Gözde oluşan kötü huylu kitleler bazen sessiz ilerleyebilir; uzun süre şikâyet yaratmadan ilerleyen olgular nadir değildir. Görme kalitesindeki değişimler, aniden ortaya çıkan ışık parlamaları veya göze yerleşen koyu lekeler hastaların ilk fark ettikleri belirtiler arasındadır. Ne var ki bazı hastalarda tanı konduğunda kanser, akciğer veya karaciğer gibi uzak organlara yayılım göstermiş olabilir.
Bandırmaspor forması giyen ve daha önce Adana Demirspor’da da oynayan 25 yaşındaki futbolcu Tolga Kalender’in ölümü, göz tümörlerinin yol açabileceği ağır seyri bir kez daha gündeme taşıdı. Kalender’in yakınlarından alınan bilgilere göre yaklaşık bir yıl önce gözünde tümör tespit edilmiş; tedavi uygulanmış, yaz başında düzelme izlenmiş ancak daha sonra hastalığın akciğerlerine kadar ilerlediği belirtilmiş.
Göz tümörü nedir, kansere eşdeğer mi?
Göz tümörü terimi, göz veya çevresindeki dokularda anormal hücre çoğalmasını ifade eder; bunlar iyi huylu veya kötü huylu olabilir. Dolayısıyla gözde bir tümör görülmesi otomatik olarak kanser anlamına gelmez. Yetişkinlerde en sık görülen primer göz kanseri intraoküler melanomdur (göz melanomu). Bunun yanında göz lenfoması gibi farklı kanser türleri de görülebilir. Melanom nadir bir kanser olmakla birlikte; iris, siliyer cisim veya koroid gibi farklı göz dokularında ortaya çıkabilir.
Hangi yakınmalara dikkat edilmeli?
Bulanık görme veya görme kaybı: Görüntüde bozulma, çarpılma veya görme alanının kısmi kaybı oluşabilir.
Işık çakmaları ve uçuşan cisimler: Ani parlamalar, hareket eden noktalar ya da çizgiler görme alanında belirebilir.
Gözde koyu leke veya renk değişikliği: İriste ya da gözün beyaz kısmında zamanla büyüyen siyahımsı bir alan fark edilebilir.
Göz bebeğinde şekil değişikliği veya gözün öne çıkması: Göz bebeğinin boyutunda ya da şeklinde farklılık, gözün normal pozisyonunun bozulması gibi bulgular olabilir.
Amerikan Kanser Derneği’ne göre göz melanomu her zaman ağrıya neden olmaz; bazı olgularda erken dönemde hiç belirti görülmeyebilir. Ayrıca bu belirtiler yalnızca kanserden kaynaklanmayıp diğer göz hastalıklarında da görülebilir.
Metastaz riski: Göz kanseri akciğere yayılır mı?
Kötü huylu göz tümörleri kan yoluyla veya lenfatik yollarla vücudun uzak bölgelerine sıçrayabilir; bu sürece metastaz denir. Göz içi melanomlarda en sık hedef organ karaciğerdir, ancak akciğer, kemik ve diğer organlarda da metastaz görülebilir. Konjonktiva kaynaklı bazı tümörlerin de akciğer ve karaciğere yayılabildiği bilinmektedir. Metastaz riski; tümörün tipi, büyüklüğü ve biyolojik özelliklerine göre değişir. Tolga Kalender örneğinde hangi tip tümör olduğu kamuoyuna açıklanmadığı için spesifik bir mekanizma belirtmek mümkün değildir.
Tanı süreci nasıl işler?
Göz tümörleri için detaylı oftalmolojik muayene ilk adımdır. Göz dibi muayenesi sırasında göz bebeği genişletilerek iç yapılar değerlendirilir. Şüphe varsa göz ultrasonu, optik koherens tomografi (OCT) ve manyetik rezonans (MR) gibi görüntülemeler kullanılır. Eğer kanser düşünülüyorsa; hastalığın vücuda yayılımını araştırmak için karaciğer ultrasonu, bilgisayarlı tomografi veya MR ek olarak istenebilir.
Tedavi seçenekleri ve erken tanının önemi
Tedavi, tümörün türü, boyutu, göz içindeki yeri ve metastaz durumuna göre planlanır. Göz içinde sınırlı kalan melanomlarda radyoterapi sık tercih edilen bir yöntemdir; cerrahi veya lazer uygulamaları uygun vakalarda kullanılabilir. İleri evre hastalıklarda ise immünoterapi, hedefe yönelik ilaç tedavileri ve metastaz gösteren organlara yönelik müdahaleler gündeme gelir.
Erken tanı kritik önemdedir: Yeni başlayan görme azlığı, ışık çakmaları, görme alanı değişiklikleri veya gözde büyüyen koyu lekeler mutlaka göz hekimi tarafından değerlendirilmelidir. Ani görme kaybı ise acil değerlendirme gerektirir. Erken saptama, hastalığın yaygınlığının belirlenmesine ve uygun tedavi stratejisinin seçilmesine olanak verir; ancak tüm tümörler aynı seyri izlemez ve bireysel özellikler tedavi ve prognozu etkiler.