Hamide HANGÜL
ABD-İran ortasında tansiyonun tekrar yükselmesi, Hürmüz’ün kapanmasıyla tırmanan petrol fiyatları ve maliyet kaynaklı yeni bir enflasyon şoku telaşı, faizin rotasını yeniden şekillendiriyor. Küresel merkez bankaları, faiz artırım seçeneğini yine masaya koyarken, yurt içinde ise konut kredisi faizlerinde ibre üst döndü. Bu yıl 6 Mart haftasında yıllık yüklü ortalama yüzde 34,17’ye kadar gerileyen konut kredisi faiz oranları, 29 mayıs haftasında yüzde 38,93’ çıktı. Böylece üç ayda yükselişe geçti.
Ateşkesteki kırılganlık tetikliyor
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) verilerinden yapılan belirlemelere nazaran, ABD-İran savaşının patlak verdiği 28 Şubat’tan bir gün evvelki, 27 Şubat haftasında yıllık yüklü ortalama konut kredileri faizi yüzde 34,63, taşıtta yüzde 39,12, gereksinimde yüzde 56,79, KMH dahil ihtiyaçta yüzde 60,50, ticari krediler yüzde 49 düzeyindeydi. Orta Doğu’da 8 Nisan’da başlayan süreksiz ateşkesteki kırılganlık kimi haftalarda dalgalı bir seyir getirse de üst taraflı ivme sürdü. Böylelikle 29 Mayıs haftasında ihtiyaç kredisinde aylık faiz oranı yüzde 63,36, KMH dahil yüzde 62,80, taşıtta yüzde 35,45, konutta yüzde 38,93, ticaride yüzde 53,23’e taşındığı gözlendi.
Konut, en düşük unvanını taşıta kaptırdı
Söz konusu kalemlerde konut kredisi, geldiği yüzde 38,93’lük oranla en düşük unvanını, yüzde 35,45’de kalan taşıt kredisine kaptırdı. Son bir haftalık hareketlere bakıldığında ise gerileyen tek kalem ticari oldu. Buna nazaran, bir evvelki hafta 50,81 seviyesinde olan ve 22 Mayıs haftasında 54,09’a çıkan TL ticari kredi faiz oranının, 29 Mayıs haftasında 0,86 puan düşüşle 53,23’e gerilediği belirlendi.
Bankalarda en düşük 2,49’dan 2,69’a geldi
Mevduat bankalarında aylık en düşük yüzde 2,49’a kadar gerilen TL konut kredisi faiz oranlarında, son haftalardaki yükseliş tesirini gösterdi. 29 Mayıs haftasında en düşük yüzde 2,69’a geldi. Böylelikle mevduat bankalarındaki konut kredisi faiz oranları yüzde 2,49-4,25 bandandın, yüzde 2,69-4,75 düzeyine çıktı. Böylece aylık en düşük yüzde 2,69’luk oranla bankadan 1 milyon TL, 120 ay vadeli kredi çekildiğinde, aylık taksitler 28 bin 60 liraya, vade sonunda toplam geri ödeme 3,3 milyon liraya geliyor. Kelam konusu fiyat yüzde 2,49’dan hesaplandığında, aylık taksitler 26 bin 273 liraya, vade sonunda toplam geri ödeme 3,18 milyon liraya geliyordu.
Küresel piyasalar ‘artışı’ fiyatlıyor
Küresel merkez bankalarının, yüksek enflasyon riskine karşı faiz indirim öngörüleri yine sorgulanıyor. Bu kapsamda, üç büyük merkez bankasından beklentiler şu formda:
-Hürmüz’ün kapanmasıyla Euro Bölgesi enflasyonu yüzde 3’ün üzerine tırmanırken, piyasalar, Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) faiz artırımına gideceğini, siyaset faizini yüzde 2’den yüzde 2,25’e yükseltebileceğini öngörüyor.
-ABD Merkez Bankası (Fed) ise faizleri yüzde 3,5 – 3,75 bandında sabit tutsa da piyasalar, güç fiyatlarındaki yükselişin ve enflasyon baskılarının artmaya devam etmesi halinde Fed’in bir sonraki atılımının indirim değil, faiz artışı olacağını fiyatlıyor.
-Japonya Merkez Bankası (BoJ), fiyatlardaki üst istikametli risklerin ağır basması halinde faiz artış sinyali verdi. Boj Başkanı Kazuo Ueda, ekonomideki gelişmelere ve enflasyona karşılık olarak faiz oranlarını artırmaya devam etmeleri gerektiğini söyledi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) ise 2024 Aralık’tan itibaren kademeli faiz indirimine giderken, son toplantısında faizi yüzde 37’de sabit tuttu.
Merkez’den enflasyon vurgusu
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK), Jeopolitik gelişmeler eşliğindeki belirsizlikler sonucunda, güç fiyatlarında yüksek seyir ve besbelli oynaklık gözlendiğine vurgu yaptı. Şura, son faiz toplantısına yönelik açıklamasında, şu tabirlere yer vermişti: “Gelişmeler ile yurt içi güç fiyatlarının maliyet kanalı ve iktisadi faaliyet üzerinden enflasyon görünümüne tesirleri yakından takip edilmektedir. Göstergeler iktisadi faaliyette yavaşlamaya işaret ederken, yakın devirdeki gelişmelerin enflasyon görünümü üzerindeki mümkün ikincil tesirleri değer taşıyacaktır.”