Sağlık Bakanlığı’nın 2025 verileri, birinci basamak hizmetlerdeki yük dağılımına ilişkin çarpıcı bir tablo ortaya koyuyor. Aile hekimlikleri, toplam başvuruların önemli bir kısmını karşılarken, bu yoğunluğun arkasındaki dinamikler ve sahadaki talepler dikkat çekiyor.
Verilere göre yılda milyonlarca müracaatın yönlendirildiği aile hekimliklerinde yalnızca muayene değil; koruyucu sağlık hizmetleri, aşılama, bebek-çocuk izlemeleri, gebe takibi, kronik hastalık yönetimi ve taramalar da eş zamanlı yürütülüyor. Bu karmaşık iş yükü, sahadaki hekim ve sağlık personelinin kapasitesine dair farklı bir bakış gerektiriyor.
Aile Hekimliklerinin Payı ve İş Yükü Dağılımı
2025’te toplam 1.138.060.185 müracaatın kaydedildiği sistemde, 466.327.428 başvuru aile hekimliklerinde karşılandı; böylece birinci basamağın payı yüzde 41’e ulaştı. Üstelik bu hizmetler, toplam hekim sayısının yalnızca küçük bir kısmı tarafından veriliyor: Toplam 232.315 hekim içinde aile hekimliği birimlerinde görev yapanların sayısı, sistemin yükünü açıklıyor.
Hekim Başına Düşen Başvuru ve Karşılaştırma
Hesaplamalar, aile hekimliği birimi başına yıllık ortalama yaklaşık 15.500 müracaat düştüğünü; buna karşın diğer basamaklarda hekim başına yıllık müracaatın yaklaşık 4.700 civarında olduğunu gösteriyor. Bu kaba karşılaştırma, aile hekimliğindeki başvuru yükünün yaklaşık 3,3 kat daha yüksek olduğunu ortaya koyuyor ve saha gerçekliğinin altını çiziyor.
Hizmetin Kapsamı ve Sahadan Gelen Talepler
Ahmet Kandemir, aile hekimliklerinin sadece poliklinik muayenesiyle sınırlı olmadığını; koruyucu sağlık, aşı takibi, pediatrik izlemeler, gebe bakımı, kronik hastalık yönetimi ve acil durumların birinci temas noktasını oluşturduğunu vurguluyor. Bu çok yönlü hizmet yükü, zaman ve yetki ihtiyacını artırıyor.
“Biz daha fazla görev istemiyoruz.” ifadesiyle sendika taleplerini özetleyen Kandemir, nitelikli sağlık hizmeti sunabilmek için yeterli zaman, yetki ve uygun çalışma koşulları talep ettiklerini belirtiyor. Bu vurgu, hem hasta güvencesi hem de sağlık çalışanlarının sürdürülebilirliği açısından önem taşıyor.
Sonuçlara Dair Değerlendirme
Rakamlar, Türkiye’de birinci basamağın sağlık hizmeti sunumunda merkezi bir rol oynadığını; ancak mevcut personel dağılımı ve çalışma koşullarıyla bu yükün sürdürülemez bir boyuta ulaşabileceğini gösteriyor. Politika belirleyiciler ve uygulayıcılar için çözüm odaklı adımların gerekliliği, verilerin sunduğu en açık çıkarım.