Ece CEYHUN / ANTALYA
ece.ceyhun@dunya.com
Güneydoğu Anadolu’da yer alan 6 vilayette faaliyet gösteren Dicle Elektrik, özelleştirmeden bu yana geçen 13 yılda bölgedeki kayıp-kaçak elektrik kullanımıyla gayretini sürdürüyor. Eksim Holding bünyesinde faaliyet gösteren Dicle Elektrik, 6.5 milyon nüfuslu bölgede 2.5 milyon aboneye hizmet veriyor.
Eksim Holding Yönetim Kurulu Başkanı Ebubekir Tivnikli ile kümenin 40’ıncı yılı dolayısıyla Antalya’da düzenlenen toplantıda konuşurken, sıra Dicle Elektrik’e geldiğinde kayıp-kaçak ile çabada alınan aralığın 2,5 Atatürk Barajı’na denk olduğunu söyledi. Tivnikli, “Biz yıllık üretim bazında bakıldığında 2,5 Atatürk Barajı kadar tasarruf etmiş durumdayız” dedi. Bugün kent içinde kaçak kullanımın yanı sıra bu mevzudaki en büyük sorunun ziraî sulamada yaşandığını anlatan Ebubekir Tivnikli, “Türkiye’nin en büyük alacaklı şirketiyiz tahminen. 35-40 milyar lira ortası alacağımız var. Bu parayı tahsil edebilirsek değerli kısmı esasen devletin hissesi. En büyük sorunumuz ziraî sulama. Kar yağdığında bile kaçak elektrikle kuyudaki suyu ısıtıp, tarla sulayanlar var. Pamuk ve mısır ekimi yapan çiftçiler 800 metre derinden su çekiyor. Bunu kaçak elektrikle yapıyor. Ziraî sulama yapan bir çiftçi yılda 250 bin kilovatsaat elektrik tüketiyor. Bu da 100 hanenin tüketimine denk” diye konuştu.
Mısır ekimi büyük sorun
“Bazen kaçak elektriği tespit ederken gündem oluyoruz. Fakat bu dayağı hepimiz için yiyoruz. Zira kaçak elektrik tüm faturalara yansıyor” diye konuşan Tivnikli, şöyle devam etti: “Tarımsal sulama için temmuz ve ağustos aylarında o kadar çok elektrik çekiyor ki şebeke çöküyor. 3 kat artıyor. Bu yüzden Avrupa, Enterkonnekte (birbirine bağlı ortak hatlar) sisteminden çıkarmak istedi. Şebekedeki dalgalanmadan ötürü. Mısır tarımı en büyük sorun. Çok fazla su istiyor ve güç çekiyor. Devlet mısırı bu bölgede desteklemiyor. Ancak bu mısır ekimini durdurmuyor. Zira kaçak elektrikle sulama yapıyorlar. Ziraî sulama yapan bir çiftçinin yıllık tüketimi 250 bin kilovatsaat. Bu da 1 milyon liralık faturaya yani 100 hanenin elektrik bedeline denk. Çiftçi bu bedeli ödemiyor.”
Tüketimde Türkiye ikincisi
Tivnikli, kayıp-kaçak elektriğin faturasının aslında tüm vatandaşlardan çıktığını anlatırken bölgedeki oranların Türkiye ortalamasının da çok üstünde olduğunu belirtti. Tarımsal sulamanın çok az olduğu vilayetlerde örneğin Siirt’te yüzde 10’un Batman’da ise yüzde 30’un altına geldiğini anlatırken bu çabanın başlangıç noktasına da döndü. 2014 yılında memleketler arası bir denetleme firması ile bu bahiste çalışma yaptıklarını evvel Türkiye ardından dünya örneklerine baktırdıklarını anlatan Tivnikli şu bilgileri verdi: “Hindistan’a, Macaristan ve Brezilya’ya gittik. Bu üç bölgenin de kayıp kaçak oranı yüksektir diye. Kime gidilip anlatılsa ve bizdeki %80-75’li oranlar söylense ‘nasıl yani?’ diye sordular. Yani bölgemiz dünya şampiyonu.”
Türkiye’nin tüketimi en yüksek ikinci dağıtım bölgesi olduklarını belirten Ebubekir Tivnikli, “Birincisi İstanbul Avrupa yakası. Üçüncüsü Toroslar. Bizle emsal nüfusa sahip olan dağıtım bölgesine baktığımızda yarımız kadar tüketimi var” dedi. 2025’teki 25 milyar kilovatsaat tüketimin yaklaşık 8.5 milyar kilovatsaatinin tarım kaynaklı olduğunu vurgulayan Tivnikli, “Bunun da 5 milyar kilovatsaati kaçak güç. 3.5 milyarını yakalıyoruz ve faturalandırıyoruz. Ancak faturaları da tahsil etmek zor” diye konuştu.
Yılda 1.000 trafosu yanıyor
Kaçak elektrikle uğraş kapsamında özel sayaç tasarladıklarını ve bu sayaçla uzaktan denetim sağlayabildiklerini belirten Tivnikli, “Uydu imgeleri, dron takviyeli saha taramaları, yapay zekâ ve uzaktan sayaç idaresi sistemleriyle kaçak kullanım tespiti yapıyor” dedi.
Tivnikli, “Yılda iki sefer panosunu değiştirdiğimiz apartman var. Çok güç çekiminden ötürü yılda 1000 trafomuz yanıyor. Tekrar kablolar da yanıyor” diye konuştu.
5 yılda 70 milyar lira yatırım planı
Abdullah Tivnikli ve Fahreddin Tivnikli tarafından kurulan Eksim Holding 40’ıncı yılını kutluyor. Eksim Holding’in Yönetim Kurulu Lideri Ebubekir Tivnikli bu bağlamda kümenin son durumunu ve yatırım planlarını da anlattı. 2018’de misyonu devraldıktan sonra kümenin etkin büyüklüğünü 1.8 milyar dolardan 2024 sonunda 4 milyar dolara çıkartan Tivnikli, şu bilgileri verdi: “6 yılda holdingin faal büyüklüğü 3 kat arttı. Toplam yatırım fiyatı 3,8 milyar dolar seviyesinde. Holding’in kuruluşundan 2018 sonuna kadar yapılan toplam yatırım 1,6 milyar dolar iken; 2019-2025 devrinde yapılan toplam yatırım ölçüsü 2,2 milyar dolar oldu.”
Dicle Elektrik özelinde bakıldığında ise özelleştirmeden 2025 yılı sonuna kadar 70 milyar TL yatırım gerçekleştirilen şirkete önümüzdeki 5 yılda 70 milyar TL daha yatırım yapılacak.
Yenilenebilir gücünü katlayacak
Ebubekir Tivnikli şirketlerle ilgili şu değerlendirmeyi yaptı:
* Yenilenebilir güç yatırımda amiral gemilerinden biri olacak. 1184 megavatlık yenilenebilir kapasitesini 2 bin 841 megavata çıkaracağız.
* Eksim Ventures, toplam 29 teşebbüse takviye veriyor. Fon büyüklüğü 24 milyon dolar. Modüler nükleer güçten siber güvenliğe uzanan geniş bir alanda yatırımlar yapıyor.
* Dicle’de yahut Eksim Enerji’de halka arz düşünebiliriz ancak bu düzeyler cazip değil.
* Yeni dallar araştırıyoruz. Savunma sanayine baktık. Satın alma üzere fırsatlara, savunma ve fintek üzere farklı bölümlere de bakıyoruz.
l Yurtdışında bir iştirak bankası kurulması projesi ile ilgileniyoruz.