Gana Cumhurbaşkanı John Dramani Mahama, New York’ta düzenlenen bir konuşmada, ABD tarafından teklif edilen sağlık anlaşmasını kabul etmeyeceklerini açıkladı. Mahama, anlaşmanın içerdiği bazı maddelerin Gana’nın egemenlik ve gizlilik ilkeleriyle bağdaşmadığını vurgulayarak kararın arkasındaki gerekçeleri kamuoyuyla paylaştı.
Devlet yetkililerine göre, önerilen metin; hassas sağlık verilerinin paylaşılması, ülkenin sağlık programlarına maddi katkı yükümlülüğü ve getirilen tıbbi ürünlerin denetim süreçlerine ilişkin endişeler barındırıyordu. Mahama, bu koşulların Gana için küçültücü ve kabul edilemez olduğunu belirtti.
Bakanlar Kurulu’nun Kararı ve Resmi Bildirim
Sağlık Bakanlığı anlaşmayı titizlikle inceledi ve sonuçları Bakanlar Kurulu’na sundu. Kurul, bazı maddeleri reddetti ve anlaşmanın kabul edilemeyeceği sonucuna vardı. Mahama, Sağlık Bakanı’na ABD Büyükelçiliği’ne resmi olarak reddettiklerini iletmesini talimat verdi.
Veri Güvenliği, Karşı Finansman ve Denetim Sorunları
Mahama’ya göre, metin Gana’nın tıbbi kayıtlarını ve ülkenin patojen profiline ilişkin bilgilerini paylaşmasını istiyordu; bu, ulusal sağlık verilerinin kontrolünü zayıflatma riski taşıyordu. Ayrıca anlaşma, Gana’dan belirli oranlarda finansal katkı talep ediyor ve ülkeye gönderilen ilaçların ulusal düzenleyici kurum tarafından kontrol edilmemesi ihtimalini getiriyordu. Tüm bu unsurlar, hükümetin anlaşmaya mesafeli durmasına yol açtı.
Accra Reset: Bağımsızlık ve Yerli Kapasiteye Yatırım
Gana, dış yardımlara olan bağımlılığı azaltmayı ve sağlık ekosistemini güçlendirmeyi hedefleyen “Accra Reset” inisiyatifini hayata geçiriyor. Mahama, ülkenin ilaç ve aşı üretim kapasitesini artırma ve sürdürülebilir finansman modelleri geliştirme yolunda adımlar attıklarını belirtti. Bu hamle, sağlık sistemini yeniden yapılandırma vizyonunun merkezinde yer alıyor.
Nihai Not: Gana, aynı kararı daha önce de Nisan 2026’da almış; beş yıllık anlaşma çerçevesinde banka edilen yaklaşık 109 milyon dolarlık desteğin teklif edildiği müzakereler Kasım 2025’te başlamıştı. Taraflar arasında bir uzlaşma hedefi 24 Nisan 2026 olarak belirlenmişti, ancak hükümetin endişeleri nedeniyle anlaşma tekrar reddedildi.