Hamide HANGÜL
Merkez Bankası’nın faiz indirim adımlarına başlaması, kentsel dönüşüm ve yükselen maliyetlerle fiyatların baskılanması yatırımcıları yine konuta yönlendirdi. Bu yıl ekim ayında konut satışları yüzde 0,5 düşüş göstermesine rağmen, yılın birinci 10 ayında satışlar yüzde 16,2’lik artışla 1 milyon 293 bin 33 adede ulaşarak son 12 yılın tepesine çıktı. Satışlarda aslan hissesini ikinci el konutlar alırken, birinci el satışları artan maliyetlerle fiyatların ikinci ele nazaran ortalama iki kat yüksek kalmasının da tesiriyle ekimde yüzde 4,9 azaldı. Birinci 10 ayda ise ikinci el satışları yüzde 18,8 artış gösterirken, birinci el satışlardaki artış yüzde 10,9’da kaldı.
En fazla tercih İstanbul’da — Yabancıya satışta Antalya birinci sırada
Türkiye’de yabancılara yapılan konut satışları ekimde, geçen yılın birebir ayına nazaran yüzde 0,8 azalarak 2 bin 106’ya geriledi. Yabancılara yapılan satışlarda birinci sırayı 729 konutla Antalya aldı. Bu ili 725 ile İstanbul, 192 konutla Mersin takip etti. Birinci 10 ayda ise yüzde 11,3 azalışla 17 bin 50’ye düştü. Rusya, Almanya ve Irak birinci üçte yer aldı.
“Arsa ve finansman çözülürse canlanma kalıcı olur”
Konut Geliştiricileri ve Yatırımcıları Derneği (KONUTDER) Yönetim Kurulu Lideri Ziya Yılmaz, ekim ayındaki bilgilerde ufak bir düşüş olsa da yılın genelinde sayıların geleceğe dair dalda genel iyimserliğe işaret ettiğini, yılın birinci 10 ayında gerçekleşen 1 milyon 293 bin adetlik satışın son 12 yılın en uygun performansı olarak göze çarptığını söyledi.
“Ancak iktisat ve istihdama katkı sağlayan birinci el konut üretim ve satışlarına yönelik güzelleşmenin hızlanması gerekiyor.” diyen Yılmaz, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Birinci el satışların toplam satışlardaki hissesi son 5 yılda hâlâ yüzde 30-31 bandında. Kredili satışların hissesi ise yüzde 13–15 düzeylerinde. Bu oranların yine birinci elde yüzde 40–45, kredili satışlarda ise yüzde 30’ların üzerine çıkması, üretimin sürdürülebilirliği için büyük kıymet taşıyor. Son vakitlerde kredi imkânlarındaki bir ölçü güzelleşmenin satışlara yansıması olduğunu da görüyoruz. KONUTDER olarak, konut üretiminde kalıcı düzgünleşme; finansman kısıtlarının kaldırılması ve kamunun planlı arsa üretimiyle özel bölümün sürat ve kalite gücünün bir ortaya getirilmesiyle sağlanabilir.
Öte yandan ‘Yüzyılın Konut Projesi’nin, bilhassa dar gelirli ve genç kesim için toplumsal konut arzını güçlendirecek olması, satış datalarını daha da olumlu düzeylere taşır. Kiralık toplumsal konut modelinin rayicin yarısına kiralama imkânı sunması, piyasalarda dengeleyici bir tesir oluşturur. Bu vizyoner adımın, konut üretim kapasitesini artırarak sürdürülebilir ve konut erişiminde de toplumsal adaleti sağlayacak istikrarlı bir piyasa oluşumuna katkı sağlayacağını öngörüyoruz.”
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) ekim ayı konut satışı istatistiklerine nazaran, Türkiye genelinde konut satış sayısı ekimde geçen yılın birebir ayına kıyasla yüzde 0,5 azalarak 164 bin 306’ya geriledi. İstanbul, 26 bin 305 ile ekimde en çok konutun satıldığı vilayet oldu. Bu ili 14 bin 681 konut satışıyla Ankara, 8 bin 678 ile İzmir takip etti. Konut satış sayısının en az olduğu vilayetler 86 ile Ardahan, 135 ile Bayburt ve 143 ile Tunceli olarak sıralandı. Konut satışları ocak–ekim periyodunda ise geçen yılın tıpkı periyoduna nazaran yüzde 16,2 artarak 1 milyon 293 bin 33 olarak gerçekleşti.
İpoteklilerin hissesi artıyor
Türkiye genelinde ipotekli konut satışları ekimde, geçen yılın tıpkı ayına nazaran yüzde 11,5 artışla 23 bin 527 olarak kayıtlara geçti. Toplam konut satışları içinde ipotekli satışların hissesi yüzde 14,3 oldu. Ocak–ekim devrinde gerçekleşen ipotekli konut satışları, geçen yılın birebir periyoduna nazaran yüzde 64 artarak 186 bin 20’ye yükseldi. Ekim ayındaki ipotekli satışların 5 bin 919’u, ocak–ekim devrinde 44 bin 490’ı birinci el satışları olarak belirlendi.
Aslan hissesi ikinci elde
Türkiye genelinde başka konut satışları ekimde, geçen yılın birebir ayına nazaran yüzde 2,3 azalarak 140 bin 779 oldu. Toplam konut satışları içinde öbür satışların hissesi yüzde 85,7 oldu. Periyodunda gerçekleşen öteki konut satışları, geçen yılın birebir devrine nazaran yüzde 10,8 artışla 1 milyon 107 bin 13 olarak kayıtlara geçti.
Ülke genelinde birinci el konut satış sayısı, ekimde yıllık bazda yüzde 4,9 azalarak 54 bin 866’ya geriledi. Toplam konut satışları içinde birinci el konut satışlarının hissesi yüzde 33,4 olarak tespit edildi. Birinci el konut satışları ocak–ekimde, geçen yılın tıpkı devrine nazaran yüzde 10,9 artışla 397 bin 507 oldu.
Türkiye genelinde ikinci el konut satışları ekimde, geçen yılın tıpkı ayına nazaran yüzde 1,8 artış göstererek 109 bin 440 olarak hesaplandı. Toplam konut satışları içinde ikinci el konut satışlarının hissesi yüzde 66,6 olarak belirlendi. İkinci el konut satışları ocak–ekimde, geçen yılın birebir periyoduna nazaran yüzde 18,8 artışla 895 bin 526 olarak kaydedildi.
“Hedef 2025 yılı sonunda 1,5 milyon satışı geçmek”
Anadolu Yakası İnşaat Müteahhitleri Derneği (AYİDER) Başkanı Hakan Şişik, konut satışlarında artış trendinin devam ettiğini belirterek, “Birinci elden ikinci ele hakikat bir ivme görüyoruz. Birinci el konut satışlarının, ikinci el konutlara nazaran bölgesel olarak farklılıklar olsa da ortalamada iki kat fiyat farkı olduğunu söyleyebiliriz.” dedi.
Yüksek maliyetler nedeniyle birinci el konutların, ikinci ele nazaran daha yüksek sayılara sahip olduğuna işaret eden Şişik, kelamlarını şöyle sürdürdü:
“Mevduatlardaki düşüşle birlikte mevduat yatırımcısının konuta yöneldiğini görüyoruz. Bilhassa büyükşehirlerde kira getirisi ve bedel artışı beklentisi yatırımcıyı cezbediyor. Hükümetin başlattığı 500 bin konut projesiyle birlikte konut bölümü hareketli bir sürece girecektir. Zati bu sayı başlı başına konut satışlarının üçte biri kadar konut üretimi demek. Bu proje, arz istikametli bir genişleme yaratacak, birebir vakitte istihdam ve üretim zincirini canlandıracak. Genel sayıları okuduğumuzda satışların belirli bir düzlemde ilerlediğini görebiliyoruz. Yılın birinci 10 ayına baktığınızda da yüzde 16,2 artışla 1 milyon 293 bin 33 konut satışıyla çok rahat 1,5 milyon konut satışını geçeceğiz.”
“Talep ikinci el ve bitmiş projelere kaydı”
Gayrimenkul Pazarlama ve Satış Profesyonelleri Derneği (GAPAS) Başkanı Mustafa Kemal Şahin ise bilgilerin canlı bir piyasa izlenimi verse de bu hareketin kaynağına bakıldığında tablonun farklı olabileceğini belirterek, “Ekimde ipotekli satışlarda görülen yükseliş, faizlerin yüksek seyrettiği bir devirde yeni kredi talebinden çok daha çok geçmişte alınmış konutların borç kapatma ve tapu tescil süreçleri üzere teknik nedenlerle yapılmış satışlardan kaynaklanıyor olabilir.” dedi.
Şahin, bitmiş ve teslim devrine giren projelerin de satış istatistiklerine kıymetli katkı sağladığını kaydederek, “Yeni üretim konutlarda maliyet baskısı devam ederken, talep ikinci el ve teslim kademesindeki projelere kaymış durumda. Bu da piyasada gözle görülür bir satış artışı yaratıyor fakat bu artış, üretim tarafı desteklenmediği sürece sürdürülebilir değil.” diye konuştu.
“Biz de elimizi taşın altına koyduk”
Helmann Holding Yönetim Kurulu Lideri Selman Özgün ise bilgilerin vatandaşların konuta olan talebinin her vakit sürdüğünü belirtti. Alım gücünün azaldığı ve fiyatların yükseldiği bir devirde toplumsal konut projelerinin açıklanmasının çok değerli olduğunu belirten Özgün, “Biz de taşın altına elimizi koyduk ve kısa mühlet evvel proje açıkladık. Tüm gelir kümelerine hitap eden projemizde 500 bin lira peşinatla çabucak tapu sahibi olunabiliyor, kalan ödemeler 26 ay boyunca faizsiz ve kolay taksitlerle ödenebiliyor.” dedi.
“Dönüşümle talep artıyor”
Algün İnşaat Yönetim Kurulu Lideri Cihat Algün, ipotekli satışlardaki artışın sevindirici olduğunu belirtti. Algün, “Yıl sonuna kadar bu formda üst taraflı sayıların devam edeceğini varsayım ediyoruz. Kentsel dönüşüm gereksinimi da yenilenmiş konutlara talebi tetikliyor. Bundan sonra da hükümet tarafından açıklanan konut projeleriyle inşaat kesiminin üretim tarafında da bir hareketlenme olacağını düşünüyoruz.” değerlendirmesini yaptı.
