“Adana pamukta tekrar öncü olabilir”

Recep ŞENYURT

Adana’da pamuk ekim alanları, girdi maliyetle­ri, düşen kârlılık ve çift­çilerin mısır ve narenciye üzere al­ternatif eserlere yönelmesiyle büyük oranda azaldı. Adana Ti­caret Borsası Başkanı Şahin Bil­giç, destekleme siyasetlerinin ve altyapının uygunlaştırılması üzere ra­dikal adımlarla pamuk ekiminde dışa bağımlılıktan kurtulmanın mümkün olduğunu ayrıyeten yanlışsız siyasetlerle hakikat siyasetlerle Adana’nın yine pamukta ön­cü olabileceğini söyledi.

Bilgiç, Dünya Gazetesi’ne yap­tığı açıklamada, pamuk üretimi­nin son yıllarda Çukurova’da cid­di biçimde gerilediğini belirterek, mevcut trendin devam etmesi ha­linde pamuk tarımının bölge için “tarih olabileceği” ikazında bu­lundu. Bilgiç, “Bir vakitler pa­muk ağalarıyla anılan Adana, ar­tık mısır ve tropikal meyve üre­timiyle anılan bir kent haline geliyor” dedi.

“Üreticiyi desteklemezsek dışa bağımlılık artar”

Adana’da 2018 yılında 362 bin 543 dönüm olan pamuk ekim ala­nı, 2025 yılı prestijiyle 124 bin 500 dönüme geriledi. Bu, son yedi yıl­da yaklaşık yüzde 66’lık bir dü­şüş manasına geliyor. Bilgiç, “Pa­muk artık yalnızca alternatif ürün­lerin yetişmediği çorak alanlarda ekiliyor. Üretici yüksek maliyet, düşük fiyat ve yetersiz takviye ne­deniyle pamuktan uzaklaşıyor” sözlerini kullandı. Gerçek pamuk fiyatlarının yıllar içinde geriledi­ğini, girdi maliyetlerinin ise dı­şa bağımlılık nedeniyle daima arttığını söyleyen Bilgiç, çiftçile­rin pamuk yerine mısır, narenci­ye ve yaş meyve-sebze üretimine yöneldiğini vurguladı.

Üreticinin bir dönüm pamuktan 10 bin lira kazanırken, mısırdan 16 bin lira kazandığını aktaran Bilgiç, “Bu durumda üretici hangisini eker? Elbette mısırı. Pamuk zahmetli bir tarım” diye konuştu. Pamukta devlet dayanağının yetersiz oldu­ğunu tabir eden Bilgiç, dünya fi­yatlarıyla rekabet edebilmek için prim sisteminin revize edilmesi gerektiğini lisana getirerek, “Dünya pamuğunun ortalaması 80 cent. Dolar 42 liraysa bu 33-34 liraya denk geliyor. Bizde 26-27 liraya satılıyor. Devlet bu farkı, yani 5-6 lirayı dayanak olarak vermek zo­runda. Vermezse üretici pamuk­tan kaçar” sözlerini kullandı.

“Yeni sulama teknolojilerine geçiş başladı”

İklim değişikliğinin, kuraklığın ve azalan su kaynaklarının pa­muk randımanını olumsuz etkiledi­ğine dikkat çeken Bilgiç, “Bu ne­denle su idaresi ve çağdaş su­lama teknolojilerine geçiş artık zorunluluktur” diye konuştu. Pa­mukta sulama altyapısının hala gelişmekte olduğunu söz eden Bilgiç, “Yeni sulama teknolojile­rine geçiş başladı fakat tamam­lanmış değil. Karataş’ta damlama sulama yapılan alanlarda randıman yüzde 100 arttı. Bu model tüm bölgeye yayılmalı” dedi.

Hasat­ta ise makineli toplamanın yay­gınlaştığını, lakin küçük üreti­cilerin bu maliyete erişimde zor­landığını aktararak dekar başına toplama maliyetinin 1.000–1.300 TL’ye ulaştığını, personellik bulmanın güç olduğunu makineli hasadın artık mecburiyet haline geldiği­ni bildirdi. Adana’da pamuk üre­timi ile dokuma endüstrisi ortasında potansiyel olarak güçlü bir teda­rik zinciri bulunduğunu söyleyen Bilgiç, “Ne yazık ki bu zincir tam kurulamadı. Endüstrici birçok za­man ithal pamuk kullanıyor, üre­tici ise pazar teminatı bulamı­yor. Meğer Adana, hem üretim hem sanayi açısından doğal avantaja sahip” dedi.

Şahin Bilgiç, Türkiye’de pamuk üretiminin son yıllarda düşme­sinde sırf fiyat politikaları­nın değil, tohum kalitesi ve iklim uyumsuzluğunun da tesirli oldu­ğunu söyledi. Bilgiç, “Pamukta artık eski tohumlarla yüksek ve­rim almak mümkün değil. İklim değişti, hastalıklar değişti. Yeni koşullara uygun, daha az suyla yeti­şebilen, randımanı yüksek tohumlara muhtaçlığımız var” diyerek, Türki­ye’nin bu alanda yerli tohum ge­liştirme çalışmalarına sürat verme­si gerektiğini de belirtti. Bilgiç, “Yerli tohum ıslahı çok değerli. Dışa bağımlı olamayız. Devlet bu mevzuda üniversiteleri, araştırma enstitülerini ve özel bölümü bir ortaya getirmeli. Yeni pamuk çe­şitleri geliştirmeden üreticiyi pa­mukta tutmak zor” dedi. Pamukta yalnızca destekleme primine değil, bilimsel Ar-Ge yatırımlarına da yük verilmesi gerektiğini vur­gulayan Bilgiç, “Üreticiye yalnızca para vermek yetmez; daha az ma­liyetle, daha verimli üretim yapa­bileceği teknolojiyi de sunmak zorundayız” sözlerini kullandı.

Adana’nın pamukta eski parlak günlerinden uzaklaştığını belir­ten Bilgiç, önümüzdeki 5–10 yıl içinde üretim alanının 50–80 bin dekara kadar gerileyebileceğini öngördü. Bilgiç, “Pamuk Adana tarımında artık merkezi bir eser olmaktan çıkıyor. Mısır, narenci­ye ve tropikal meyve üretimi öne geçiyor. Bu tabloyu değiştirmek için radikal adımlar şart” diye ko­nuştu. Bilgiç, pamuk üretimini tekrar canlandırmak için kap­samlı bir stratejik plan gerektiği­ni vurguladı.

“Pamuk üretiminin tekrar cazip hale gelmesi gerekiyor”

Bilgiç, Adana Ticaret Borsası çatısı altında yürütülen “Better Cotton” programı ve Doğu Akdeniz Ziraî Araştırma Enstitüsü’nün geliştirdiği “Sarı Gelin” ve “Gelincik” üzere doğal renkli pamuk çeşitlerinin sürdürülebilir üretime katkı sunduğunu söyledi. Bilgiç, “Rejeneratif tarım modelleriyle su, güç ve kimyasal kullanımını azaltan etraf dostu üretim uygulamaları yaygınlaşıyor. Fakat bu modellerin ölçeklenmesi için pamuk üretiminin yine cazip hale getirilmesi gerekiyor.”

Pamuk üretiminde genç jenerasyonun ilgisini artırmak için özel hibe, eğitim ve teknoloji dayanaklarının değerine dikkat çeken Bilgiç, “Genç Çiftçi projeleri, dijital tarım atölyeleri, ortak makine havuzları ve tarım turizmi üzere modeller gençlerin pamuk üretimine yönelmesini sağlayabilir” dedi. Bilgiç, yerli pamuk üretiminin artırılması için öncelikli siyasetleri da sıraladı: “Destekler artırılmalı, yerli ve kaliteli pamuk çeşitleri teşvik edilmeli, endüstriyle kontratlı üretim modelleri kurulmalı. Üreticiye pazar garantisi sağlanmazsa ithal pamuk baskısı devam eder. Lakin hakikat siyasetlerle Adana tekrar pamukta öncü olabilir.”