 10 milyon adet düzeyinde gerçekleşti. ABD’de karbon emisyon teşviklerinin kaldırılması, pazar yapısını direkt etkileyen faktörler ortasında gösterildi” diye konuştu.
Türkiye hafif ticari üretiminde birinci sırada
Türkiye’nin araba üretiminde Avrupa’da 6’ncı, hafif ticari araçta tekrar 1’inci, toplam hafif araç üretiminde ise 5’inci sıraya yükseldiğini hatırlatan Cengiz Eroldu, hafif ticari araçta geçen yıl kaybedilen liderliğin geri kazanılmasına dikkat çekti. Otobüs üretiminde Avrupa liderliğinin devam ettiğini vurgulayan Eroldu, “Türkiye dünya genelinde 4’üncü büyük otobüs üreticisi. Hafif ticari araçta ise Türkiye küresel sıralamada 9’uncu basamakta bulunuyor. Hafif ticari araç tarafında Türkiye’nin performansı daha da belirginleşti. Avrupa pazarının yüzde 8,8 daraldığı bir devirde Türkiye’nin ihracatını artırması, bölümün rekabet gücünü ortaya koydu” dedi. Avrupa ağır ticari araç pazarında ise Türkiye kamyonda 4’üncü, otobüste 5’inci pazar konumunda bulunuyor. Avrupa genelinde neredeyse tüm segmentlerde birinci 5 içinde yer alan Türkiye, pazar büyüklüğü açısından da güçlü konumunu sürdürüyor. Buna rağmen Avrupa’da kamyon pazarında yüzde 6,2’lik daralma yaşanması, kıta ekonomisine ait zayıflama sinyalleri olarak değerlendiriliyor.
Pazardaki zayıf seyir üretimi de etkiledi
2026 yılının birinci çeyreğine ait datalar ise üretim tarafında hudutlu bir gerilemeye işaret etti. Türkiye’nin toplam otomotiv üretimi birinci üç ayda yüzde 7 düşüş gösterdi. Bu gerilemede, yeni yatırım sürecine giren bir üreticinin faaliyetlerini süreksiz olarak azaltmasının tesirli olduğunu belirten Cengiz Eroldu, ocak ayının klasik olarak zayıf geçmesi ve birinci çeyrek dinamiklerinin de üretim sayılarını aşağı istikametli etkileyen öbür ögeler ortasında yer aldığını bildirdi. İhracat adetlerinde de emsal bir düşüş görüldüğünü aktaran Eroldu, “İhracat bedeli yüzde 3 artış kaydetti. Bu artışın, daha yüksek fiyatlı ve katma pahalı araç ihracatından kaynaklandığını” söyledi. Alt segmentler incelendiğinde üretimdeki zayıflığın yüklü olarak araba tarafında olduğu görüldü. Buna karşılık ağır ticari araç kümesinde olumlu seyir devam etti. En sert daralma ise traktör kesiminde yaşandı. Türkiye’de traktör üretimi yılın birinci çeyreğinde geçen yılın tıpkı periyoduna nazaran yüzde 37 geriledi. İç pazarda ise daralma yüzde 56 düzeyine ulaştı. Üreticilerin ihracatla bu kaybı telafi etmeye çalıştığı, lakin yüksek vergilerden ötürü iç pazardaki daralmanın kesimi önemli formda baskıladığı söz edildi. İç pazara ait Eroldu, Türkiye’nin Batı Avrupa’dan farklı bir dinamiğe sahip olduğunu anlattı. Avrupa’da ekonomik belirsizlik devirlerinde tüketicilerin harcamaları kıstığını tabir eden Eroldu, Türkiye’de arabanın yatırım aracı olarak görülmesinin talebi canlı tuttuğunu vurguladı.
Çin ile 46 milyar dolarlık açık sürdürülebilir değil
Dış ticaret tarafında Türkiye’nin otomotiv sanayii önder bölüm olmayı sürdürdü. Ocak-şubat periyodunda dış ticaret istikrarı 53 milyon dolar ile başa baş düzeyde gerçekleşti. Sırf araba özelinde bakıldığında yılın birinci aylarında 1,3 milyar dolarlık dış ticaret açığı oluştuğunu paylaşan Eroldu, “Küresel jeopolitik gelişmelerin de bölüme tesiri sürüyor. Güç fiyatlarındaki artış bilhassa plastik ve türevleri üzerinden üretim maliyetlerini üst çekiyor. Bu durum sadece otomotiv değil, tüm dallarda enflasyonist baskıyı artıracak” dedi. Eroldu, Türkiye’nin Avrupa ile entegrasyonunu koruduğu sürece rekabet gücünü sürdürebileceğini belirtirken, Çin ile dış ticaretteki dengesizliğe de dikkat çekti. Türkiye’nin Çin’e karşı yaklaşık 46 milyar dolarlık dış ticaret açığı bulunduğunu tabir eden Eroldu, bu tablonun sürdürülebilir olmadığını söyledi.
Yerli üretim tekrar artışa geçti
İç pazarda yerli üretimin hissesinde da artış kaydedildi. Buna ait konuşan Cengiz Eroldu, “Toplam yerlilik oranı birinci çeyrekte yüzde 35’e yükseldi. Geçen yılın birebir devrinde bu oran yüzde 31 düzeyindeydi. 2025 yılı genelinde ise yüzde 29 olarak gerçekleşmişti. Segment bazında bakıldığında arabada yerli hissesi yüzde 32’den 36’ya, hafif ticari araçta yüzde 22’den 23’e, kamyonda ise yüzde 61’den 68’e çıktı. Bu artış, son periyotta yapılan yatırımların tesiriyle oldu. Kapasite kullanım oranı ise birinci çeyrekte ortalama yüzde 60 düzeyinde gerçekleşti. Hafif araç kümesinde yatırım kaynaklı süreksiz düşüş yaşanırken, kamyon ve otobüs kümesinde besbelli güzelleşme görüldü. Traktör kesimi ise kapasite kullanımında en zayıf performansı gösteren alan oldu” dedi.