İş Bankası Genel Müdürü Hakan Aran: “Merkez Bankası’nın hâlâ 800 puanlık indirim alanı var”

Türkiye Cumhuriyeti’nin birinci ulusal bankası olarak 26 Ağustos 1924 tari­hinde kurulan Türkiye İş Ban­kası, ikinci yüzyılının birinci yılını kutluyor. Kuruluş devri ve­silesiyle açıklamalarda bulu­nan İş Bankası Genel Müdü­rü Hakan Ortan, enflasyona ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) faiz indi­rimi döngüsüne değindi. Hakan Ortan, makroekonomiye ait yıl sonu varsayımlarına de deği­nerek, “Yılın kalan devrine dair aylık enflasyon projeksi­yonunu yaptığımızda, bu yılın kaidelerine nazaran muhtemel enflasyo­nist tesirleri dikkate aldığımız­da ve dünyada da makro düzey­de konuştuğumuz güç fiyat­larında, besin fiyatlarında sıra dışı bir gelişmenin olmadığı­nı varsaydığımızda yıl sonun­da enflasyonun yüzde 28,5-29,5 bant aralığında bir yerde olabi­leceğini söyleyebilirim” dedi. TCMB’nin 3. Enflasyon Rapo­ru’ndaki söylemlerinde de vur­guladığı üzere şahin duruşu de­vam ettirdiğini belirten Ortan, “Merkez Bankası’nın yılın ka­lanında 800 baz puanlık bir fa­iz indirimi alanı olduğunu dü­şünüyorum. Siyaset faizinin yıl sonunda yüzde 35 seviyesi­ne kadar inmesi, 6 puanlık bir gerçek faizle önümüzdeki seneye giriş manası taşıyor. Bu alanın tümünü hakikaten kullanır mı, kullanmaz mı, nasıl değerlendi­rir elbette bilgiye ve gelişmele­re dayalı olarak göreceğiz fakat bende bu alanı kullanacakmış izlenimi yaratan öge, rezerv­lerindeki güçlü artış ve sanayi­deki daralma” diye konuştu.

“Dinamik ortamda 2027’yi net olarak göremeyiz”

Hakan Ortan, Merkez Ban­kasının yıl sonu enflasyon tah­minleriyle maksatlarını ayırma­sını da aslında yönetişim ka­litesi ve Merkez Bankası’nın aktifliğini, gücünü, hesap veri­lebilirliğini artırması anlamın­da çok değerli bulduğunu vur­guladı. Raporda ortaya konulan orta gaye ve iddiaların para siyaseti açısından gelecek yılı daha öngörülebilir duruma ge­tirdiğini belirten Ortan, sözle­rini şöyle sürdürdü: “Globalde ve tüm gelişmekte olan ülkeler­de hareketlilik varken, bölgesel ve lokal manada da gelişmeler oluyorken 2027 ile ilgili olan iddialar de 2026 içinde re­vize edilmeye muhtaçlık duyulur. Hiçbir vakit bu biçim dinamik bir ortamda 2027’yi net olarak öngöremeyiz.”

“Merkez’i endişelendirecek bir genişleme tablosu yok”

Hakan Ortan, Merkez Banka­sının dezenflasyon patikasıy­la kredi büyümesi ortasındaki ahenge ait de temmuz so­nu enflasyon sayısının yüz­de 33,52 olduğunu, buna karşı­lık Türk Lirası cinsi KOBİ kre­dilerindeki büyümenin yüzde 33,3, ticari kredilerdeki büyü­menin yüzde 31,6 düzeyinde gerçekleştiğini, münasebetiyle KO­Bİ ve ticari kredilerde Merkez Bankası siyasetleri ile uyum­lu bir tablo olduğunu söyledi. Yabancı para kredi büyümesi­nin Merkez Bankası öngörüle­rine paralel gitmemesi üzeri­ne o alana da hudut getirildiğini anımsatan Hakan Ortan, bunun sonucunda ağustos başı itiba­rıyla yabancı para kredilerdeki büyümenin yüzde 21,4’e gerile­diğini belirtti. Hem KOBİ hem ticari hem de yabancı para kre­dilerde enflasyon beklentile­riyle son derece uyumlu bir gi­dişat olduğunu kaydeden Ortan, “Dolayısıyla dezenflasyon pati­kası için Merkez Bankasını en­dişelendirecek bir kredi geniş­leme tablosu yok” dedi.

“Hedeflenen siyasetlerden sapmamalıyız”

Hakan Ortan, konuşmasını şöyle sürdürdü: “Bir kontrolü­müzde olan faktörler var, bir de denetimimizde olmayan küre­sel faktörler var. Global besin fiyatları ve iklim ilişkili ola­rak yaşayacağımız olumsuz ge­lişmeler bizim elimizde olma­yan hususlar. Bütün dünyayla birlikte hareket ettiğimiz za­man bu meselelerden tıpkı şekil­de etkileniriz, fırsatları eşit şe­kilde kaçırırız. Tüm gelişmek­te olan ülkeleri eşit etkileyecek faktörleri daima birlikte göğüs­leyeceğimize inanıyorum. Bu­rada değerli olan, içeride kendi koyduğumuz amaç ve politika­lardan sapmamak.”

“Bankacılık dalı son derece dirençli”

Hakan Ortan, Türk bankacılık kesimiyle ilgili değerlendir­melerde de bulundu. Dalın her türlü kurala ahenk sağlayabi­lecek olgunlukta ve güçte oldu­ğunu vurgulayan Ortan, “Rüzgar nereden ne kadar şiddetli eser­se essin, koşullar ne kadar olum­suz olursa olsun daima elinde bir­den fazla senaryosu olan ve bu senaryolara nazaran hareket ede­bilen, büyümesini, küçülmesi­ni kredi portföyünü ayarlayabi­len güçlü ve dinamik bir bölüm. O yüzden bankacılık sektörü­nün verimliliği öbür sektörle­re nazaran çok daha yüksek. İçinde bulunduğumuz konjonktürde kesim son derece dirençli bir görünüm sergiliyor. Ben önü­müzdeki devirde de banka­cılık dalının iktisadın tüm zorluklarına karşın birebir direnci ve tıpkı verimliliği gös­terebileceğini düşünüyorum” diye konuştu.

“25 milyon müşteriyle 4 trilyonluk faale ulaştık”

26 Ağustos 1924 tarihin­de kurulan Türkiye İş Ban­kası, ikinci yüzyılının birinci yı­lını kutluyor. İş Bankasına ait değerlendirmelerini paylaşan Türkiye İş Bankası Hakan Ortan, “2025, ikinci yüz­yılımızın birinci yılı. 25 milyon müşterimizle, 4 trilyon liraya ulaşan etkin büyüklüğümüzle, 2.8 trilyon liralık nakdi ve gay­rinakdi kredi büyüklüğümüz­le Türkiye’nin en büyük özel banka pozisyonumuzu koruya­rak ikinci yüzyıla çok sağlam bir başlangıç yaptık. Bilanço­muzun, öz kaynak gücümü­zün, kredi ve etkin büyüklük­lerimizin, pazar hisselerimizin, iştiraklerimizin, dijital yet­kinliklerimizin, kurumuna bağlı ve moralli insan kayna­ğımızın ikinci yüzyıl için çok temel avantaj teşkil ettiğini düşünüyorum” diye konuştu. ‘Şube bankacılığı ne olacak?’ denilen bir periyotta sektör­de şube bankacılığına yeni bir açılım getirdiklerini belirten Ortan, bu yaklaşımla kimi gele­neksel şubeleri tarım ihtisas şubesine dönüştürdüklerini ve şimdiye kadar 56 tarım ihtisas şubesi açtıklarını söyledi.

“Bankacılık sıkı siyasette yumuşak iniş yapacak”

Hakan Ortan, 2025 yılı içerisinde faiz indirim döngüsünün kesintiye uğraması nedeniyle bankacılık bölümünün bir nevi gerilim testinden geçtiğini, bunun da bankalar üzerinde karlılık ve net faiz marjları konusunda büyük bir baskı yarattığını, bunun tesirlerinin bankaların ikinci çeyrek bilançolarında da net bir halde görüldüğünü söyledi. Tekrar başlayan faiz indirim döngüsünün kesintiye uğramadan sene sonuna kadar gitmesi halinde bölümün yılı yüzde 20’li, yüzde 25’li düzeylerdeki öz kaynak karlılığıyla kapatabileceğinin altını çizen Ortan, “Yüzde 29 yıllık enflasyonda yüzde 25 öz kaynak karlılığı, her ne kadar gerçek olarak öz kaynak erimesi manasına gelse de geldiğimiz düzeyleri, bu süreçte herkesin aslında bir fedakarlığa katlandığını, gerçek kesimin de benzeri durumda olduğunu düşünürsek kabul edilebilir, makul bir düzey diye düşünüyorum. Faiz indirimleri, hem gerçek bölümün hem finansal kısmın yılı en azından enflasyona yakın bir karlılıkla kapatmalarına vesile olacaktır. Bu da bizim sıkı para siyaseti içerisinde yumuşak iniş yapacağımız manasına gelir” diye konuştu.

“Bankacılıkta sürpriz yok”

Hakan Ortan, bankacılığın her vakit hayatın olağan akışı içindeki baz senaryo, daha uygununun olduğu optimist senaryo, karamsar senaryo, bir de çok karamsar senaryo olmak üzere dört senaryo ile gittiğini söyledi. Risk idaresi bankacılığın en temel işi olduğunun altını çizen Ortan, “Bankacılıkta hiçbir vakit sürprize yer yok. Siz işe elinizdeki dört senaryo ve bu dört senaryonun her birine atfettiğiniz olasılıklarla başlıyorsunuz, tüm iddiaları buna nazaran yapıyorsunuz” dedi.

“Çin ile ticaret istikrarları değişiyor”

Küresel çaptaki varsayımlara bakıldığında 2024’te yüzde 5,6 olan global enflasyonun 2025’te yüzde 4,2’ye, 2026’da yüzde 3,6’ya düşmesinin, global büyümede ise yüzde 3 düzeyinde yatay bir seyir olacağının beklediklerini belirten Hakan Ortan, tarife savaşlarının dünyada faiz indirim baskısıyla birleşmesinin global enflasyonun yatay seyretmesine, bu nedenle global enflasyonun yüzde 5,6 düzeyinde bir müddet daha kalmasına neden olabileceğine işaret etti. Ortan, bunun Türkiye’yi de etkileyeceğini söyledi. ABD’ye mal satamayan Çin’in dünyanın geri kalan yerlerinde ticaret istikrarlarını nasıl değiştireceğinin merak konusu olduğunun altını çizen Ortan, değişen ticaret istikrarlarının Türkiye üzere global talebin düştüğü ve bilhassa içerideki maliyetler de arttığı için ihracat konusunda fiyatlamada ve hacimde sorun yaşayan ülkelerin, Çin ile daha güçlü bir rekabete gireceğini belirtti. Ortan, bunun aslında üreten, üretimde ve ihracatta kelam sahibi olmak isteyen tüm ülkeler için bir sorun olacağına dikkati çekti.

Olumsuzluklara karşı hava yastıkları şart

Hakan Ortan, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) eylül toplantısında yapması beklenen faiz indiriminin akabinde, aralık ayında bir indirime daha gitmesinin mümkün göründüğünü tabir etti. ABD üzere bir ülkenin iktisadının oynaklıklara açık olması halinde bundan tüm dünyanın etkileneceğini aktaran Ortan, “Küresel iktisattaki gidişatı ve öngörüleri dikkate aldığımızda ülke olarak dikkatli, kendi yol haritamıza sıkı sıkıya bağlı ve dünyadaki olumsuz gelişmeleri de tolere edebilecek hava yastıklarıyla gitmemiz gerekiyor” değerlendirmesinde bulundu.