Hantavirüs dünyaya dehşet salıyor. Birçok ülkede hadise tespit edilirken ülkemizde son durum araştırılıyor. Mevzu gündemden düşmezken arka arda “Hantavirüs Türkiye’de var mı” sorusuna yanıt aranıyor.
Hantavirüs Türkiye’de var mı?
Ülkemizde şimdi hantavirüs hadisesine rastlanmadı. Sıhhat Bakanlığından en son yapılan açıklamada “Ülkemizde şimdi olumlu olay tespit edilmemiştir. Vatandaşlarımızın sırf resmî makamlar tarafından yapılan açıklamaları dikkate almaları, kamuoyunda sirkülasyona giren doğrulanmamış bilgilere karşı dikkatli olmaları kıymet arz etmektedir. Bakanlığımız; halk sıhhatini tehdit edebilecek her türlü bulaşıcı hastalığa karşı; tarama, tedbire, denetim ve izleme çalışmalarını ilgili tüm üniteleriyle kesintisiz biçimde sürdürmektedir” denildi.
Hantavirüs belirtileri neler, beşere bulaşır mı?
Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Duran Tok, “Hantavirüs şimdilik önemli bir pandemi tehdidi değildir. Bunun için panik olmak yerine, önlem alınmalıdır” dedi.
Hantavirüsün son günlerde Güney Amerika açıklarındaki bir yolcu gemisinde görülen olaylar ve Andes virüsü varyantının beşerden beşere bulaşma riski nedeniyle hem global ve hem de lokal halk sıhhati gündeminde yine yer aldığını tabir eden Liv Hospital Ankara Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Duran Tok, bu durumun birebir vakitte virüsü yalnızca bir etraf sıhhati sorunu olmaktan çıkarıp, hastane enfeksiyon denetimi de gerektiren bir boyuta taşıdığına dikkati çekti.
“Fare hastalığı hakkında gerçekler”
Hantavirüsün tabiatta bilhassa tarla fareleri ve birtakım kemirgen tiplerinin salgılarında (idrar, dışkı, tükürük) bulunan bir virüs olduğunun altını çizen Tok, “İnsanlara ekseriyetle bu atıklara temas ya da atıkların kuruyup havaya karışması sonucu tozların solunmasıyla bulaşır. Virüsün kuluçka müddeti 1-8 hafta üzere geniş bir bant aralığı olduğundan, bu durum kaynağın tespitini güçleştirebilmektedir formunda konuştu.
“Gemideki hantavirüs çeşidi daha ölümcül”
Hantavirüslerin klasik olarak ‘Eski Dünya’ (Avrupa/Asya – böbrek tutulumlu) ve ‘Yeni Dünya’ (Amerika – akciğer tutulumlu) olarak ikiye ayrıldıklarını belirten Tok, “Asya-Avrupa kökenlilerde vefat oranı daha düşüktür. Lakin; Güney Amerika açıklarındaki bir yolcu gemisinde (MV Hondius) görülen hadiseler daha önemli seyredebilen gruptandır” tabirlerini kullandı.
“Kanamalı Ateşli Böbrek Sendromu ülkemizde baskın form”
Prof. Dr. Tok, hastalığın iki başka sendromu olduğunu aktararak “Daha önemli seyreden Hantavirüs KardiyoPulmoner Sendromu‘nda (Hantavirüs kalp akciğer tutulumlu sendromu); spesifik olmayan ateş, kas ağrısı, halsizlik ve önemli sindirim sistemi semptomlar (bulantı/kusma). Sonraki periyotta ise süratle ilerleyen akciğer ödemi ve şok görülür. Bu form Amerika’da baskın olan formdur. Kanamalı Ateşli Böbrek Sendromu ise; ateş, baş ağrısı, kas ağrısı, bulantı, karın-bel ağrısı ve akut böbrek hasarı ile seyreder. Bu form ülkemizde, Avrupa ve Asya’da baskın olan formdur” açıklamasında bulundu.
Toplumun alması gereken önlemler
Toplumun hantavirüse karşı 3 yolla tedbir alabileceğinin altını çizen Tok, bunları şöyle anlattı:
Temizlikte Islak Sistem, kömürlük, depo yahut eski meskenleri temizlerken asla kuru süpürge yahut elektrikli süpürge kullanmayın. Tozu havalandırmak virüsü solumanıza neden olur. Evvel çamaşır sulu suyla (yüzde 10’u çamaşır suyu) alanı ıslatın, 5-10 dakika bekleyin ve sonra silin. Kemirgen Denetimi, meskenlerin girişlerini kapatın, besinleri kapalı cam/metal kaplarda saklayın. Şahsî Korunma, kırsal alan temizliklerinde maske ve eldiven takın. Ayrıyeten dış ortama sağlam virüsler olmadığı için yıkama, paklık ve hijyen ile yayılımın önüne geçilebilir.
“Yalancı griple karışabilir”
Hantavirüsün halk sıhhati açısından kimi temel tehlikeler barındırdığını söyleyen Tok, “Hastalık sık görülmez lakin bulaştığında akciğer ve böbrek yetmezliği üzere hayati riskler oluşturabilir. Ayrıyeten yalancı grip riski de dikkate alınmalıdır. Zira birinci belirtiler grip ile çok karıştırılır. Lakin kemirgen teması hikayesi varsa yahut nefes darlığı eklenirse durum acildir” dedi.
“Yeniden bir pandemi ihtimalı yok ancak önlem şart”
Dünya Sıhhat Örgütü (DSÖ) yetkililerinin hantavirüsün beşerler ortasında fakat uzun müddetli ve çok yakın temas sonucunda yayılabildiğini bildirdiğini işaret eden Tok, “İnsandan beşere bulaşma Andes suşuna mahsus ve son derece enderdir. Ayrıyeten toz ve enfekte kemirgen hayvan çıkartıları yoluyla bulaşması nedeni ile global bir pandemi riski düşük kabul edilmektedir. Hantavirüs şimdilik önemli bir pandemi tehdidi değildir lakin ferdi seviyede öldürücülüğü yüksek olduğu için farkındalık hayat kurtarabilir. Bunun için panik olmak yerine, önlem alınmalıdır” tabirlerini kullandı.
“Erken müracaatta testler negatif çıkabilir”
Tok, teşhiste hastada alınan hikaye ve klinik kuşkunun epey kıymetli olduğunu anlatarak “Örneğin; kırsal alan, tarla, orman, depo, gemide kapalı alanlar yahut kemirgenlerle temas hikayesi olan ve birebir vakitte ateşi olan hastalarda klinik kuşku kesinlikle akla gelmelidir. Laboratuvar tanısı ekseriyetle ELISA ile hantavirüs IgM/IgG antikorlarının gösterilmesi yahut erken periyotta viral RNA’nın saptanması ile konur. Erken müracaatlarda testler negatif çıkabileceğinden, şayet klinik kuşku devam ediyorsa tekrar test edilmelidir” halinde konuştu.
“Tedavide yalnızca destekleyici bakım uygulanıyor”
Hastalığın spesifik bir tedavisi olmadığının altını çizen Tok, “Tedavi büsbütün destekleyici bakımdır. Sıvı-elektrolit istikrarının dikkatli idaresi, oksijen dayanağı ve gerektiğinde ağır bakım takviyesi sağlanır” dedi.
Hantavirüs Türkiye’de yeni değil
Türkiye’de Hantavirüs ile ilgili 1997’den bu yana başta Karadeniz Bölgesi olmak üzere vakit zaman olaylar bildirildiğini vurgulayan Tok, hastalığın yeni olmamasına karşın neden değerli olduğu sorusuna ise şu biçimde karşılık verdi:
“Söz konusu gemideki Andes suşu bizim coğrafyamızdaki cinslerden farklıdır. Andes tipi akciğerleri etkilemekte ve çok daha ağır seyretmektedir. Ülkemizde risk düşük olmakla birlikte tekrar de başta kırsal alanlar olmak üzere tarım ve hasat döneminde kemirgen temasından kaçınmak, hijyen kuralarına riayet hayli kıymetlidir.”