Türkiye’de Tıpta Uzmanlık Sınavı (TUS) tercihlerinde büyük cerrahi branşların son sıralarda yer alması, sıhhat sistemi için kritik bir ikaz olarak görülüyor. Uzmanlara nazaran genç tabipler ağır iş yükü, yüksek risk ve ruhsal baskı nedeniyle cerrahiden uzaklaşıyor.
Kalp ve Damar Cerrahı Prof. Dr. Cengiz Köksal, tehlikenin büyüklüğünü şu sözlerle ortaya koyuyor: “Yakında Türkiye’de yetişmiş kalp ve damar cerrahı bulamayabiliriz. Yerlerini yurtdışından gelen tabipler alabilir.”
(Prof. Dr. Cengiz Köksal)
“Ağır sorumluluk ruhsal yükü artırıyor”
Prof. Köksal, cerrahların maruz kaldığı yüksek gerilimin altını çiziyor. Açık kalp ameliyatlarının mevt riski yüzde 2–3 ortasında seyrederken, bu oran kolay operasyonlarda yüzde 0,4.
Bu fark genç doktorlarda caydırıcı tesir yaratıyor.
Türkiye’de 5 yıllık eğitim ve 2 yıllık zarurî hizmet sürecinin akabinde cerrahlar her gün “ölüm kalım” konuşmalarıyla yüzleşiyor. Köksal’a nazaran en büyük motivasyon kaybı şu nedenlerden kaynaklanıyor: Çok iş yükü, dava korkusu ve şiddet riski, medyanın yıpratıcı lisanı.
Yetersiz kar ve adil olmayan risk-ücret dengesi
Köksal, İngiltere ve Almanya’da da yerli hekimlerin ağır cerrahi yerine pratisyenlik üzere daha sakin alanları tercih ettiğini belirtiyor.
ABD’de ise iş yükü ağır olmasına karşın yüksek kar motivasyonu dengeyi sağlıyor.
Erciyes Üniversitesi’nden Doç. Dr. Rıfat Özmen, TUS sonuçlarının gençlerin artık iş-yaşam istikrarı ve gelecekteki mesleksel garantiye daha fazla değer verdiğini gösterdiğini söylüyor.
“Her stajda ‘Kalp cerrahisi düşünen var mı?’ diye soruyorum, genelde yalnızca bir iki el kalkıyor” diyen Özmen, ilginin giderek azaldığını aktarıyor.
Cerrahinin geleceği teknoloji ve grup çalışmasında
Doç. Dr. Özmen’e göre cerrahiyi tekrar cazip kılmak için; simülasyon, robotik cerrahi ve VR eğitimlerinin yaygınlaşması, ameliyathanelere erken devirde öğrenci iştiraki, mentorluk programlarının güçlendirilmesi, yurt içi ve dışında müşahede imkânlarının artması mecburî.
Robotik cerrahi, minimal invaziv operasyonlar ve multidisipliner grup yapılarının süratle geliştiğini vurgulayan Özmen, “Önümüzdeki 10 yıl büsbütün teknolojiyle bütünleşmiş cerrahi çağı olacak” dedi.