İspanya’da uzun müddettir gündemde olan konut krizi artık sadece yüksek kira şikâyeti olmaktan çıktı. İspanya Merkez Bankası Başkanı José Luis Escrivá, konuta erişimin ekonomik münasebetlerle “ulusal acil durum” olarak ele alınması gerektiğini belirtti. Merkez Bankası’na nazaran ülkede 2021-2025 devrinde biriken konut açığı yaklaşık 750 bin konuta ulaştı.
İspanya Merkez Bankası’nın tahliline nazaran ülkede yeni hane sayısı ile inşa edilen konut sayısı arasında önemli bir uyumsuzluk oluştu.
Bu tablo, kiracıların daha az seçenekle karşı karşıya kalmasına, konut arayanların daha fazla rekabet yaşamasına ve alıcıların tercih ettikleri bölgelerden uzaklaşmasına sebep olabilir.
2008 krizinden farklı bir tablo var
Merkez Bankası, mevcut durumun 2008’deki emlak balonunun tekrarı manasına gelmediğini vurguluyor.
Bugünkü risk daha çok bankacılık sisteminden değil, günlük ömrü direkt etkileyen arz meşakkatinden kaynaklanıyor. Yani sorun, finansal çöküşten çok, kâfi sayıda uygun konutun bulunamaması.
Baskı en çok hangi bölgelerde hissediliyor?
Konut açığı ülke geneline eşit dağılmış değil. Madrid, Barcelona, Alicante, Valencia, Murcia ve Málaga üzere bölgelerde nüfus artışı, istihdam, turizm, yabancı alıcı ilgisi ve sonlu konut arzı birebir anda baskı yaratıyor.
Bu sebeple bilhassa kıyı kentleri, büyük kentler, banliyö bölgeleri ve yabancıların yoğun ilgi gösterdiği yerlerde kira ve satış fiyatlarının daha fazla zorlanabileceği belirtiliyor.
Yeni konut üretimi talebi karşılamıyor
İspanya’da 2025 yılında yaklaşık 95 bin yeni konut üretildi. Buna karşılık tıpkı yıl yaklaşık 239 bin yeni hane oluştu. Bu da yeni konut arzının, yıllık yeni hane talebinin sadece yüzde 40’ını karşılayabildiğini gösteriyor.
İnşaatlar sebep hızlanamıyor?
Konut arzındaki yavaşlığın arkasında birden fazla sebep bulunuyor. İnşaata hazır arsa eksikliği, uzun idari süreçler, inşaat kesimindeki kapasite sıkıntıları, hudutlu toplumsal konut üretimi ve boş meskenlerin gereksinim duyulan bölgelerde kullanıma kazandırılamaması sorunun esas sebepleri arasında gösteriliyor.
Kiracılar ve mesken alacaklar neyle karşılaşabilir?
Kiracılar için bu tablo daha az kiralık konut, daha yoğun müracaat süreci ve kontrat yenileme devirlerinde daha fazla fiyat baskısı manasına gelebilir.
Ev almak isteyenler açısından ise daha yüksek fiyatlar, daralan bütçeler, krediye erişimde zorluk ve tercih edilen bölgelerden uzaklaşma riski öne çıkıyor.
Yabancı alıcılar tek sebep değil
Yabancı yerleşikler ve ikinci konut alıcılarının bu tablonun bir kesimi olduğu fakat krizin tek sebebi olmadığı vurgulanıyor. Sorunun temelinde nüfus artışı, yeni hane oluşumu, yavaş inşaat, sonlu uygun fiyatlı konut arzı, turistik kiralamalar, dönemlik kiralar, boş meskenler ve yoğun talep gören kentlerdeki arz derdi birlikte yer alıyor.
İşgal korkusu da piyasayı etkiliyor
Konut piyasasındaki bir başka başlık ise yasa dışı işgal korkusu. Málaga’da yılda 450’den fazla yeni işgal hadisesi yaşandığı belirtilirken, birtakım mülk sahiplerinin bu sebeple konutlarını kiraya vermekten kaçındığı söz ediliyor.