Ticaret Bakanlığı tarafından tüketicilerin korunması ve kayıt dışı faaliyetlerin önlenmesi emeliyle geliştirilen Elektronik İlan Doğrulama Sistemi (EİDS), kiralık taşınmaz ilanlarında 1 Ocak 2025 prestijiyle uygulanmaya başlandı. Sistemin ikinci kademesi ise 15 Şubat’ta devreye alınarak satılık taşınmaz ilanları için de mecburî hale getirildi.
Yeni uygulamayla taşınmaz sahipleri, ilanlarını direkt kendileri ya da birinci derece yakınları aracılığıyla yayımlayabiliyor. Bunun yanında, e-Devlet üzerinden seçtikleri emlak işletmelerine ilan verme yetkisi tanımlayabiliyor.
Doğrulama süreci tamamlanan ilanlarda EİDS yetki denetiminin gerçekleştirildiğini gösteren logo yahut bilgilendirme ibaresi yer alıyor. Verilen yetki en fazla üç ay müddetle geçerli olurken, daha sonra uzatılabiliyor.
İlan sayısında 415 binin üzerinde azalma
Yetkisiz şahısların verdiği ilanlar, uydurma hesaplar üzerinden yapılan fiyat yönlendirmeleri ve kayıt dışı aracılık faaliyetlerini engellemeyi hedefleyen sistemin tesirleri ilan piyasasında görülmeye başladı.
Yapay zeka dayanaklı gayrimenkul değerleme ve piyasa tahlili şirketi Endeksa’nın bilgilerine nazaran, EİDS’in satılık ilanlar için mecburî hale geldiği 15 Şubat ile 9 Haziran tarihleri ortasında Türkiye genelindeki satılık konut ilanı sayısı 1 milyon 618 bin 875’ten 1 milyon 203 bin 257’ye düştü.
Bu devirde ilan sayısı 415 bin 618 adet azalırken, gerileme oranı yüzde 26 olarak kaydedildi. Son bir yıllık süreçte ise satılık taşınmaz ilanlarındaki düşüş yüzde 25,4 düzeyinde gerçekleşti.
“İlan stokunun daha sağlıklı bir yapıya kavuştuğunu görüyoruz”
Endeksa Genel Müdürü Görkem Öğüt, konuya ait değerlendirmesinde şu sözleri kullandı:
“EİDS uygulamasıyla birlikte yetkisiz, yinelenmiş ve gerçeği yansıtmayan ilanlar değerli ölçüde temizlendi. Şubatta EİDS’in satılık konut ilan stokunda yüzde 20 düzeyinde bir olağanlaşma sağlayacağını öngörmüştük. Haziran bilgileri, düşüşün beklentimizin üzerinde gerçekleştiğini gösteriyor. EİDS sayesinde ilan stokunun daha sağlıklı ve gerçek piyasa şartlarını yansıtan bir yapıya kavuştuğunu görüyoruz. Bu durum hem tüketicilerin daha emniyetli ilanlara ulaşmasını sağlıyor hem de dalın daha şeffaf ve muteber bir yapıya kavuşmasına katkı sunuyor.”
Öğüt, haziran ayının birinci günlerinden itibaren ilan sayılarında sonlu bir artış gözlendiğini belirterek, “Yaz periyoduna girilmesiyle piyasadaki mevsimsel hareketliliğin ilan girişlerine yansıması olağan.” dedi.
Uzmanlar EİDS’in tesirine dikkat çekti
Gayrimenkul iktisatçısı Ahmet Büyükduman da satılık taşınmaz ilanlarındaki azalmanın en değerli nedeninin EİDS uygulaması olduğunu söz etti.
Tapu süreçlerinde konut kıymetinin gerçek sayılar üzerinden gösterilmesini amaçlayan düzenlemelerin de bu süreçte tesirli olduğuna işaret eden Büyükduman, şu değerlendirmeyi yaptı:
“Hem satıcılar hem de alıcılar vakit zaman daha düşük vergi ödemek maksadıyla tapuda konutun satış bedelini düşük gösterebiliyor. Burada satılık duyurularının fiyat belirtilmeden toplumsal medya hesaplarından yapılması üzere yeni sistemlere başvurma, daireye branda asılması ve ilana çıkmadan mümkün alıcılara ulaşmaya çalışmak üzere eski usullere dönüş var. Her satış için değerleme raporu alınırsa bu sorunun de aşılabileceğini düşünüyorum.”