Akdeniz, Avrupa, Asya, ABD ve Orta Doğu’nun büyük kısmında rekor derecede sıcaklıklar kaydedilirken, hava kestirimleri sıcaklık dalgalarının uzun süreceğini öngörüyor.
Dünya çapında iklim değişikliğine bağlı yüksek sıcaklıklar, orman yangınları ve seller sürerken, uzmanlar daha az görünür bir kriz olan “iklim değişikliğinin ruh sağlığına” tesirlerine işaret ediyor.
Brighton ve Sussex Tıp Fakültesinden Dr. Dorina Cadar ve Londra Imperial College Grantham Enstitüsü İklim Değişikliği ve Etraf Kısmından Neil Jennings, mevzuya ait değerlendirmelerde bulundu.
İklim değişikliğinin direkt ya da dolaylı olarak ruh sıhhatinde olumsuz tesirler yaratabileceğini vurgulayan Cadar, sel, orman yangını, kasırga ya da sıcaklık dalgası üzere ekstrem olaylara direkt maruz kalan şahısların şiddetli gerilim ve travma yaşadığını belirtti.
Cadar, bu şahıslarda anksiyete, depresyon ve travma sonrası gerilim bozukluğu (PTSD) üzere durumların görülebileceğini lisana getirdi.
Aşırı sıcaklar ruh sıhhatini olumsuz etkiliyor
Aşırı sıcakların ruh halinde değişikliklere, öfkeli hale, uyku bozukluğuna ve halihazırda ruh sıhhati meseleleri yaşayan şahısların hastaneye yatışlarında artışa neden olabileceğini söyleyen Cadar, buna karşın sıcak hava dalgasının ruh sıhhati konusundaki araştırmalarda çoğunlukla göz arkası edildiğine değindi.
Sel ve kasırga üzere ekstrem durumların PTSD’ye sebep olabileceği bilinirken, Cadar, araştırmaların selden etkilenen bölgelerde PTSD oranlarının yüzde 30’a kadar çıktığına işaret ettiğini söyledi.
Cadar, “Evini kaybetmenin ya da yerinden edilmenin yarattığı duygusal şok, yavaş ve güçlü güzelleşme süreciyle birleştiğinde kalıcı ruhsal tesir bırakabilir.” sözünü kullandı.
Çoğu kişi risk grubunda
İklim değişikliğine bağlı olarak ruh sıhhatinde yaşanan bozukluklar her yaştan şahısları etkileyebilse de araştırmalar gösteriyor ki kimi kümeler bu tesirlere karşı daha savunmasız.
Özellikle demans ve kalp-damar hastalıklarından muzdarip orta yaşın üzeri şahısların yüksek sıcaklıklar konusunda “risk grubunda” olduğunu söyleyen Cadar, bu bireylerin sıcak hava dalgalarında beden ısılarını dengelemekte ya da yardıma erişmekte zorlanabileceklerini kaydetti.
Cadar öte yandan, düşük gelirli şahısların yanı sıra çocuk ve gençlerin de çevresel değişimlere daha hassas olduğunu, bu yüzden duygusal manada eza çekebileceğinin altını çizdi.
Şehirlerde bulunan sık binaların ve yetersiz yeşil alanların sıcakların olumsuz tesirlerini artırabileceğini belirten Cadar, bu nedenle kentte yaşayanların da risk kümesinde olduğuna işaret etti.
Ruhsal sorun yaşayan bireyler yüksek sıcaklara karşı “savunmasız”
Sıcaklığın bedenin gerilim ve his durumunu dengeleme kabiliyetini de etkilediğini belirten Cadar, birçok psikiyatrik ilacın da bedenin kendi kendini “soğutma” sistemine müdahale ettiğini lisana getirdi.
Cadar, bu yüzden halihazırda ruhsal sorunlar yaşayan şahısların sıcaklıklar konusunda “savunmasız” olduğunu anlatarak, “Yüksek sıcaklıklar, depresyon ve anksiyete üzere ruhsal sorunları körükleyebilirken, intihar riskinin artmasına bile sebep olabilir.” diye konuştu.
Londra Imperial College Grantham Enstitüsünden Neil Jennings ise sıcaklıklardaki 1 santigrat derecelik artışın bile intihar riskini yaklaşık yüzde 1 artırabileceğinin altını çizerek, ruhsal sorun yaşayan bireylerin çok hava olayları sırasında ölme mümkünlüğünün “iki ila üç kat” daha fazla olduğu değerlendirmesinde bulundu.
İklim değişikliğinin hem fizikî hem de ruhsal manada tesiri olduğunu kaydeden Jennings, “Ruhsal sıhhat, tarihî olarak fizikî sıhhate kıyasla daha az ilgi görmüştür.” dedi.
