Migren, genellikle başın bir yanında zonklayan, yaşam kalitesini bozan ve çeşitli tetikleyicilerle alevlenebilen bir baş ağrısı türüdür. Kadınlarda daha sık görülen bu rahatsızlık; stres, hormonal değişimler, güçlü kokular veya bazı gıdalar gibi etkenlerle ortaya çıkar. Atağın ilk işaretleri fark edildiğinde hızlı davranmak, atak şiddetini azaltabilir veya tamamen durdurabilir.
Prof. Dr. Derya Uludüz’ün önerilerine göre, atak başlamadan hemen önce alınacak pratik önlemler çoğu zaman belirleyici olur. Aşağıda verilen adımlar, migrenli beynin gereksiz uyarılardan korunmasını ve ağrının hafiflemesini amaçlar.
NE YAPILMASI GEREKİR?
Boyunda hafif bir gerilim, esneme, huzursuzluk veya gözlerde dolgunluk hissi gibi belirtiler fark ettiğiniz anda harekete geçin. Hemen uygulanabilecek basit ama etkili yöntemler şunlardır:
- Ortamı değiştirin: Mümkünse camı açıp temiz hava alın. Beynin oksijenlenmesi, migrenin derinleşmesini önler.
- Su için: Susuzluk sık rastlanan bir tetikleyicidir. Bir bardak suyu yavaşça içmek bile rahatlatıcı olabilir.
- Hafif atıştırın: Uzun açlık, kan şekerini düşürerek atağı tetikleyebilir. Bir avuç kuruyemiş veya bir meyve kan şekerini dengeler.
- Ekranlardan uzaklaşın: Telefon, bilgisayar veya televizyon ışığı ve hareketiyle beyni daha fazla uyarır; mümkünse bunlardan kaçının.
- Loş ve sessiz bir alana geçin: Işığı azaltın, sesi kısmaya çalışın. Yatıp dinlenmek veya en azından gözleri kapatarak uzanmak uyarı yükünü düşürür.
- Soğuk uygulama: Enseye veya alın bölgesine hafif serin bir kompres rahatlatıcı olabilir.
- Çene ve omuzları gevşetin: Atak yaklaşırken farkında olmadan diş sıkma veya omuz kalkması olur. Bilinçli gevşeme ve birkaç derin nefes migren eşiğini yükseltir.
- Nefes tekniği: Burundan derin ve yavaş alıp, ağızdan uzunça vermek sinir sistemine “tehlike yok” mesajı gönderir ve ağrıyı azaltabilir.
HANGİ EGZERSİZLER FAYDA SAĞLAR?
Çok ağır olmayan aerobik aktiviteler migren sıklığını ve şiddetini azaltmaya yardımcı olabilir. Yürüyüş, yüzme veya hafif tempolu aktiviteler tercih edilmelidir; amaç bedenin çok yorulmadan düzenli hareket etmesini sağlamaktır.
YAPILMAMASI GEREKENLER: KAÇINILMASI GEREKEN 4 HATA
- 1 – “Biraz daha dayanayım” diyerek devam etmek: Toplantıyı bitirip sonra dinlenme düşüncesi, atağın kötüleşmesine yol açar. Migren başladığında durmak tedavinin bir parçasıdır.
- 2 – Ekrana bakmaya devam etmek: Dikkatin dağılmasını umarak ekranlara bakmak, ışık ve hareket nedeniyle beyni daha fazla yorar.
- 3 – Aç veya susuz kalmayı sürdürmek: Atak sırasında su içmemek veya hiçbir şey yememek, şikâyetleri ağırlaştırır. Küçük bir atıştırmalık ve su genellikle fayda sağlar.
- 4 – Gürültülü, kalabalık ortamlarda kalmak: Migren sessizlik ve sakinlik ister; yüksek ses ve insan kalabalığı sinir sistemini daha fazla gerer.
Unutmayın: Migren ataklarını yönetmenin temelinde erken fark etmek ve basit, hızlı önlemler almak yatar. Bu yöntemler her zaman ilaç yerine geçmeyebilir; sık veya şiddetli ataklar için bir nöroloğa başvurmak önemlidir.