Türkiye araba pazarı son yıllarda büyük bir dönüşüm içinde . Artan elektrikli araçlarla birlikte, vites tercihleri de teke düşerken, pazarda manuel vitesli araçlar da süratle siliniyor. Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği (ODMD) bilgileri de global araştırmalarla birlikte okunduğunda tablonun epeyce ne olduğu ortaya çıktı. Manuel vites akım araba dünyasından çıktı. Türkiye’de 2026 yılı itibarıyla satışta 282 araba modeli bulunuyor. Bunun yalnızca 11’i düz vites yani manuel. Bu tablo, manuel vitesin toplam araba modeli havuzu içindeki hissesinin yüzde 3,9 seviyesine kadar indiğini ortaya koyuyor. Yani showroomlara giren her 100 otomobilin yalnızca 4’ü manuel. Geri kalan büyük çoğunluk ise tamamen otomatik. 5 yıl evvel manuel vites oranı yüzde 20’ye çok yakındı. Mevcut eğilim devam ederse, manuel vites önümüzdeki birkaç yıl içinde büsbütün niş, akabinde ise nostaljik bir teknolojiye dönüşmesi çok da uzak değil.
5 yılda dramatik erime
2020 yılında Türkiye’de satışta bulunan 263 araba modelinin 45’inde manuel şanzıman seçeneği yer alıyordu. Bu da manuel araç hissesinin yüzde 17,1 düzeyine olduğunu gösteriyor. Yani her 100 otomobilin 17’si 2020 Türkiye’sinde manuel olarak satılıyordu. Ortadan geçen süreçte, manuel model sayısı 45’ten 11’e düştü. Toplam hisse yaklaşık 13 puan geriledi. Pazardaki yük 4’te 1 düzeyinden yok denecek noktaya indi. Bu değişim, Türkiye otomotiv pazarında çok süratli bir dönüşüm yaşandığını ortaya koydu.
Satılan her 100 arabanın 3’ü bile manuel değil
Bu yılın birinci çeyreğinde Türkiye’de satılan arabaların 204 bin 931 adedi yani yüzde 97,3’ü otomatik. 5 bin 757 adedi yani yüzde 2,7’si düz vitesli araçlardan oluşuyor. ODMD datalarına nazaran, bu tablo artık manuel vitesin pazarda neredeyse yok olduğunu açık halde ortaya koydu. Satış tarafına bakıldığında Türkiye’de satılan her 100 arabanın yalnızca 3’e yakını manuel. Geçen yılın birebir dönemine nazaran, otomatik araçların hissesi yüzde 94,6 seviyesindeydi. Düz vitesli araçlar da pazardan yüzde 5,4 hisse alıyordu. Yani manuel vitesin hissesi bir yılda yarı yarıya erimiş oldu.
Talep önemli bir biçimde düştü
Pazarın dinamiklerine bakıldığında manuel vites sayısıyla, satılan manuel vites sayısındaki hisse örtüşüyor. Model bazında manuel oranı yüzde 3,9 düzeyinde. Satış bazında ise bu oran yüzde 2,7 olarak dikkat çekiyor. Manuel olan arabalar çok düşük adetlerde satılıyor. Sorun yalnızca seçeneklerin azalması değil, talebin de önemli bir formda düşmesi. Artık birçok modelde otomatik şanzıman standart haline gelirken, birçok segment de fiilen yok oldu. Artık azalma değil, bir yok olma periyodu çoktan başladı.
Elektrikli pazarı yüzde 100 otomatik
Otomotiv kesimindeki en büyük kırılma noktası ise elektrikli araçlar oldu. Tam elektrikli araçlarda düz vitesli şanzımanlara yer verilmiyor. Hibrit sistemlerde de manuel neredeyse büsbütün terk edildi. SUV ve elektrikli araçların hissesi arttıkça manuel doğal olarak eridi. İngiltere kaynaklı bilgiler de bu dönüşümü destekliyor. Elektrikli araçların yaygınlaşması, manuel vitesin teknolojik olarak gereksiz hale gelmesine yol açıyor.
D segmentinde hissesi yok C segmentinde yüzde 3,6
Veriler segment bazında da epey dikkat cazibeli. Tabloya nazaran, artık manuel vitesli arabaların hiçbir segmentte ana segmet olmadığı görüldü. Giriş segmentinde bile artık manuel yok. ODMD bilgilerine nazaran, A (mini), D (orta), E (lüks) segmentlerinde otomatik oranı yüzde 100. F (üst lüks) segmentte otomatik oranı yüzde 99,7 iken manuelin hissesi yüzde 0,3. B sınıfında da otomatik araçların hissesi yüzde 97,5 iken manuel bu satış serisinden yüzde 2,5 hisse aldı. En fazla manuel aracın satıldığı sınıf ise kompakt C segmenti. Burada otomatik araçların hissesi yüzde 96,4. Düz vites araçların aldığı hisse da 3,6. Türkiye’de en çok tercih edilen C segmentinde bile bu geçişin epeyce yüksek olması dönüşüm hakkında ipucu veriyor.
Avrupa’da düşüş var Türkiye’de ise daha dramatik
Türkiye’deki bu dönüşüm aslında global bir trendin modülü. Birebir vakitte üretimler de yüklü olarak otomatik. İngiltere merkezli araştırmalar ve otomotiv yayınları, manuel vitesin süratle yok olduğunu net biçimde ortaya koydu. Yapılan tahlillere nazaran, İngiltere’de manuel sunulan model sayısı bir yılda 82’den 67’ye düştü. İncelenen yaklaşık 300 modelin 225’i sırf otomatik olarak satılıyor. Manuel aracın pazar hissesi böylelikle yüzde 25’in altına geriledi. 2011’de yeni araçların yalnızca yüzde 25’i otomatikken, 2020’ye gelindiğinde bu oran yüzde 80’e çıktı. Bu da manuel vitesin sırf gelişmekte olan pazarlarda değil, Avrupa’nın esaslı otomotiv ülkelerinde bile süratle gerilediğini gösteriyor. Ancak Türkiye araba pazarında düşüş daha dramatik.
Manuel ile otomatik farkı 250 bin lira seviyesinde
Artık tüketiciler de fiyata çok takılmıyor. Bir manada yıllardır süregelen bir algının da sona erdi. Evvelden manuel araçlar daha ucuzdu, daha az yakardı ve daha yaygındı. Bugün ise otomatik şanzımanlı araçlar fiyat olarak daha erişilebilir. Eskisi üzere büyük fiyat farkları yok. Yakıt tüketimi ölçütü değişti. Artık otomatik vitesli araçlar da epey az yakmasının yanında manuel araçlardan bile düşük hale geliyor. Kampanyalar güçlü, kredi seçenekleri var. Bu yüzden düz vites aracı tercih etmek için pek de neden kalmıyor. Bugün bakıldığında Türkiye’de satılan en ucuz arabalar ortasında manuel-otomatik farkı da 250 bin lira düzeyinde. Bu da farkın düştüğünü gösteriyor.